'Films voor mijn zus en moeder'

Interview | Critici vinden zijn films vaak flauw, maar Johan Nijenhuis weet hoe je het publiek naar de bioscoop lokt. 'Toscaanse Bruiloft' is het nieuwste bewijs.

Wel bevrijdend, noemt Johan Nijenhuis het enorme succes van 'Verliefd op Ibiza', de derde best bezochte bioscoopfilm van 2013. "Dat wat ik graag wil maken, mag er blijkbaar zijn. Sommigen hadden tegen me gezegd: Johan, doe dat nou niet. 'Verliefd op Ibiza' is gewoon hetzelfde als 'Costa!' Je legt je hoofd op het hakblok als je deze film maakt'."

Vooruit, de film had veel overeenkomsten met zijn eerdere zon- en strandfilm uit 2001 - zwoele locatie, soapsterren in openvallende kleding, ongecompliceerde romantiek - maar er kwamen toch maar mooi ruim 700.000 mensen op af. De drukte aan de bioscoopkassa vergrootte Nijenhuis' 'buikgevoel' en vertrouwen in zijn intuïtie bij het maken van zijn volgende film. 'Toscaanse Bruiloft' is een opgewekte, pretentieloze komedie rond de liefdesperikelen van een groepje Nederlanders in een Toscaanse villa. Een 'suikerzoete bruidstaart van een film', zegt Nijenhuis zelf - met de levenslustige klanken van André Rieu er 'kamerbreed onder'. Een zonnig staaltje escapisme midden in de winter.

Nijenhuis: "Weet je wat ik leuk vind? Als mensen de bioscoop uitkomen en elkaar vragen: wat vond je van die jurk van Dominique?" Het publiek dat voor de jurken (en verlekkerde blikken op het goudkleurige Toscaanse landschap) komt, meldde zich voor de première en masse voor een ladies night: 38.000 vrouwen zagen de film met een drankje en goodiebag.

Slimme marketing: geen reclame beter dan persoonlijke aanbevelingen. Aan het eind van het weekend had 'Toscaanse Bruiloft' al 140.000 bezoekers én de status van gouden film binnengehaald.

Nu waren er vorig jaar maar liefst eenentwintig gouden films: 2013 was een goed jaar voor de Nederlandse publieksfilm. Toch kun je van Nijenhuis (Markelo, 1968) zeggen dat hij in de loop der tijd een herkenbaar, consistent oeuvre heeft opgebouwd. Terugkerende elementen: lichtvoetige verhalen met een beetje spanning, jonge soapies in de cast die hij graag 'een duwtje in de rug' geeft, en exotische decors.

Professioneel groeide Nijenhuis op met de soaps 'Goede Tijden Slechte Tijden' en 'Westenwind', aan zijn debuut 'Costa!' voegde hij nog 'Volle Maan', en de 'Zoop'-serie toe. Als producent stond hij achter films als 'Liever Verliefd', 'Snowfever' en 'De Storm'.

Vrouwelijk publiek
De films trekken een overwegend vrouwelijk publiek, 'van alle leeftijden'. Je ziet meer blote basten dan borsten. "Bij 'Toscaanse Bruiloft' dacht ik aan mijn zus en mijn moeder." Seks wordt gereserveerd in beeld gebracht. Een liefdesscène in 'Toscaanse Bruiloft' waarin het vrouwelijke hoofdpersonage nogal assertief optrad, monteerde Nijenhuis opnieuw nadat het testpubliek zich ontevreden had betoond. Kuisheid? "Nee, dat had er niets mee te maken. Toeschouwers vonden het gewoon niet logisch dat een timide vrouw, in het verleden gekwetst, een man aan zijn das naar zich toehaalt."

Expliciete seks op het witte doek: het is zijn ding niet. "Ik ben opgegroeid in Twente, hè. Trouwens: voor seks hoef je toch allang niet meer naar de bioscoop?"

Testpubliek, soapacteurs, kuise seks: in alles is 'Toscaanse Bruiloft' de tegenpool van een film als Alex van Warmerdams 'Borgman', het artistieke visitekaartje waarmee Nederland vorig jaar meetelde op het festival van Cannes en een gooi deed naar een Oscarnominatie.

Arthousefilms zijn de lieveling van beleidsmakers, filmcritici, Gouden Kalf-jury's. 'Toscaanse Bruiloft' werd vorige week door de pers op uitzonderingen na lauw ontvangen en beloond met hooguit twee sterren. Voelt Nijenhuis zich wel eens ondergewaardeerd? Hij is even stil. "Nee, eigenlijk niet. In Hilversum wordt mijn werk echt gewaardeerd." En waarom na een kaskraker als 'Verliefd op Ibiza' toch nog voor acht ton aankloppen bij het Filmfonds? "Zonder een basis is het in een klein taalgebied als Nederland onmogelijk om andere financiers erbij te halen. En bij winst betalen we dat bedrag terug."

Bij het toewijzingsbeleid van het Filmfonds heeft Nijenhuis evengoed z'n bedenkingen. "De helft van het budget gaat naar publieksfilms, de andere helft naar arthousefilms. Terwijl, hoe groot is het arthousepubliek, 300 duizend mensen? We betalen allemaal belasting, niet?" 'Borgman' trok afgelopen jaar 114 duizend bezoekers.

Hoorbaar drama
Op de Filmacademie leerden ze hem: 'show, don't tell'. Suggestie is sterker dan tonen. Nijenhuis denkt er anders over. "Je kunt laten zien dat een man zijn trouwring afdoet. Maar van mijn tijd bij GTST heb ik geleerd: ik wil hem horen zéggen dat hij het uitmaakt. Dat is een essentiële dialoog in drama. Dit zijn de gesprekken die mensen in het leven voeren."

Heeft hij een professioneel ijkpunt? Ja: Steven Spielbergs klassieker 'E.T.'. "Die film is zo stevig, traditioneel gemonteerd, en staat na dertig jaar nog steeds overeind. Als ik worstel met de opbouw van een scène, pak ik er altijd 'E.T.' bij. Plots is alles dan logisch en simpel."

Opgeruimde komedies over vrouwelijke twintigers en dertigers. Wordt het niet eens tijd voor een film die Nijenhuis voor zichzelf - mannelijke veertiger - zou maken? Hij twijfelt. "Ik weet niet of ik die zou kunnen maken. Toen ik jonger was, wilde ik dolgraag actiefilms maken. Lastig in Nederland. Maar als ik nu nog maar vijf jaar te leven zou hebben... Tja, dan moest ik toch maar eens uit mijn comfort zone komen, en met andere genres gaan klooien. Ik ben bezig met de bewerking van het boek 'Oorlog zonder Vrienden', van Evert Hartman. En ik zou een biopic over feministe Joke Smit willen maken. Typisch projecten met een lange adem. Maar als ik nog maar zo weinig tijd had, dan zou ik er vaart achter zetten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden