Filippijnse president Duterte versterkt zijn greep op het land: doodstraf en strafrecht voor kinderen

De Filipijnse president Duterte houdt een geweer vast bij het afscheid van de commissaris van de politie, Ronald dela Rosa (links). Beeld AP

De Filippijnse president Duterte heeft bij tussentijdse verkiezingen zijn greep op het land verder versterkt. Al is misschien in de senaat nog enige oppositie te verwachten.

Herinvoering van de doodstraf en toepassing van het strafrecht op kinderen vanaf twaalf jaar, die plannen hoopt Rodrigo Duterte binnenkort door te kunnen voeren. In zijn niet-aflatende strijd tegen drugshandelaren en drugsgebruikers meent de uitgesproken populist die maatregelen nodig te hebben. Tussentijdse verkiezingen op de Filippijnen hebben nu de kans groter gemaakt dat Duterte zijn zin krijgt.

Bij de verkiezingen, die maandag werden gehouden, kwamen medestanders van Duterte op belangrijke posities terecht, zo blijkt na het tellen van zo’n 95 procent van de stemmen. Zijn dochter Sara werd herkozen als burgemeester van de zuidelijke stad Davao, waar haar vader zijn carrière als harde bestrijder van de misdaad begon. Sara wordt volgens waarnemers klaargestoomd om haar vader op te volgen. Duterte’s zoon Baste werd vice-burgemeester en diens broer komt voor Davao in het Filippijnse parlement.

Geen ervaring

Grootschalige fraude heeft er niet plaatsgevonden volgens de oppositie en onafhankelijke waarnemers. Wel waren er haperingen met wat stemcomputers. Belangrijker is dat de aanhangers van Duterte in de campagne veel meer mogelijkheden hadden om hun boodschap te verspreiden. Zij kunnen zonder problemen overheidsgeld gebruiken voor hun campagne en bovendien zijn de media grotendeels op handen van de president.Belangrijker voor de landelijke politiek zijn twee nieuwkomers in de senaat: Ronald dela Rosa, Duterte’s voormalige commissaris van politie in Davao, en Bong Go, die lange tijd persoonlijk assistent van de president was, maar zelf geen enkele bestuurlijke of politieke ervaring heeft. De twee mannen kunnen een stempel drukken op de senaat, die maar 24 zetels telt.

De helft van de senaatszetels stond deze keer op het spel en Duterte lijkt ook hier zijn slag te hebben geslagen. Naast Dela Rosa en Go komen er nog enkele voorstanders van zijn harde beleid bij. De enige oppositiekandidaten die een kans leken te maken, Bam Aquino en Mar Roxas, vallen in de voorlopige uitslagen net buiten de boot. De kans is heel klein dat ze het toch nog redden, met de stemmen uit de paar districten waarvan de uitslag nog niet binnen is.

Oorlog tegen drugs

Duterte’s oorlog tegen het drugsgebruik gaat ondertussen door. Inmiddels zijn er, volgens officiële cijfers, ruim vijfduizend mensen gedood door de politie. Die heeft van Duterte een vrijbrief gekregen om iedereen die iets met drugs te maken heeft dood te schieten. De president heeft eerder gezegd dat hij als het nodig is miljoenen mensen zal laten doden in de strijd tegen de drugs. Ook heeft hij zijn bewondering uitgesproken voor Adolf Hitler.

Duterte en zijn campagne zijn volgens peilingen nog altijd zeer populair op de Filippijnen. Veel arme inwoners voelen zich veilig door het harde politieoptreden, ook al kunnen zij er op elk moment zelf slachtoffer van worden. 

Politieke agenda

De wetswijzigingen die Duterte nu wil doorvoeren, zoals herinvoering van de doodstraf en het verlagen van de leeftijd in het strafrecht, maken een grote kans na de verkiezingen. Een grondwetswijziging, die Duterte ook wil, zal iets lastiger worden. Zeven senatoren kunnen zo’n verandering blokkeren en het is mogelijk dat die er toch nog zijn. Onder degenen die blijven zitten zijn enkele oppositieleden en onder de nieuwkomers zijn er een paar die als onafhankelijke kandidaat zijn opgekomen.

Antonio Trillanes, een vertrekkende senator en een van de belangrijkste tegenstanders van Duterte, houdt hoop dat de president niet alle touwtjes in handen krijgt. “Wat de uitkomst ook is, de senaat blijft onafhankelijk”, meldt Trillanes per e-mail. Na de tussentijdse verkiezingen kijken sommige senatoren traditioneel vooruit naar hun verdere politieke carrière, is zijn ervaring. “Daarom zullen sommige aanhangers van Duterte op enig moment kritisch worden, als dat goed uitkomt in hun politieke agenda.”

Van keiharde politieman tot senator

De zoon van een visser en marktverkoopster die zich opwerkt tot de keiharde chef van de nationale politie. Met dat sterke verhaal heeft Ronald ‘Bato’ dela Rosa de top van de Filippijnse politiek gehaald, ondersteund door een film die is gebaseerd op zijn leven, een stripboek voor de jeugd en zelfs een eigen mascotte. Zonder bestuurlijke ervaring heeft de voormalige politieman nu een zetel in de senaat bemachtigd, met steun van president Duterte. 

Dela Rosa is volgens velen de bedenker van de keiharde campagne tegen drugsgebruik op de Filippijnen, en in ieder geval de drijvende kracht erachter. Onder zijn leiding zijn al bijna negen miljoen onaangekondigde huiszoekingen gedaan waarbij meer dan vijfduizend doden zijn gevallen, volgens officiële gegevens steeds omdat de verdachten zich verzetten. Politieagenten die drugsverdachten doodschieten, krijgen ondertussen een beloning.

Dela Rosa geniet een grote populariteit onder de Filippijnse bevolking. Met zijn kale hoofd, brede borstkas en opgewekte voorkomen weet hij regelmatig grote menigtes te bespelen. Zo kreeg hij tijdens de campagne de lachers op zijn hand toen hij riep dat iedereen die niet voor hem klapte, de volgende dag te maken zou krijgen met ‘Operatie Tokhang’, de naam van de antidrugscampagne. 

Lees ook: 

‘Duterte wil dictator worden, maar dat lukt hem niet’

De Filippijnse president Duterte probeert alle macht te grijpen, zegt senator Antonio Trillanes. Maar de senator heeft goede hoop dat dit niet lukt. ‘De democratie op de Filippijnen zal overleven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden