Finnen volgen altijd de regeltjes

De eurocrisis splijt Europa. Het zuiden hekelt de onmogelijke bezuinigingseisen, het noorden wil geen belastinggeld in een bodemloze put storten. De Europese droom brokkelt af. Is er nog solidariteit? Deel 9 van de serie Noord-Zuid: Finland.

SALO - Het Finse plaatsje Salo heeft het moeilijk. Nokia sloot hier twee jaar geleden zijn fabrieken en nu dreigen de boeren in het gebied ook nog hun landbouwsubsidies kwijt te raken.

Het is 25 graden en zomervakantie, maar de zwembaden zijn dicht en de bibliotheek is gesloten. Ambtenaren zijn al diverse keren op onbetaald verlof gestuurd. Peppi Laine, boerin in deze gemeente, rijdt langs het industrieterrein en wijst op de gebouwen van Nokia. In de hoogtijdagen werkten hier meer dan 6000 mensen. Sinds Nokia de slag om de internetmobieltjes verloor, zijn dat er nog maar duizend. De belastinginkomsten zijn gekelderd en dus moet Salo bezuinigen.

Laine (43) heeft een gemengd bedrijf met schapen en akkerbouw in Hajala, niet ver van Salo, ongeveer 125 kilometer van Helsinki. Te voet haar land bekijken, kost te veel tijd. Daarom rijdt ze in haar 4-wheel-drive langs de glooiende akkers die hier en daar steil aflopen naar een riviertje dat zich drie kilometer door haar land kronkelt. In de verte zijn kleine witte stipjes zichtbaar. "Mijn schapen", wijst ze.

Laine heeft een bufferzone aangelegd van twintig tot zeventig meter tot het riviertje waar ze niets verbouwt en alleen haar schapen laat grazen. Hiermee voorkomt ze dat meststoffen in het water en in de Oostzee terechtkomen. Bovendien heeft ze twee moerasjes aangelegd. Voor beide initiatieven ontvangt ze subsidie van de EU en Finland.

Laine heeft grote investeringen moeten doen bij de overname in 2006. "In maart, als de eerste schapen lammeren, is het hier min 25." Daarom heeft ze een degelijke stal, met een verwarmde ruimte voor zichzelf. Een elektrisch pompsysteem voorkomt dat de waterleidingen in de stal bevriezen. Als de stroom uitvalt bij een sneeuwstorm, neemt een aggregaat het over. Voor het graan heeft ze drogers aangeschaft omdat het Finse graan vaak nat is van de regen.

In de keuken van haar meer dan honderd jaar oude huis laat ze een overzicht zien van de subsidies. De laatste twee jaar was ongeveer 40 procent van haar inkomen uit de verkoop van schapenvlees afkomstig van subsidies. Voor haar gewassen lag dat op 50 à 60 procent. En al is ze vaak gefrustreerd over de ontelbare regels van Brussel, de EU-subsidie is onmisbaar.

"De EU-landbouwsteun heeft goed uitgepakt voor Finland", zegt Illka Laurila, ontwikkelingsdirecteur bij MTT, een nationaal onderzoeksinstituut voor land- en bosbouw. Het aantal boerderijen is dan wel fors gedaald, vertelt hij, maar Finland heeft bij de toetreding tot de EU in 1995 bedongen dat ze bovenop de EU-steun nationale subsidies mag uitkeren, die hoger zijn dan in andere EU-landen. "Vanwege ons klimaat, het korte groeiseizoen, de lange afstanden en dus de hoge productiekosten", zegt Laurila.

De streek rond Salo staat bekend als het beste landbouwgebied van Finland. Daarom wil Brussel nu een einde maken aan die extra Finse subsidie. De onderhandelingen worden na de zomer hervat.

Laine pakt een stapel kopieën van zwart-wit luchtfoto's waarop haar akkers zijn ingetekend. "Kijk, hier 5,67 hectare dit gewas, en daar 1,81 hectare dat gewas. Als ik op mijn tractor rijd, moet ik er bijna een meetlint bij pakken. Ik vraag me vaak af of boeren in andere EU-landen ook zo strikt de regels volgen. In Nederland heb ik akkers gezien die doorliepen tot de slootkant en gewoon werden besproeid", zucht ze. "Finnen zijn harde werkers en volgen altijd de regels. Zo zijn we nu eenmaal. Finland is het uitslovertje van de klas, want de autoriteiten hebben aangekondigd dat ze nog strenger gaan controleren."

Dankzij deze Finse mentaliteit komt het door de Nokia-crisis getroffen stadje Salo er wel weer bovenop, vermoeden Tiina Leikko-Lahtinen en haar man Marco. De twee, gevestigd in het stadscentrum van Salo, hebben zestien jaar voor Nokia gewerkt. Na hun ontslag kregen ze beiden achttien maanden salaris mee. "Dat hebben we hierin gestoken", zegt Tiina, wijzend op hun eetcafé, een strak ontworpen ruimte in een voormalige gordijnenwinkel. Een jaar geleden openden de twee veertigers Café Maku, wat smaak of proeven betekent, het eerste moderne café in Salo. In veel Finse plaatsjes bestaan nog traditionele koffietentjes, die op steriele kantines lijken. "Wij bedienen onze klanten. Het liep meteen goed", vertelt Tiina, die twee fulltimers en drie parttimers heeft aangenomen. Van Nokia kregen ze - na een strenge selectie - financiële steun voor het opstarten van hun bedrijf. Hoeveel, mogen ze niet vertellen.

Marco werkte vroeger met Nokia-collega's over de hele wereld. "Met de Duitsers kon ik prima samenwerken. Ze hielden zich altijd aan hun afspraken. Maar de Italianen en Spanjaarden... het was altijd: 'Oh, dat doen we volgende week.' Daar heb ik heel wat grijze haren van gekregen", grinnikt Marco. Ze vinden het dan ook terecht dat de Finnen extra zekerheid eisen bij de EU-leningen aan Griekenland.

"Zuid-Europeanen zijn vriendelijk en warm, maar ze nemen hun werk niet zo serieus", vervolgt de Finse barista. "Finnen doen dat wel. Sommigen nemen hun werk zelfs zo serieus dat ze overspannen raken." Dat is ook niet goed. "Maar waar ligt de grens?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden