Fiscus verjaagt burgemeester uit ambtswoning

Nieuwe regels voor 'loon in natura' maken deze dienstwoningen honderden euro's per maand duurder

Een huurverhoging van 50 procent verjaagt burgemeesters uit hun ambtswoning. In de gemeenten Midden-Delfland en Zeewolde hebben ze hun diensthuizen al verlaten. De gemeente Bloemendaal protesteerde tevergeefs bij het Rijk tegen de abrupte huurverhoging per 2013 voor burgemeesters.

Nieuwe fiscale regels maken ambtswoningen er voor burgemeesters niet aantrekkelijker op, stelt het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB). Nederland telt er zo'n veertig.

De gemeente Zeewolde zette in oktober de ambtswoning te koop voor 475.000 euro. Burgemeester Gerrit Jan Gorter toonde het publiek deze bungalow nog eens uitgebreid in het televisienieuws van Omroep Flevoland. Niet langer zou de gemeente 12 procent op zijn inkomen moeten inhouden voor het ambtswoninggebruik, maar 18 procent. Dat percentage past beter bij de waarde van de woning, vindt de fiscus. Gorter wilde al kleiner wonen en zag in deze regeling een extra verhuisreden.

"Dit leeft onder burgemeesters met een ambtswoning", vertelt directeur Ruud van Bennekom van het NGB. "Maar met 40 man krijg je het Malieveld niet vol. Er is in ieder geval voorkomen dat ze nu meer dan 18 procent van hun inkomen betalen voor dit 'loon in natura', zoals de Belastingdienst het ziet. Als de economische woningwaarde meer dan 18 procent zou vragen, draagt de gemeente het meerdere af." Bloemendaal reserveerde dit voorjaar daarvoor 30.000 euro.

De huurverhoging, een extra loon-inhouding van maandelijks honderden euro's, is het onverwachte resultaat van de pro-ambtswoninglobby uit 2009. Het NGB en bonden eisten dat gemeenten nieuwe burgemeesters verplicht een ambtwoning zouden aanbieden. Burgemeesters zijn wettelijk verplicht in hun gemeente te wonen. Velen worstelen met dubbele woonlasten vanwege een onverkocht huis, krijgen geen hypotheek vanwege hun 'tijdelijke arbeidscontract' of verdienen soms te weinig.

In gemeenten als Den Helder en Neerijnen kwamen burgemeesters in opspraak om hun vergoeding voor tijdelijke dubbele woonlasten. Politiek Den Haag vond een ambtswoning in 2009 een oplossing. Maar intern ambtelijk debat dat volgde, eindigde verrassend anders: met het 18-procentsregime. De Belastingdienst stuurde gemeenten naheffingen over vijf jaar misgelopen belasting. Gemeenten met ambtswoningen werden tot 2013 daarvoor gecompenseerd door Binnenlandse Zaken.

Nu een burgemeesterswoning een ordinaire dienstwoning is, zullen ze schaarser worden, denkt Van Bennekom. Het fiscaal gelijktrekken doet weinig recht aan verschillen tussen gemeenten. Zo bepaalt het inwonertal het burgemeestersinkomen. Maar dat zegt niks over woningprijzen. In villagemeenten is een eerste burger een van de laagstbetaalde inwoners. In Bloemendaal sprak de VVD schande van '10 procent' inkomensvermindering voor de burgemeester.

Het NGB-pleidooi voor ambtswoningen is verstomd, zegt Van Bennekom. "De woningmarkt is anders. Burgemeesters komen en gaan steeds sneller, ook vanwege het vertrouwen dat ze in de raad moeten hebben. Burgemeesters zullen vaker kiezen voor een huurwoning." Toch blijven er gemeenten met een traditionele ambtswoning. Buren kocht onlangs een ambtswoning voor de nieuwe burgemeester. Die vindt het 18-procentstarief kennelijk geen punt. Burgemeester Arnoud Rodenburg in Midden-Delfland wel. Eerlijk vertelde hij de gemeenteraad dat hij niet op 50 procent woonkostenverhoging zat te wachten en dat hij snel een huis in Maasland had gekocht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden