filmrecensies

Psychiatrische tragedie maakt de hel invoelbaar
Camille Claudel 1915

Regie: Bruno Dumont. Met Juliette Binoche.

****

Je vraagt je af hoe het mogelijk is om een vrouw dertig jaar op te sluiten in een psychiatrische inrichting, terwijl de behandelend arts vindt dat ze er eigenlijk niet thuishoort. Wij maken slechts drie dagen mee van de drie decennia die de Franse beeldhouwster Camille Claudel (1864-1943) gevangen zat. Toch is de hel navoelbaar, en dat komt doordat de Franse regisseur Bruno Dumont zich richt op het eindeloze wachten op redding.

Met andere woorden: als Camille Claudel niet gek is, dan wordt ze het wel. Van de stilte in het voormalige klooster, diep weggestopt in Zuid-Frankrijk, de koude muren, het schaarse eten, het verlangen naar haar atelier, het gebrek aan een gesprekspartner, en niet te vergeten haar 'mede-gedetineerden' die slechts dierlijke geluiden uitstoten, of zwijgend voor zich uit staren.

Het zijn echte psychiatrische patiënten die hier de soep naar binnen slurpen en met wie de Franse actrice Juliette Binoche zich verhoudt. Mager en bleek stampt ze door de kloostergangen, en kijkt ze in het witte winterlicht. Het maakt dat we samen met Camille uitkijken naar het aangekondigde bezoek van haar broer, schrijver Paul Claudel. Maar als hij eindelijk opduikt, is de schok groot. Hij geeft geen kik als zijn zus hem smeekt haar mee te nemen. Hij gooit het op een akkoordje met de arts, en vertrekt weer. Je vraagt je af wie er kierewiet is. In zijn geschriften heeft broer het over een abortus die zus heeft ondergaan, iets wat voor de vrome katholiek een doodzonde is. De christen die smeekt om Gods genade laat zijn eigen zus wegrotten.

Camille, zo begrijpen we, is de verbroken relatie met haar leraar en minnaar, de beeldhouwer Auguste Rodin, nooit te boven gekomen. Haar paranoia zou na de breuk zijn ontstaan. Camille's medische dossiers en de correspondentie tussen broer en zus, waarop Dumont zich baseerde, geven summiere handreikingen tot het ontsluieren van de tragedie die zich anders dan de traditionele biopic van een kwart eeuw geleden, met Isabelle Adjani in de titelrol, bekommert om een enkel treurig oorlogsjaar.

De 49-jarige Binoche, die de regisseur zelf benaderde voor een rol, en de 49-jarige Claudel in de schoot kreeg geworpen, verbeeldt het lijden van de kunstenares met het bekende huilerige gezicht. Daar moet je tegen kunnen.

Pornosprookje is leuker dan de werkelijkheid
Lovelace

Regie: Rob Epstein, Jeffrey Friedman Met Amanda Seyfried, Peter Sarsgaard

***

Voordat 'Deep Throat' de bijnaam was van de informant die The Washington Post inlichtte over de afluisterpraktijken van president Nixon, was het een pornofilm van Gerard Damiano. Een hele succesvolle pornofilm; een die ervoor zorgde dat porno salonfähig werd. Het immense succes dankte 'Deep Throat' aan het kolderieke filmverhaaltje over Linda Lovelace, de vrouw wier clitoris door een speling van de natuur in haar keel is beland. Iets wat haar treurig stemt, tot zij Harry Reems ontmoet die weet hoe dat kan worden aangepakt op zo'n manier dat zowel Linda als hijzelf er plezier aan beleven.

In 'Lovelace' vertellen Rob Epstein en Jeffrey Friedman het verhaal van Linda Boreman, de ster van 'Deep Throat' in twee versies. Eerst het vrolijke 'seventies' pornosprookje,dan de nare werkelijkheid. Het sprookje is leuker. Blije Linda (Amanda Seyfried) danst giechelend in een nachtclub, ontmoet daar de knappe Chuck Traynor, trouwt met hem en buigt zich even later, na wat lessen en enig aandringen van Chuck, even blij over het geslacht van Harry Reems. Producent, regisseur, cameraman en echtgenoot houden het hoofd scheef terwijl ze op de set bewonderend toezien hoe voor Harry het wonder geschiedt.

Vanaf halverwege, als Linda besluit haar autobiografie 'Ordeal' te schrijven, krijgen we te zien wat uit het sprookje is weggelaten. Dat Chuck zijn vrouw mishandelt. En dat Linda 1250 dollars krijgt voor haar aandeel in de 600 miljoen dollars opbrengende film.

Dat vasthouden aan twee versies, waar en onwaar, heeft iets gekunstelds, maar zal te maken hebben met de documentaire achtergrond van de makers. Beetje jammer is het wel dat de film zo in mineur eindigt, ook omdat de stralende Amanda Seyfried, met haar Bambi-ogen en brede lach, zoveel beter op haar plek is als sprookjesachtige pornoster met vrolijk permanentje, dan als sneu slachtoffer met droevig sluik haar.

Fijne melancholie rond asfaltspuiters in leeg landschap
Prince Avalanche

Regie: David Gordon Green. Met Emile Hirsch, Paul Rudd .

***

Wat kan het toch heerlijk zijn om naar het saaie werk van iemand anders te kijken. 'Prince Avalanche' opent met een verfspuiter op een asfaltweg. Na de grote bosbranden in Texas ergens eind jaren tachtig zijn hele dorpen weggevaagd, maar het asfalt is blijven liggen. En hoewel er maar zelden een auto voorbij tuft, en dan ook nog drie keer dezelfde, moeten er toch middenstrepen op de weg.

Geel zijn ze. De verfspuiter die gelijke straaltjes gele verf op het asfalt spuit, wiegt je de film in: psssst, stop, pssssst, stop, psssst, stop.

Twee mannen bespuiten de weg. Dertiger Alvin (Rudd) geniet van de eenzaamheid, stuurt 's avonds brieven naar zijn liefje, leest en vist. Zijn jongere zwager Lance (Hirsch) verveelt zich te pletter en smacht naar zijn 'one night stands' in de stad temeer daar hij 's avonds in de slaapzak naast Alvin zijn overtollig zaad niet kwijt kan.

Het gaat niet echt ergens naar toe met de film. De mannen ruziën over de radio (Lance wil rock, Alvin wil stilte) en over de meisjes thuis. In hun isolement hebben ze wel iets van verdwaalden in een absurd toneelstuk van Samuel Becket, maar hier is het meer het romantische decor dan de dialoog die de sfeer bepaalt.

Af en toe een berg as, de resten van een verbrand huis, waarin een verdoolde vrouw naar herinneringen zoekt, en herfstige bomen zover het oog reikt. Een leeg landschap dat deze geslaagde remake van een IJslandse film een fijn, melancholiek americana-sausje geeft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden