Film over veertiende eeuwse hindoekoningin zet India op scherp

Protesten in Ahmedabad tegen 'Padmaavat'. De politie opende er het vuur op de betogers. Beeld Reuters

India beleeft zijn meest omstreden filmpremière in jaren. De hindoestaanse koningin waar de film om draait, wordt in India aanbeden als een godin. Haar blazoen mag niet worden besmet.

In sommige deelstaten wordt al dagen geprotesteerd bij bioscopen. Betogers blokkeren wegen en het geweld neemt toe. In de noordelijke deelstaat Gujarat vernielden demonstranten winkels en auto’s en staken tientallen motorfietsen in brand. Politiemensen in de regionale hoofdstad Ahmedabad zagen zich gedwongen het vuur te openen, om betogers uiteen te jagen. “We zullen niet toestaan dat deze film uitkomt”, ­verzekerde een activist in de staat Rajasthan tegenover persbureau Reuters.

De controversiële film, die al een jaar voor discussie zorgt, vertelt het mythische verhaal van de veertiende eeuwse hindoekoningin Padmavati. Zij zou zo mooi zijn geweest dat ­moslimkrijgsheer Alauddin Khalji, de toenmalige sultan van Delhi, geobsedeerd raakte door haar en een fort belegerde, alleen maar om haar tot zijn minnares te maken. Volgens de overlevering stak de koningin zichzelf vervolgens in brand op de brandstapel van haar door de sultan gedode echtgenoot. Zo wilde ze voorkomen dat de islamitische veroveraar haar eer zou schenden.

Tekst loopt door onder trailer.

Dromen van een vrijpartij

Of de koningin werkelijk heeft bestaan is onzeker. De film, getiteld 'Padmaavat', is gebaseerd op een gedicht dat pas in de zestiende eeuw, ruim tweehonderd jaar na de verovering van het fort, is geschreven. Maar Padmavati geldt in de strijderskaste van de Rajput, waartoe zij zou hebben behoord, nog altijd als symbool van de eerzame vrouw. Ze wordt aanbeden als een godin.

Toen ruim een jaar geleden op sociale media verhalen begonnen te circuleren over de film, ontstond dan ook al snel opwinding onder Rajputactivisten en hindoenationalisten. Want volgens de geruchten omvatte de film een scène waarin de moslimveroveraar droomt van een vrijpartij met hindoekoningin Padmavati. Dat schoot Rajputextremisten en hindoenationalisten in het verkeerde keelgat.

Vandalen bestormden de filmset en sloegen regisseur Sanjay Leela Bhansali. Activisten organiseerden straatprotesten, verbrandden filmposters en staken demonstratief poppen van de regisseur en de twee hoofdrolspelers in brand.

Een regionale woordvoerder van de hindoenationalistische partij BJP, sinds enkele jaren aan de macht in India, loofde zelfs een beloning van 100 miljoen roepie, omgerekend zo’n 1,3 miljoen euro, uit voor degene die actrice Deepika Padukone, die de koningin speelt, zou onthoofden. Vier deelstaten besloten de film te verbieden.

Op scherp

De ophef over de Bollywood-­productie is illustratief voor ingrijpende veranderingen die India de laatste jaren doormaakt. Het Zuid-Aziatische land is in toenemende mate in de ban van hindoenationalisme, dat de verhouding met de grote moslimminderheid op scherp zet.

De makers van Padmaavat reageerden verbijsterd op alle commotie, want volgens hen kwam de gewraakte droomscène helemaal niet in hun film voor. Maar zij stelden de première wel voor onbepaalde tijd uit en brachten op aandringen van de filmkeuring ook enkele wijzigingen aan. Bovendien voorzagen ze de film van een verklaring dat hij gebaseerd is op een fictief epos en niet op historische gebeurtenissen.

Tegelijk stapten de producenten naar het hooggerechthof in New Delhi om het verbod in de vier deelstaten aan te vechten. En daar haalden ze hun gelijk. Het hof bepaalde vorige week dat de verboden ongeldig zijn, omdat de filmkeuring de vertoning van de film heeft toegestaan en omdat deelstaten niet de bevoegdheid hebben om films te censureren. “Bioscopen zijn een onmisbaar onderdeel van de vrijheid van meningsuiting”, aldus opperrechter Dipak Misra. “Als de creativiteit sterft, ondermijnt dat de waarden van de beschaving.”

Op eigen risico

En dus staat India donderdag voor een beladen filmpremière. In hoeverre bioscopen in de onrustigste deelstaten het nu zullen aandurven om de film te vertonen, moet nog worden afgewacht. En in hoeverre autoriteiten de groeiende protesten in de komende dagen in de hand kunnen houden, is ook onzeker. 

Sommige bioscoopeigenaren zijn er in elk geval niet helemaal gerust op. “Wij willen de film laten zien, maar we krijgen geen steun van de lokale overheid”, vertelde Sandeep Jain, uitbater van zeven bioscopen in de deelstaat Madhya Pradesh, aan persbureau Reuters. “Toen we hier naar de politie gingen, kregen we te horen dat het voor eigen risico is als we de film vertonen.”

Lees ook: 
Ook India, de grootste democratie ter wereld, heeft met premier Modi een nationalistische, autoritaire leider, die sommigen aan Trump doet denken. Moslims en christenen zijn bezorgd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden