Filosofie van het wonder komt als mosterd na de maaltijd

Hent de Vries: Kleine filosofie van het wonder. Boom, 256 blz. euro27,50.

**

De schrijver

Als u de filosoof Hent de Vries niet kent, dan kan dat komen omdat hij in de Verenigde Staten werkt. Daar bekleedt hij verschillende deftige posities. Hij is directeur van het Humanities Center, hoogleraar filosofie aan de Johns Hopkins Universiteit (Baltimore) en directeur van de jaarlijkse School of Criticism and Theory aan Cornell Universiteit (Ithaca). Een cv om u tegen te zeggen. Dat schept hoge verwachtingen voor 'Kleine filosofie van het wonder' (2015), zijn eerste boek dat hij in het Nederlands heeft geschreven.

Zijn ambitie

"Kort en goed verdedig ik in dit boek twee stellingen", zegt De Vries in zijn voorwoord. "Ten eerste: wonderen zijn de wereld nog niet uit. Ze spelen nog steeds, ja steeds meer, een aanzienlijke rol en wel een die we nog onvoldoende begrijpen omdat het ons simpelweg ontbreekt aan een passend begrippenapparaat en de vereiste verbeelding. Ten tweede: waar en wanneer wonderen zich voordoen geschieden ze weliswaar in de wereld, maar ze zijn daarmee nog niet van deze wereld."

Het resultaat

Klinkt de laatste stelling u raadselachtig in de oren? 'Kleine filosofie van het wonder' staat vol met dit soort zinnen. Geen idee of het klopt wat De Vries zegt. Daarvoor is vereist dat je weet het betekent als iets "van deze wereld" is. Voorbeelden zouden verhelderend kunnen werken, maar dat doen ze niet. Het voorbeeld dat als een rode draad door het boek loopt is de verkiezing van Barack Obama tot president van Amerika in 2008. "Het kon enkel een wonder zijn dat blanke Amerikanen, zelfs blanke inwoners uit de zuidelijke staten, bereid waren voor een zwarte man te stemmen." Dat lijkt me schromelijk overdreven. Net zo goed zou je kunnen concluderen dat de Verenigde Staten kennelijk niet zo racistisch zijn als wordt aangenomen. Daarbij blijft onduidelijk waarom de verkiezing van Obama in de pseudo-religieuze termen van het wonder beschreven moet worden. Waarom volstaat het niet om de gebeurtenis 'bijzonder', 'onverwacht' of 'historisch' te noemen?

Moeilijkste passage

"Er is in de overgeleverde en alledaagse werkelijkheid veel dat zonder onze onwillekeurige of bewuste instemming geen poot heeft om op te staan." Wat houdt dit precies in? 'Kleine filosofie van het wonder' puilt uit van de definities. Daar zijn twee problemen mee. Veel definities - zie die hierboven - roepen alleen maar nieuwe vragen op in plaats van dat ze verduidelijken. Andere definities zijn weer zo algemeen dat ze smoren in nietszeggendheid. Zo leren we dat een wonder een gebeurtenis is die verwondering oproept. Dat is net zoiets als beweren dat het typische aan nattigheid is dat het natmaakt.

Reden om dit boek niet te lezen

Het is mosterd na de maaltijd. Vanwege de grote aandacht voor Obama leest 'Kleine filosofie van het wonder' als een uitgebreide toelichting op zijn verkiezing. Maar dat is alweer zeven jaar geleden. Inmiddels zitten we in een tijdperk waarin Obama bijna president-af is. Daardoor verliest het boek zijn urgentie. Bij gebrek aan overtuigende voorbeelden doen de ferme claims krampachtig aan. Vooral in de slotpagina's hebben die de neiging steeds schriller te worden. "Dit zijn metafysische tijden!" zegt De Vries. "Zonder wonderen vaart niemand wel." "Er is niets dat wonderdoeners, als ze maar willen, niet kunnen doen." Geen idee wat hier staat. Mozes was een wonderdoener toen hij de Rode Zee spleet, maar De Vries zal toch hopelijk niet denken dat het mogelijk is om water te doen wijken als je dat maar echt wilt?

Reden om dit boek wel te lezen

Het kan natuurlijk zijn dat ik het wondergeloof mis. Dat hebben wonderen nodig, aldus De Vries. Je moet ze met andere woorden willen zien. Misschien hebben anderen wel "de ogen om te zien" en kunnen zij uit de voeten met dit boek.

Trouw tipt filosofie

1. Mijn ego en ik Sabine Wassenberg

2. Wat betekent het allemaal? Thomas Nagel

3. Filosoferen is makkelijker als je denkt Coen Simon

4. Kleine filosofie van het wonder Hent de Vries

5. Op denkles Sebastien Valkenberg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden