filmrecensies

Wraak op de rijken in een geweldig sf-spektakel
Elysium

Regie: Neil Blomkamp. Met Matt Damon en Jodie Foster.

****

Onder de Hollywood-blockbusters die in de zomer de bioscopen draaiende moeten zien te houden, duikt opeens een geweldige sciencefiction-film op. Scenarist, regisseur en producent Neil Blomkamp - geboren in Zuid-Afrika, uitgefladderd naar Canada - bevestigt met 'Elysium' zijn talent om een toekomstvisioen te wortelen in een tot nadenken stemmende, allegorische vertelling.

Vier jaar geleden verraste Blomkamp al met zijn debuutfilm 'District 9', waarin de opvarenden van een ruimteschip, hopend op een beter leven op aarde, midden in een krottenwijk in Johannesburg terechtkwamen. Blomkamp ontving vier Oscarnominaties en een vette cheque om een opvolger te maken. In 'Elysium' zijn de zaken omgedraaid. Er landt geen ruimteschip op aarde; de allerrijksten zijn imiddels - het is 2154 - uitgeweken naar het heelal. Op het ruimtestation Elysium hebben ze een nieuwe wereld gecreëerd die door een kwaadaardige 'secretary of defense' (Jodie Foster in te krap mantelpak) afgeschermd wordt van indringers.

De minderbedeelden leven op aarde, of wat daarvan over is. Los Angeles lijkt nog het meest op een Braziliaanse sloppenwijk, een favela. Het is er vies en overbevolkt en je wordt er in de gaten gehouden door robots die je op straat herkennen, een prachtige verwijzing naar Google Glass, de bril met ingebouwde computer die in ontwikkeling is, en her en der al in gebruik.

Blomkamp refereert op een bijzondere manier aan de zogeheten eerste en derde wereld, de ongelijke verdeling van de rijkdommen op aarde en het effect daarvan op immigratie. Matt Damon is de geschoren en getatoeëerde held die met een speciale plug in zijn brein op een gevaarlijke missie gaat om het evenwicht te herstellen. Heeft niet iedereen recht op een schone, groene wereld, waar met een druk op de knop ziekten kunnen worden genezen? 'Elysium' stelt die vraag op een originele manier. De actuele, politieke subtekst heeft een vanzelfsprekende inbedding gekregen.

Opvallend is, dat Elysium niet zo zeer een utopie is, als wel een dystopie, met keurig gerangschikte villa's, zwembaden en tennisvelden waar geen mens te bekennen is. Dat wil zeggen: ze zitten allemaal achter hun hoog opgetrokken muren, in een strakke, koude wereld, hermetisch afgesloten van de buitenwereld, en continu levend in angst voor indringers. In Blomkamps sciencefiction-spektakel wordt wraak genomen op de rijken die de aarde de rug hebben toegekeerd. Daar moet wel een groot offer voor worden gebracht. Maar zonder dat blijkbaar geen herschepping.

Belinda van de Graaf

Rivieravontuur in de sfeer van Huckleberry Finn
Mud

Regie: Jeff Nichols. Met Matthew McConaughey, Tye Sheridan en Jacob Lofland.

***

Jeff Nichols heeft zich in een paar jaar tijd ontwikkeld tot een van de interessantere Amerikaanse regisseurs. Na 'Shotgun Stories' en 'Take Shelter' draagt zijn derde speelfilm 'Mud' verrassend bij aan de mythologie van de Mississippi. Het grote avontuur van twee tienervriendjes speelt ter hoogte van Arkansas, Nichols' eigen geboortegrond, die mooi en vreemd oogt, alsof we afzakken naar een vergeten, oude wereld.

Op een eilandje midden in de rivier stuiten de jongens op een intrigerende vreemdeling. De man heet Mud en zegt voortvluchtig te zijn, en zich verborgen te houden voor wraakzuchtige premiejagers. Hollywood-ster Matthew McConaughey spant zijn bruingebrande biceps, een jongensfantasie waardig. Aangetrokken tot de vreemdeling, besluiten Ellis en Neckbone hem te helpen. Ze brengen voedsel en fungeren al snel als boodschappers tussen Mud en zijn grote liefde Juniper, een zomerblonde Reese Witherspoon.

Aandoenlijk is hoe de jongens hoop putten uit het avontuur en de liefde die ze denken te ontwaren. De ouders van Ellis liggen in scheiding. Neckbone heeft geen ouders. Hij woont bij zijn drankzuchtige oom, een bescheiden optreden van Nichols' vaste acteur Michael Shannon. Evenals in 'Les Géants', het jeugdige rivieravontuur van de Waalse regisseur Bouli Lanners, schemert hier de wereld van jeugdheld Huckleberry Finn door. Wel jammer dat de uitstekend getroffen landerige sfeer en de lome 'blue grass'-muziek tegen het einde plaatsmaakt voor een achtervolging met geschiet en gedoe.

Belinda van de Graaf

Platte grappen voor sporters en strippers
Pain & Gain

Regie: Michael Bay. Met Mark Wahlberg en Yolanthe Cabau.

*

Yolanthe breekt door in Hollywood. Maar niet heus. De tv-presentatrice met de lange, zwarte haren en rode lippen doet heel bevallig wat oefeningen in een fitnessclub en wisselt dan welgeteld twee zinnetjes met Mark Wahlberg. De hoofdrolspeler van de Amerikaanse misdaadkomedie 'Pain & Gain' loopt op zijn beurt rond met geweldig opgepompte spierbundels, alsof hij pornoster Dirk Diggler uit 'Boogie Nights' nooit helemaal is kwijt geraakt. Als bodybuilder Daniel Lugo denkt hij de grote buit binnen te halen door een rijke klant te ontvoeren. Instant rijkdom is ook wat de studentes in Harmony Korine's 'Spring Breakers' drijft, en de scholieren in Sofia Coppola's 'The Bling Ring'. Alsof de Amerikaanse Droom kan worden afgedwongen. Niet goedschiks, dan kwaadschiks. Toch wordt het hier niet zo enerverend als bij Korine of Coppola. 'Transformers'-regisseur Michael Bay lijkt zijn grof geschut aanvankelijk te hebben ingeruild voor een satire op de Amerikaanse lichaamscultuur, maar dat is bedrog. Al snel wordt er in close-up over een gezicht heen gereden. En ik weet niet of al die racistische en homofobe mopjes zo leuk zijn, en die geintjes over joden en christenen. Je staat er bij en kijkt er naar. Hoe platter, hoe leuker, lijkt het wel. En hoe langer het duurt, hoe groter het carnaval wordt. Mannen hebben penisinjecties nodig om iets te kunnen presteren, en flesjes moedermelk. In de wereld die beheerst wordt door sporters en strippers, wordt daar erg om gelachen.

Belinda van de Graaf

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden