Filosofielessen op school zijn een zegen voor de leerlingen

Mijn kinderen zijn bezig op te groeien in een cultureel klimaat dat volstrekt gedomineerd wordt door intellectuelen die krachteloos vaststellen 'dat de wereld verbrokkelt en dat alles uit elkaar valt' en die in reactie daarop niets beters weten te bedenken dan 'in ronkende volzinnen en pompeuze frasen' de bestaande vooroordelen nog eens uit te vergroten.

Dergelijk cultuurpessimisme, hier in de woorden van Paul Cliteur, is de heersende filosofie van dit moment en er is nauwelijks tegenwicht tegen. Daarom ben ik blij dat mijn kinderen vanaf september filosofielessen kunnen volgen op hun middelbare school. Ze zien dan dat pretentieloosheid in de afgelopen 2500 jaar regelmatig de intellectuele mode is geweest. Maar ze zien ook dat er pogingen zijn gedaan om een tijdsgewricht te begrijpen zonder in dogmatisme te vervallen. Die intellectuele prestaties hebben via politiek en particulier initiatief de totstandkoming van democratieën en grondwetten bevorderd.

Paul Cliteur denkt echter radicaal anders over de bijdrage van filosofie. In Trouw van dinsdag 5 mei stelt hij de onlangs overleden filosoof Jean-Francois Lyotard juist verantwoordelijk voor ons kreupele denkleven en onze intellectuele machteloosheid. Lyotard zou een 'filosofische sektariër' zijn geweest, die gestructureerd denken en begrijpelijke argumenten doelbewust torpedeerde omdat hij de rationaliteit verfoeide. 'Postmoderne gelovigheid' noemt Cliteur, hij vereenzelvigt vervolgens zijn mening over één enkele filosoof met de filosofie als geheel en het lijkt hem daarom beter om zijn aanvankelijke steun aan de invoering van het schoolvak filosofie in te trekken.

Een zeer persoonlijke opvatting, slecht geinformeerd en volkomen onterecht. Staatssecretaris Netelenbos zei in mei vorig jaar dat het vak filosofie 'prachtig ontwikkeld is', een Kamermeerderheid vond dat ook en aan de invoering is inmiddels begonnen. Staatssecretaris en Kamerleden baseerden hun mening op de voor iedereen beschikbare brochure Examenprogramma Filosofie (Stichting Leerplan Ontwikkeling tel: 053-4840840). Als u het doorneemt zult u het betreuren dat filosofie niet in uw vakkenpakket zat. Cliteurs column is een belediging voor een hele rij academici en filosofie-docenten die twintig jaar met succes gewerkt hebben aan een kwaliteitsmerk voor filosofie-onderwijs.

Het is bovendien helemaal niet zo'n gek idee om filosofie op te vatten als 'het uitvergroten van bepaalde vooroordelen'. Als Lyotard zich alleen maar daarmee bezighield ben ik hem daarvoor al erkentelijk. Je moet het er niet bij laten, maar het is een uitstekend begin. Een goede definitie voor cognitieve ontwikkeling lijkt mij: het geleidelijk, voortdurend en aanhoudend omzetten van vooroordelen in oordelen. Het belangrijkste vooroordeel in deze tijd was toch dat 'er geen structuur meer zit in (wat we) denken en dat je nergens meer in kunt geloven'? Inderdaad, dat ben ik helemaal met Cliteur eens. Wat te doen? Uitvergroten dat vooroordeel en het vervolgens geleidelijk wegwerken. Welk ander vak dan filosofie legt zich expliciet toe op het ontzenuwen van vooroordelen? Laat mijn kinderen op dat punt toch Bacon en Spinoza lezen. Goud waard.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden