Finse zomers zijn kort, maar lijken eindeloos

Het Finse Turku, dit jaar culturele hoofdstad van Europa, ligt aan een ongerepte archipel waar je van eiland naar eiland kunt hoppen. Kleur, vuur en zilt water, Finland prikkelt alle zintuigen.

Het ligt slechts op twee uur vliegen van Amsterdam en het klinkt exotisch: Turku. Ooit hoofdstad van Zweden, nu een levendige stad met hippe designcafés, talloze musea en activiteiten. Turku is dit jaar niet voor niets Europa's culturele hoofdstad, samen met het Estse Tallinn. De stad staat bekend om zijn culturele scene die dit jaar flink uitpakt.

Grote attractie is de ligging van de stad aan de rivier de Aura, die uitmondt in de eilandenarchipel. De organisatie van Turku-Äbo 2011 combineert handig de sterke kanten van de stad. Er zijn talloze evenementen, maar je kunt ook op trektocht langs de kust gaan. Daar vind je oneindige verten, felblauwe lucht die overgaat in de lome deining van de Baltische zee. De Finse zomer is kort, maar vaak heet en lijkt eindeloos. De Finnen leven die paar maanden als een eendagsvlieg: intens, nú moet alles gebeuren.

Het is prettig flaneren langs de Aura, die een Parijse uitstraling heeft door de brede bruggen. Verdwalen is lastig vanwege het eenvoudige vierkante stratenpatroon. Aan de Aura ligt één van de mooiste musea van Finland, het Aboa Vetus/Ars Nova. 'Aboa Vetus', het oude Turku, ligt letterlijk onder de glazen vloer van dit museum: je loopt over opgravingen van oude straten en huizen. Maar bekijk hier ook intrigerende moderne Scandinavische kunst, zoals de video-installatie van Magdalena Dziurlikowska.

Wat verderop in het Kupittaan park is er het kleur- en muziekfestijn Colorscape. Bij de ingang staan rijen hippe Finse jongeren. Mongoolse keelzang en de Finse kantele (een snaarinstrument) golven door het labyrint van felrode, knalblauwe of zilverige gangen. En ineens stuit je op de muzikanten die zo van de Laplandse toendra lijken te zijn geplukt. Verlegen kijken ze naar de grond, terwijl overal de iPhones klikken. Om hen heen een warboel van traditionele instrumenten, tamboerijnen, belletjes en laptops.

Daarna kun je de rivier langslopen richting de monding. Neem een drankje op het terras van één van de authentieke restaurantschepen. Hier tref je op palen in de rivier de Hot Cube, één van de experimentele sauna's ontworpen voor Turku-Äbo 2011. Onder de noemer Saunalab zijn er vier van dit soort sauna's. Hot Cube prikkelt de zintuigen en geefteen indringende geur af door de speciaal geteerde muren. Solaris is transparant zodat je de stad om je heen kunt observeren. In The Sounding Dome klinken spookachtige klanken als de stoom tegen het dak opstijgt. In een baai van de archipel ligt Sauna Obscura, een drijvende sauna waar je je huid afkoelt door in het zilte water te springen.

De Aura steek je over met de Pikkuföri, een oranje veerbootje, geliefd bij de inwoners van Turku. Aan de overkant ligt het kasteel van Turku, een robuust wit gepleisterd fort. In het kader van Turku-Äbo 2011 is hier de tentoonstelling 'Inner landscapes' te zien, een beeld van inwoners van Turku. Een weergave van het collectieve geheugen van de stad met delicaat keramiek, fotografie, geluid en video. Maar ook als gewoon kasteel is het met z'n zalen, donkere hoekjes en doorkijkjes een geweldige attractie. Uit de raampjes kijk je uit over de veerhaven van Turku.

Hier vertrekken dagelijks de gigantische veerboten naar Zweden. De vaarroute loopt dwars door de archipel. 's Avonds kondigt een zacht gebrom de komst van zo'n varende torenflat aan, ze komen en verdwijnen als geesten in de stille nacht.

Boten en varen zijn hier altijd van levensbelang geweest en Turku heeft daarom een schitterend Marinemuseum. Het terras aan het water kijkt uit over de historische schepencollectie aan de kade. Zo is er een oude mijnenveger waar je tot in de kajuiten van de matrozen kunt gluren. Daarnaast liggen permanent twee tall ships die eind augustus gezelschap krijgen van de Tall Ships regatta, een van de hoogtepunten van Turku-Äbo 2011.

Hierna loop je zo naar de wijk Port Arthur, met uniek houtwerk in pasteltinten en nauwe straatjes. Traditionele Finse huizen zijn van hout en angst voor vuur ligt diep verankerd in de Finse ziel. Deze wijk bleef over na een brand die vrijwel de hele stad verwoestte. Maar inmiddels is Port Arthur de duurste wijk van Turku. De wijk wordt begrensd door de spoorlijn en hier ligt het zenuwcentrum van Turku-Äbo 2011, het Logomo. Het is gevestigd in een oude spoorwerkplaats van roestbruine baksteen en veel glas. Een 'must-see' is het spierwitte 'Nothing happens for a reason'-café van Robias Rehberger. Hier zit je midden in een kunstwerk: over tafels en stoelen, muren, plafond en vloer loopt een intrigerend zwart lijnenspel. In het centrum zijn ook permanente tentoonstellingen, zoals over de Finse fobie voor vuur. En Finland heeft zijn Hamlet: in november wordt hier de opera over de waanzinnige Eerik XIV opgevoerd, de jonge Zweeds/Finse koning die eindigde in de catacomben van het Turku Castle.

Na deze culturele overdosis kun je bijkomen in de eindeloze archipel van Turku. Er is een archipelroute uitgezet en met ferry's reis je van eiland naar eiland. Sommige zijn niet meer dan een glad granieten rotsblok met een paar oeroude dennen. Maar Nagu, Korpo en Iniö hebben idyllische dorpsgezichten met houten graanschuren, donkerrood gekleurd met punamulta (rode aarde). De aanlegsteigers voor de dure zeiljachten zijn van uitgebleekt dennenhout. Hier geen reclameborden, geen schreeuwerige lichtbakken of plastic vuilnisbakken. Er is ook nergens zwerfafval. De eilanden zijn stil en ingetogen mooi. Kinderen krijgen in het ondiepe water zwemles tegen een achtergrond van witte wolken. Zelfs de speedbootjes - nodig om de enorme afstanden voor je boodschappen te overbruggen - verstoren de stilte niet. Het is simpelweg te eindeloos groot.

Toch laat ook hier de cultuur je niet met rust, want overal is kunst: de Contemporary Art Archipelago. Bij de sobere bushalte staat ineens een stoeltje met een zacht kussentje. Of bij de aanlegsteiger een wit bord over een jongetje dat elke dag om 5.45 de boot naar school neemt. In het Fins, dat wel.

Naar Turku
Eiland hoppen
De Archipelago Trail verbindt de eilanden in de archipel van Turku met uitgezette routes via bruggen en veerboten.

Fietsen zijn overal te huur.

Overnachten kan in kleine B&B's. Zie www.saaristo.org

Turku Culturele Hoofdstad
Het Turku Culturele Hoofdstad programma is enorm gevarieerd, zie www.turku2011.fi/en

Eind augustus doen de Tall Ships de archipel aan.

Vliegtickets naar Helsinki zijn er vanaf €241.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden