Film breekt pijnlijk taboe: Zuidkoreaanse deelname aan de oorlog in Vietnam

SEOUL - Zeventien jaar na de terugkeer van zijn laatste soldaat worstelt Zuid-Korea plotseling publiekelijk met een pijnlijk taboe: de oorlog in Vietnam. Het zijn de filmmakers en romanschrijvers, die nu met hun creatieve produkten de vinger leggen op oude wonden en tot de conclusie komen dat die nog lang niet zijn geheeld.

"Ongeveer 300 000 Koreaanse soldaten hebben in de jaren zestig en zeventig in de Vietnamese oorlog gevochten, maar tot op heden is daarover nog geen enkele serieuze film gemaakt" , zegt regisseur Chung Ji-young. "De oorlog in Vietnam is hier al die tijd onder het tapijt geveegd."

Zijn werk 'Wit Insigne' is de eerste Vietnamfilm die zich concentreert op de Zuidkoreaanse rol, met alle uitwassen. Tot ongenoegen van de Vereniging van Vietnamveteranen, die al protesten heeft laten horen. De film is gebaseerd op een roman van Ahn Jung-Hyo, die diende in de Zuidkoreaanse Witte Paard-divisie in Vietnam, en ontziet niemand. Alle Koreaanse soldaten die daar vochten, worden afgeschilderd als huurlingen van de Verenigde Staten. "Ze hoorden daar helemaal niet thuis" , aldus Chung.

De film toont in detail allerlei wreedheden die zijn begaan door de Daihan, zoals de Vietnamezen de Zuidkoreanen noemem. Ze werden door vriend en vijand beschouwd als buitengewoon ruwe, zelfs uitgesproken wrede vechtersbazen. Wit Insigne, opgenomen in Vietnam zelf, beziet de oorlog door de gekwelde ogen van sergeant Han Ki-ju, een tobberige intellectueel die naar Seoul terugkeert met een typisch geval van 'Vietnam-syndroom'. Een ontmoeting met een nog zwaarder gestoorde veteraan maakt een serie terugblikken los.

Sommige scenes zijn bepaald niet geschikt voor de teergevoeligen onder de kijkers. Veel symboliek in de film is verwerkt in het afsnijden van oren. "Ik weet dat de regering hier niet erg blij mee was" , aldus Chung. Toch was de censuur mild, slechts drie delen werden er uit gesneden: een bordeelscene en twee episodes waarin oren worden afgesneden. Oorlogsveteranen, boos over de breed uitgelichte wreedheden, eisten meer bekortingen. Ook zagen ze graag Chung gedwongen beelden op te nemen van Zuidkoreaanse soldaten die Vietnamese dorpelingen te hulp schieten.

"De Koreaanse betrokkenheid bij de oorlog was voor het land vooral een belangrijke bron voor buitenlandse deviezen, in een tijd dat Zuid-Korea een van de armste landen van Azie was. Terwijl ZuidKorea zijn eigen soldaten omgerekend tien dollar per maand betaalde, kregen degenen die naar Vietnam gingen meer dan vier keer zo veel van de VS" , aldus een brochure die de film begeleidt.

Terugkerende soldaten werden in die tijd beschouwd als helden, ook al omdat ze onder hun armen wasmachines, tv's en andere in Amerikaanse legerwinkels gekochte luxe goederen meesleepten. Die houding veranderde met de overwinning van de communisten in Vietnam, in 1975, toen de rechtse regering in Zuid-Korea elke discussie over die oorlog taboe verklaarde.

Pas dit jaar gaf de regering in Seoul toe dat er 4 687 doden waren gevallen onder de 312 853 soldaten die waren uitgezonden om te vechten 'voor de Amerikaanse zaak en voor Amerikaanse dollars', zoals de film dat samenvat. Het was de Zuidkoreaanse dictator Park Chung-hee zelf die in 1964 president Lyndon Johnson had beloofd soldaten te sturen om te assisteren in de oorlog. Hij was bang dat de Amerikanen zich zonder steun uit Vietnam zouden terugtrekken en zo de communisten in Zuidoost-Azie vrij spel geven.

De presentatie van de film valt samen met een toenemende roep om schadeloosstelling van Zuidkoreaanse veteranen, die in de oorlog werden blootgesteld aan het ontbladeringsmiddel Agent Orange. Rechters in de VS hebben vastgesteld dat deze chemische stof, die op grote schaal door de Amerikanen in Vietnam is gebruikt, kanker en genetische afwijkingen kan veroorzaken. Tot op heden is er in geen enkel geval compensatie betaald.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden