Films scheppen verrassend inzicht in christelijke thema's

Onder behoudende christenen bestaat soms enige huiver voor hedendaagse films met hun vaak losgeslagen moraal. Toch kunnen films heel geschikt zijn om christelijke thema's voor het voetlicht te brengen, zegt Jan Hoogland, hoogleraar Christelijke Filosofie aan de Universiteit van Twente. Samen met een aantal christelijk filosofen en theologen bracht hij het boek 'Scherp gezien' uit, ter ere van het 75-jarig jubileum voor de Stichting voor Christelijke Filosofie.

Aan de hand van zestien films, zoals 'American Beauty', 'Hable con Ella', 'Das Leben der Anderen' of 'The Godfather', bespreken de auteurs christelijke filosofische ideeën. Op zo'n manier willen ze de lezers leren kijken naar hedendaagse films om te ontdekken hoe christelijke thema's daarin terugkomen.

"We pretenderen niet de waarheid in pacht te hebben", zegt Hoogland. "Maar filosofische ideeën kunnen wel helpen om op een meer bewuste manier over kijkervaringen na te denken. De eerste reactie die je als kijker hebt is meestal emotioneel. Daarna ga je erover reflecteren. Daar willen wij onze lezers bij helpen."

Volgens Hoogland hoeven de ideeën die hij uit de films haalt niet overeen te komen met de oorspronkelijke bedoelingen van de filmmakers. "Dat is niet erg. Want dat betekent nog niet dat een film geen filosofische vragen kan oproepen."

De auteurs in de bundel kozen de films op een systematische manier, legt Hoogland uit. "We stelden eerst een lijstje op met thema's die we belangrijk vonden. Daar hebben we vervolgens geschikte titels bij gezocht." Bij het thema 'vrijheid' is bijvoorbeeld de populaire film 'Into the Wild' gekozen. Hoofdpersoon Chris McCandless zoekt met zijn vlucht naar de ongerepte natuur naar een vrijheid zonder anderen, om er volgens de schrijvers uiteindelijk achter te komen dat een mens anderen nodig heeft en vrijheid gevonden moet worden in gezonde relaties.

Zelf besprak Hoogland in de bundel 'Das Leben der Anderen'. Deze film gaat over de spionagepraktijken van de geheime dienst in het Oost-Duitsland van voor de val van de Muur in 1989. "Ik neem de film als aanleiding om ideologieën te bespreken. Hoe kunnen mensen nu zo radicaliseren, vanuit ideeën waarin oorspronkelijk juist de mens centraal staat?"

Naast besprekingen van films presenteert het boek ook een aantal richtlijnen die de kijker houvast kunnen bieden bij het interpreteren van een film. Ze noemen drie handvatten. Als eerste is er de emotionele reactie. Volgens de schrijvers brengt deze je tot de belangrijkste momenten en gesprekken in het verhaal. Aan de hand van het denken van de christelijke filosoof Herman Dooyeweerd helpen de auteurs deze emotionele reactie vervolgens te duiden. Tenslotte, zeggen de auteurs, is de vraag naar de motieven belangrijk. Wat drijft de personages? Wat zijn de beweegredenen van de maker?

"Het zou leuk zijn als meer mensen door het boek enthousiast worden voor de chistelijke filosofie", aldus Hoogland. "En met wat duiding kan het ook leuker worden om films te kijken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden