Filosoof Baudrillard in film Harry Potter

Harry Potter. (\N)

Jean Baudrillards reflecties op films, reclame en pretparken inspireerden filmmakers. Ook in de nieuwste Harry Potter zie je zijn ideeën terug.

Mediafilosoof Jean Baudrillard, die vandaag tachtig jaar zou zijn geworden, uitte altijd scherpe kritiek op fantasierijke consumentenproducten, zoals sprookjesboeken, attractieparken of actiefilms. Zij vormen volgens hem de ’giftige ontlasting van een hyperreële beschaving’.

Een van de nieuwste ’fantasierijke consumentenproducten’ is de jongste Harry Potter film ’Harry Potter and the Half blood Prince’. Baudrillards gedachtengang is er in terug te vinden.

Baudrillard (1929-2007) beweert dat wij leven in een hyperrealiteit, een schijnwerkelijkheid die gecreëerd wordt door de media. Zo zouden de oorlogen zoals wij die menen te kennen uit het nieuws, niet bestaan. De nieuwsverslagen komen niet overeen met de rauwe realiteit van oorlog en geven volgens Baudrillard een beeld dat scheef op de werkelijkheid staat. We leven, zegt Baudrillard, in een wereld van illusies, zonder het echt te beseffen.

Ook sprookjesboeken en pretparken, die anders dan nieuwsmedia niet pretenderen de waarheid te vertegenwoordigen, dragen volgens Baudrillard bij aan die schijnwereld. Zulke producten laten ons namelijk denken dat er onderscheid bestaat tussen fictie en non-fictie. Als we uit de imaginaire wereld van de film of het pretpark komen, denken we terug te zijn in de werkelijkheid. Maar er is geen scheidslijn, zegt Baudrillard, we leven ons héle leven in de imaginaire wereld.

J.K. Rowling, de auteur van de Harry Potter serie, maakt in haar boeken ook een duidelijk onderscheid tussen een imaginaire en een werkelijke wereld. Hoofdpersoon Harry groeit op in de rauwe werkelijkheid van de normale mensen, ook wel ’dreuzels’ genoemd. Maar hij gaat elk jaar naar de geheime fantastische tovenaarsacademie Zweinstein.

De inwoners van de tovenaarswereld weten dat de andere wereld van de ’dreuzels’ bestaat. Andersom weten de normale mensen niet van het bestaan van de magische wereld, en dat moet volgens de tovenaars ook strikt zo blijven. Zo is het volgens Baudrillard ook in de echte wereld: de massamedia tonen ons een prikkelende, magische wereld en houden ons voor dat deze wereld gescheiden is van de ’normale’ wereld.

De nieuwe Harry Potter film breekt met de traditie van onderscheid tussen de twee werelden. Aan het begin van de film worden normale mensen voor het eerst geconfronteerd met de duistere geheimen van een magische wereld. Dat is precies wat Baudrillard wilde: ons bewust maken van de duistere kanten van een andere realiteit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden