filmrecensies

Vertelstem zit prachtig verhaal over isolatie en depressie in de weg
Die Wand

Regie: Julian Pölser Met Martina Gedeck

***

In 'Die Wand' speelt Martina Gedeck een naamloze vrouw die met een nicht en haar man voor een korte vakantie naar hun jachthuis in de Oostenrijkse bergen vertrekt. Het echtpaar gaat 's middags voor boodschappen naar het dorp en keert die dag niet terug. De zon schijnt, de vogeltjes kwetteren, het is alleen verder wel vreemd stil, als de vrouw de volgende ochtend wordt gewekt door de hond en gaat kijken wat er mis is. Halverwege het dal stoot ze haar hoofd tegen een onzichtbare muur, ze drukt haar wang ertegen plat, ze duwt met haar handen. Het zou komisch zijn als het niet zo beangstigend was. Het hart bonst in haar oren. 'Mijn hart schrok al voordat het bestaan van de muur echt tot me was doorgedrongen', aldus de vertelster.

Een 'vrouwelijke' apocalyps schetste de Oostenrijkse schrijfster Marlen Haushofer in haar klassieke roman 'Die Wand' (1963). De onzichtbare muur die de naamloze heldin scheidt van de rest van de wereld doet denken aan de glazen stolp van Sylvia Plath, maar ook wel aan het glazen plafond, of aan de ramen van de doorzonwoning waarin een huisvrouw, zoals ook de door depressies gekwelde Haushofer zelf, in de jaren zestig haar dagen sleet. Uitsluiting als doem.

Aan de buitenkant van de wand schijnt alles en iedereen dood te zijn, aan de binnenkant gaat het om overleven. Er moet gezaaid en geoogst worden. De hond, kat en koe moeten verzorgd en gevoed. De vrouw schrijft om haar verstand niet te verliezen. Langzaam verandert ze van een elegante stadse dame in een natuurwezen. Ze verzamelt hout voor de winter. Ze trekt een kalf uit de koe. Ze doodt een ree.

'Die Wand' vertelt een prachtig verontrustend verhaal over isolatie en depressie; hoe het zorgen je vervreemdt van jezelf, maar je ook dwingt tot overgave. Alleen jammer is dat debuterend regisseur Pölser de vertelstem de film laat domineren. 'Die Wand' had een veel expressievere, zinnelijkere film kunnen opleveren, zoiets als het recente 'Lore' waarin de regisseuse wel met de camera diep in het Zwarte Woud duikt. Nu horen we de vertelster zeggen dat ze rouwt om haar hond, en dat ze het doden haat, maar de beelden daarbij zijn meer braaf en afstandelijk dan beklemmend.

Jann Ruyters

De duivel is los, maar waar dient het toe?
Only God Forgives

Regie: Nicolas Winding Refn. Met Ryan Gosling, Kristin Scott Thomas, Tom Burke en Vithaya Pansringarm.

***

Geen film waar de afgelopen tijd zo reikhalzend naar uitgekeken werd als naar de nieuwe samenwerking tussen de Deense regisseur Nicolas Winding Refn en Hollywood-spetter Ryan Gosling. Het duo schreef met 'Drive' nu eenmaal een van de opwindendste films van 2011, een als actiefilm verpakte liefdesfilm over een zwijgzame stuntman en zijn beminnelijke maar al bezette buurvrouw. Een prikkelend portret ook van Los Angeles, dat Winding Refn twee jaar geleden in Cannes de titel beste regisseur opleverde.

Hoe anders is de ontvangst van 'Only God Forgives'. Steven Spielberg, vorige maand juryvoorzitter in Cannes, had er zelfs geen troostprijsje voor over. Begrijpelijk wel, want het is een koud spiegelpaleis dat Winding Refn optrekt op locatie in neonverlicht Bangkok. Een film vol interessante verwijzingen naar de bijbelse broers Kaïn en Abel, en de bekende vadermoordenaar uit de Griekse mythologie, maar dan gebracht als zo'n postmoderne potpourri.

Twee Amerikaanse broers, Julian en Billy, hebben een boksclub in Bangkok die dient als dekmantel voor drugsoperaties. Als Billy een 16-jarige prostituee verkracht en vermoordt, en zelf ook het loodje legt, komt moeder overgevlogen om haar geliefde zoon te bewenen, en haar gehate zoon op te jutten wraak te nemen. Kristin Scott Thomas is een loeder van een moeder die - zelfs als haar zoon compleet tot moes wordt geslagen - hem nog een trap na geeft.

Wat Winding Refn met al die grenzeloze woede wil bereiken, blijft onduidelijk. De duivel is los, maar waar dient het toe? De Deense regisseur trekt een wereld op waarin hij de geweldsexplosies van Takeshi Kitano en Quentin Tarantino naar de kroon steekt, waarin het surrealistische droombeeld van David Lynch zou moeten samenvloeien met de Aziatische grotestadslyriek van Wong Kar-wai.

Je zou wensen dat alles zich zou vermengen tot een grootse tragedie, dat er uit het complexe karakter van Julian een moderne Hamlet tevoorschijn komt. Ryan Gosling doet zijn best in zijn bijna woordloze rol, maar Winding Refn geeft hem weinig houvast. Hij is te druk met ogen uitsteken.

Belinda van de Graaf

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden