Déjà Vu

First lady voor wie schrijven een tweede natuur was

Eleanor Roosevelt in 1948. Ook na de dood van haar man in 1945 bleef ze zeer actief. Beeld AFP

Eleanor Roosevelt schreef niet één keer haar herinneringen op, zoals Michelle Obama, van wie deze week ‘Mijn verhaal’ (‘Becoming’) verscheen, maar vier keer. Na ‘This Is My Story’ (1937) volgden ‘This I Remember’ (1949), ‘On My Own’ (1958) en een jaar voor haar dood ‘The Autobiography of Eleanor Roosevelt’ (1961).

En dat terwijl Julia Grant, de eerste first lady die memoires schreef, haar werk in 1899 niet gepubliceerd kreeg. ‘Te privé’, vonden de uitgevers. Tegenwoordig zouden ze dat eerder een aanbeveling vinden.

Julia’s man Ulysses Grant was toch niet zomaar een president geweest. Als generaal gold hij als een van de grote mannen van de Amerikaanse Burgeroorlog. Enige tijd daarna stapte hij over naar de politiek om – met zijn vrouw als steun en toeverlaat – van 1869 tot 1877 als staatshoofd zijn land te dienen. Desondanks verschenen Julia Grants memoires pas in 1975, ruim zeventig jaar na haar dood.

Eleanor Roosevelt (1884-1962) liet haar eerste autobiografische boek verschijnen bij het begin van de tweede ambtstermijn van haar man Franklin Delano Roosevelt, de langstzittende president ooit. Het tweede kwam uit vier jaar na zijn dood en kon dus ook terugkijken op de tweede helft van de jaren dertig en de turbulente oorlogsjaren. In de laatste twee boeken, die in de eerste plaats over haarzelf gingen, kwam eveneens haar naoorlogse werk aan bod, toen ze zich nog meer dan voorheen inspande voor universele mensenrechten en internationale samenwerking.

Schrijven was een tweede natuur voor Roosevelt. Duizenden brieven per jaar verstuurde ze.

Midden jaren dertig werd de first lady zelfs lid van een vakbond voor journalisten. Kijkend naar haar grote productie was dat niet eens een louter symbolische daad.

Haar fascinatie voor het vak had ook te maken met haar nauwe vriendschap met AP-journaliste Lorena Hickok, met wie ze zeer waarschijnlijk ook een amoureuze relatie had. Deze reporter bracht haar op het idee een dagelijkse column te gaan schrijven, en wekelijks een persconferentie te geven. De first lady liet daar alleen vrouwelijke journalisten toe. Daarmee dwong ze de grote media indirect tot het in dienst houden van hun vrouwelijke verslaggevers, waar die in de crisisjaren vaak als eersten werden ontslagen.

De column verscheen van 1935 tot 1962, zes dagen in de week. Via een nieuwssyndicaat vond die zijn weg naar tal van Amerikaanse kranten. Rond de achtduizend zou Roosevelt er uiteindelijk schrijven. Alleen toen haar man in 1945 overleed, leverde ze geen kopij. Die pauze duurde slechts vier dagen. Daarna pakte ze de pen weer op.

In ‘My Day’, zoals de column heette, kon het soms over alledaagsheden, huiselijke beslommeringen en gezinszaken gaan. Maar meestal gaf ze net als in haar autobiografische boeken echte inkijkjes in het Witte Huis en ventileerde ze onverbloemd haar mening over politieke zaken. Soms ging die tegen de mening van haar man in, of tegen die van de Democratische Partij (van John F. Kennedy vond ze bijvoorbeeld dat hij te weinig afstand nam van de heksenjacht op communisten).

Roosevelt kreeg zelden het commentaar dat haar geschriften ‘te privé’ waren, zoals Julia Grant te horen had gekregen. ‘Te bemoeizuchtig’ des te vaker. Net als later Hillary Clinton vond een deel van de Amerikanen Eleanor Roosevelt te aanwezig, te radicaal en te geëmancipeerd. Zij zagen liever een first lady die genoegen nam met een rol als glimlachend en handenschuddend decorstuk naast de machtigste man op aarde.

Ze stond erboven. Er zullen altijd mensen zijn die kritiek hebben, schreef ze in haar laatste autobiografische boek. Maak je er geen zorgen over zolang dat wat je doet goed voelt en je het zonder schaamte uit kunt leggen aan je echte naasten. 

Paul van der Steen bekijkt wekelijks het nieuws door een historische bril.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden