Filmliefhebber heeft niet al te veel op met lezen

Er wordt gezegd dat mensen die van films houden, niet van lezen houden. Of althans niet van lezen over films. Vandaar slechts weinig niet-commerciële filmtijdschriften in dit land (waaronder De Filmkrant, Skrien), vandaar ook dat de boeken over film in een heel decennium nog op een hand te tellen zijn. In Frankrijk, Engeland, Noord-Amerika wordt wel meer gepubliceerd maar in Nederland is van een cinefiele uitwisseling tussen gewone filmfans en -academici nauwelijks sprake.

Jann Ruyters

Een beetje Von Trier-adept of 'Star Wars'-fanaat leert het ook snel weer af om zich te willen verdiepen. Sla een boek over auteurscinema of 'science fiction' open en zonder een gevorderd begrippenapparaat van de meest geliefde filosoof van het moment (Gilles Deleuze) red je het niet. Met alleen de films komt een filmtheoreticus zelden tot een theorie.

In het lezingencircuit wordt dezer dagen wel filmduidend aan de weg getimmerd. Afgelopen zaterdag hoorde ik de eerste Johan van der Keuken - lezing door Francois Albera, hoogleraar filmgeschiedenis - en esthetiek in Lausanne. Afgelopen maandag zat ik in een zaal vol 'match point'-generatieleden te luisteren naar wat Herman Brusselmans te vertellen had over Woody Allens 'Manhattan', de film van hun ouders.

Beide lezingen waren meer een liefdesverklaring dan een analyse, maar daar film emotie is, hoefde dat geen probleem te zijn. Toch was het dat wel. De omslachtige Albera bleef meer dan een uur steken bij drie foto's, gemaakt door Johan van der Keuken, zonder dat we na dat uur meer wisten dan wat we meteen al wisten: we zien drie stenen met mensen erachter.

Een spotzuchtiger Brusselmans diste maandagavond in Utrecht een hilarische, absurde Poolse levenswandel van Woody Allen op, en hij deed verslag van zijn eigen bezoek aan een lezeres in de provincie. Ten slotte vatte hij de plot van 'Manhattan' samen. Wie wilde kon in zijn betoog een meer volkse, absurde maar toch verwante ziel van de neuroot uit New York herkennen. Alleen dát had je tevoren ook wel kunnen bedenken. Het aanschouwelijk maken van wat in de film onzichtbaar is en onbenoemd blijft, blijkt een vaardigheid die maar weinigen is gegeven. Een zucht van verlichting werd beide keren geslaakt toen op het praatje eindelijk het plaatje volgde: 'Laatste Woorden' over Van der Keuken en 'Manhattan' van Allen. Aan het slot van die film somt Allen bij wijze van Prozac zijn 'favorite things' op. Dát Mozart en Willy Mays er zijn, moet genoeg zijn, meent Allen. Geldt misschien ook voor 'Manhattan'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden