Filmfestival Rangoon: hoop op meer vrijheid

Niemand weet of de voorzichtige veranderingen blijvend zijn

Opgewonden wijzen enkele oudere vrouwen naar het woord Freedom dat in knalrode letters op een groot filmscherm bij een winkelcentrum in hartje Rangoon aanflitst. Het voor Burmese begrippen zo beladen begrip 'vrijheid' kondigt het eerste vrije filmfestival in de recente geschiedenis van Burma aan.

Deze week werden in twee afgeladen bioscoopzaaltjes van het winkelcentrum Burmese films en documentaires over het thema vrijheid vertoond. Nu worden in aanwezigheid van oppositieleidster en mede-initiatiefneemster Aung San Suu Kyi de winnende producties van The Art of Freedom Filmfestival bekendgemaakt en opnieuwd vertoond.

Aanvankelijk verbood de conservatieve minister van informatie het festival, maar nadat president Thein Sein per brief een pleidooi van de organisatoren ontving, gaf hij persoonlijk zijn toestemming voor het plan. Geen van de 180 inzendingen werd voorgelegd aan de raad van censuur.

"Dat is vrijheid", zegt de populaire acteur en komiek Zarganar, die het festival mede organiseerde, met zijn karakteristieke bromstem glunderend. Hij zat jaren achter de tralies en werd half oktober vrijgelaten. Zarganar beent instructies gevend heen en weer terwijl de voorste rijen stoelen zich vullen met glitterend uitgedoste filmsterren, regisseurs en filmmakers.

"Ik kan niet eens uitleggen hoe dit voelt", zegt Nu Min, die al vijftien jaar acteert en een aantal speelfilms maakte. Terwijl de camera's zijn modieuze verschijning in zwart overhemd, strakke pantalon en puntschoenen vereeuwigen, spreidt hij zijn armen om een emotie uit te drukken waarvoor hij de woorden niet weet te vinden.

Dan zegt hij: "De scharen van de raad van censuur zijn scherp. Het zijn geen kunstenaars maar ambtenaren. We zijn er nog lang niet, maar we hebben hoop op artistieke vrijheid." Hij lacht. "Zo had ik een jaar geleden beslist niet durven praten."

Het Freedom Filmfestival is bescheiden van omvang, maar het is tegelijkertijd een gewaagde zet om de prille vrijheid van expressie op te rekken. Niemand weet nog precies of de hervormingen onder de nieuwe regering van voornamelijk ex-militairen, die eind maart vorig jaar aantrad, blijvend zijn en hoever ze zullen gaan. Hoewel er een sfeer van hernieuwde hoop hangt in Rangoon, heerst er na decennia van dictatuur ook wantrouwen en regelmatig gonzen geruchten over een op handen zijnde terugslag.

Veel van de bezoekers van het festival gaan gedurfd gekleed. Ze dragen T-shirts en stoffen tassen met de woorden 'vrijheid' en 'vrede' en de afbeelding van Suu Kyi. Er zijn zelfs shirts met het logo van de ABSFU, de verboden studentenbond van wie de leden de afgelopen decennia zwaar vervolgd werden. Jongeren klappen opgewonden voor de populaire hiphopzanger en activist Zayar Thaw die rapt over het belang van vrijheid en mensenrechten. Ook zijn bijdrage is een uitdaging aan de autoriteiten. Hij werd na bijna drie jaar gevangenisstraf in mei 2011 vrijgelaten en heeft nog geen officiële toestemming om op te treden.

Er gaat luid gelach, gejoel en geklap door de donkere zaal tijdens de vertoning van een bekroonde film, 'Ban that Scene' ('Verbied die scène'), die de raad van censuur bespot. Even uitgesproken zijn de reacties op een andere prijswinnaar: 'Click in Fear' ('Klikken in angst'), een documentaire over de demonstraties van de monniken in 2007, gezien door de ogen van een Burmese fotojournalist die naar Thailand moest vluchten.

"O, mijn god", mompelt student Kyaw Htu terwijl hij de opnames van de protesterende monniken op zich laat inwerken. "Ik liep daar destijds ook te demonstreren, maar ik had nooit gedacht dat ik die beelden in een zaal in Rangoon zou zien."

Als de lichten aanflitsen en de winnaars het podium betreden, veegt hij tranen uit zijn ogen. "Dit festival is ongelooflijk", zegt hij.

BOEKEN 12

Biografie Aung San Suu Kyi

Europese Unie opent kantoor in Burma
De Europese Unie gaat een kantoor openen in Burma. Dat heeft een woordvoerder van de EU gisteren laten weten. De EU wil weer een vertegenwoordiging in Burma openen nu er sprake lijkt te zijn van enige dooi in de voormalige militaire dicatuur.

Het kantoor komt in Rangoon, de voormalige hoofdstad.

Onder het bewind van de militaire junta hield de EU vanuit buurland Thailand de vinger aan de pols in Burma. De diplomaten gaven onder meer hulp aan de Burmese vluchtelingen die zich al jaren bevinden in het Thais-Burmese grensgebied.

De Britse minister van buitenlandse zaken William Hague was gisteren in Burma, waar hij de uit ex-generaals bestaande regering prees voor de in gang gezette hervormingen. Hague zei wel dat er nog veel meer moet gebeuren voordat de EU-sancties kunnen worden opgeheven.

Hij riep Burma op de naar schatting 1800 politieke gevangenen vrij te laten, en zei te hopen dat de tussentijdse verkiezingen in april eerlijk verlopen. De NLD, de partij van oppositieleidster Aung San Suu Kyi, kreeg donderdag toestemming van de autoriteiten om daaraan mee te doen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden