Fiscus schond privacy automobilisten

null Beeld ANP
Beeld ANP

De Belastingdienst mag ver gaan om te controleren of burgers en bedrijven wel eerlijk zijn in hun aangifte. Denk aan het inzien van banktransacties. Maar het systematisch verzamelen en bewaren van beelden van camera’s langs de Nederlandse snelwegen, gaat de Hoge Raad te ver.

De hoogste rechter van Nederland vindt dat daarmee de privacy van burgers te veel geschonden wordt, blijkt uit een vandaag gepubliceerd arrest. Dat zit vooral in het systematische karakter van het uitwisselen van beelden van zogenoemde ANPR-camera’s (waarbij ANPR staat voor Automatic Number Plate Recognition) tussen de politie en Belastingdienst. Daarvoor ontbreekt een goede wettelijke basis, zegt de Hoge Raad.

De zaak werd aangespannen door drie leaserijders. De Belastingdienst vermoedde fraude omdat de aangeleverde informatie over privégebruik van de auto niet overeen kwam met de informatie van de ANPR-camera’s.

De camera’s langs de wegen die automatisch kentekens herkennen, worden door de politie gebruikt als er bijvoorbeeld een misdrijf is gepleegd. Sinds 2011 worden alle gegevens ook automatisch doorgestuurd naar de Belastingdienst, die ze op ‘fiscale relevantie’ selecteert en dat zo nodig zeven jaar bewaart.

Het idee achter die uitwisseling van kentekeninformatie is dat de Belastingdienst niet een heel eigen camerasysteem langs de Nederlandse wegen hoeft op te tuigen. Bovendien mag de fiscus volgens de wet bij het controleren van aangiftes gebruik maken van informatie die bij andere overheidsorganen beschikbaar is.

Wetgever aan zet

Maar volgens de Hoge Raad voorziet dat vooral in het verzamelen van één of enkele waarnemingen in de openbare ruimte. En niet in het op grote schaal ‘verzamelen, vastleggen, bewerken en jarenlang bewaren van gegevens’ over waar voertuigen zich op welk moment bevinden.

“De Hoge Raad zegt dus eigenlijk dat als de Belastingdienst in de toekomst door wil gaan met dit soort controlemethodieken, de wetgever nu aan zet is”, zegt Gerard Meussen, hoogleraar belastingrecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. “Dan kan een debat in het parlement worden gevoerd over de vraag hoe ver de fiscus mag gaan in het controleren van aangiftes en hoezeer daarvoor de privacy van burgers mag worden geschonden. Zodra dat wettelijk is geregeld, sluit ik niet uit dat de huidige praktijk weer wordt voortgezet.”

Tot nu toe ontbrak die discussie vrijwel - afgezien van eerder gedoe over het gebruik van gegevens van parkeergarages door de Belastingdienst. De rechter oordeelde uiteindelijk van wel, maar de fiscus besloot daar toen zelf mee te stoppen.

Of de uitspraak van de Hoge Raad gevolgen heeft voor de werkwijze van de Belastingdienst, is de vraag. Gaat het om het systematisch verzamelen van gegevens van alle Nederlanders - ook van degenen die altijd eerlijk zijn in hun aangifte - dan waarschijnlijk wel, aldus Meussen. Maar verder ziet hij niet veel problemen. Zelfs het gebruik van het ANPR-systeem door de fiscus sluit hij niet uit, zolang het om specifieke informatie gaat, bijvoorbeeld in een onderzoek naar één bepaalde leaserijder.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden