Filippijnse vrede begint in Noordwijk

vredesbesprekingen | In een hotel aan de Noordzee zetten Filippijnse communistenleiders en regeringsvertegenwoordigers deze week de eerste stappen op weg naar een staakt-het-vuren.

Vrede in de Filippijnse jungle, dat stond deze week op de agenda in een hotel in de duinen van Noordwijk. Leiders van een Filippijnse coalitie van communistische opstandelingen - waarvan sommige clubs genoteerd staan op de EU-terrorismelijst - en vertegenwoordigers van de regering in Manila, zetten hier stapjes richting het oplossen van een al vijftig jaar slepende strijd.


Van oudsher verzetten de Filippijnse communisten zich tegen de regering. Die staat in dienst van de elite, zeggen de linkse opstandelingen, terwijl arme Filippino's worden uitgebuit. In de jaren zestig grepen zij voor het eerst naar de wapens. Sindsdien woedt op delen van het platteland een gewapende strijd, soms intens en vaak wat luwer.


Van die jungle-guerilla was in het Radisson-hotel bij het strand van Noordwijk niets te merken. De honderd delegatieleden - een aantal gekleed in dikke jassen om warm te blijven in de lentetemperaturen - maakten er deze week in Nederland een typisch Filippijnse gezellige boel van. Er werd gekeuveld en er werden eindeloos veel selfies geschoten. Wie nietsvermoedend de hotellobby inliep zou nooit kunnen bevroeden dat hier stappen werden gezet naar het beëindigen van een gewapend conflict dat al een halve eeuw speelt.


Elisabeth Slattum uit Noorwegen leidt de bemiddelingspoging. Zij was opgetogen over de 'oplossingsgerichte sfeer' aan tafel. "Het waren intense en moeilijke onderhandelingen", aldus de Noorse diplomate. "De partijen hebben vooruitgang geboekt op weg naar een gezamenlijk staakt-het-vuren."


Dat is de belangrijkste uitkomst na een week in de Zuid-Hollandse duinen: dat de partijen verder gaan praten met als doel tot een wederzijds staakt-het-vuren te komen.


Is dat niet een vaag onderhandelingsresultaat? Jesus Dureza, die namens president Duterte de onderhandelingen voert, wil er niets van weten. "We zijn nooit eerder zover gekomen in onderhandelingen met de communisten."


Bovendien zijn de partijen het eens geworden over sociale hervormingen en landverdeling, zaken die de communisten bovenaan de agenda zetten.


Het blijft gek: gesprekken in Nederland, onder Noorse bemiddeling over een conflict op de Filippijnen. "De vorige onderhandelingsronde was in Oslo. Hier is het weer ietsje Jemilder", grapt regeringsonderhandelaar Jesus Dureza. Wat serieuzer: "We zijn hier omdat José Maria Sison, de leider van de Filippijnse communisten, al jaren in Nederland woont. Zijn gezondheid is broos, het is beter dat hij niet te veel reist."


Sison (78) is de leider in ballingschap van de Filippijnse communisten. In 1987 nam hij de wijk naar Utrecht. Hoewel hij ziek is en naar verluidt vooral op zijn hotelkamer zat, sprak hij nog wel de verzamelde Filippijnse media toe aan het slot van de onderhandelingen.


Zoals het een goede Filippijnse bijeenkomst betaamt, waren de onderonsjes aan de eettafel een belangrijk onderdeel van de gesprekken. De gestoomde kabeljauw en broodjes kaas vielen echter niet bij iedereen in de smaak. Sommige Filippino's namen een fles tabasco mee om de boel pit te geven. "We houden meer van Aziatisch eten", recenseerde onderhandelaar Dureza de Europese keuken. "Gelukkig zit iets verderop een Chinees restaurant."


De uitdaging voor de komende tijd is de goede sfeer te behouden. Terug in Manila, met vertrouwd voedsel en warm weer, gaan de partijen de details van hun akkoorden verder uitwerken in kleinere werkgroepen.


De door de communisten geëiste sociale hervormingen moeten verder handen en voeten krijgen. Een belangrijk pijnpunt daarbij is het garanderen van landrechten voor arme Filippijnse boeren.


Eind mei willen de oude kemphanen over die thema's verder praten. Ook die onderhandelingsronde staat weer in het frisse Nederland gepland. Onderhandelaar Dureza: "We willen van Nederland een historische plaats maken om een vredesovereenkomst te bereiken."

Duterte partner voor vrede met communisten

De Filippijnse president Rodrigo Duterte staat in het buitenland vooral bekend om zijn drugsoorlog in de straten van Manila, waarbij al duizenden doden vielen. Toch stuurde juist hij zijn regering op de koers naar vrede met de communisten.


De communistische onderhandelaar Fidel Agcaolli is tegen Duterte's drugsoorlog, die hij vooral ziet als een oorlog tegen zijn armste landgenoten. "Hij pakt alleen de kleine drugsgebruikers aan, niet de rijke drugsdealers."


Niettemin heeft Agcaolli vertrouwen in Duterte. "We kennen hem nog van toen hij burgemeester was in de zuidelijke stad Davao. Daar zette hij sociale programma's op voor daklozen en maakte hij zich sterk voor vrouwenrechten." Duterte, wil Agcaolli maar zeggen, staat voor sociale rechtvaardigheid en bovendien hoort hij niet bij de gebruikelijke Filippijnse machtskliek in Manila. Hij is minder gebonden aan de politieke en zakelijke elite, daarom voelt Duterte zich vrijer om met de communisten te spreken.


En er is nog iets aan Duterte waar de communistische leider zich meteen bij thuisvoelt: zijn buitenlands beleid. "Duterte wil geen Amerikaanse troepen in het land en loopt niet aan de leiband van Washington. Daar zijn wij het roerend mee eens."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden