Filippijnen stappen 'onmiddellijk' uit Internationaal Strafhof

De Filippijnse president Duterte vuurt tijdens een bezoek aan de zuidelijke stad Davao enkele schoten af met een scherpschuttersgeweer. Beeld AFP

De Filippijnen stappen 'onmiddellijk' uit het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Rodrigo Duterte reageert hiermee op een vooronderzoek dat de aanklagers van het Hof onlangs aankondigden naar mogelijke buitengerechtelijke executies.

Duterte zegt zijn Zuidoost-Aziatische land terug te trekken vanwege 'ongefundeerde, ongekende en schandalige aanvallen op mij en mijn regering.'

Sinds zijn aantreden in het voorjaar van 2016 voert de Filippijnse president een keiharde strijd tegen de wijdverbreide drugsmisdaad in zijn land. Volgens bezorgde mensenrechtenactivisten zijn hierbij inmiddels naar schatting 8000 mensen gedood, niet alleen door de politie, maar ook door burgers. Duterte moedigt de politie geregeld in kleurrijke bewoordingen aan om er hard in te gaan.

Mede dankzij deze meedogenloze anti-drugsoorlog is de populistische president razend populair op de Filippijnen. Maar zijn politieke tegenstanders grijpen de terugtrekking uit het Internationaal Strafhof aan om hem te bekritiseren. Volgens parlementariër Antonio Tino is Dutertes besluit 'alleen maar gedreven door eigenbelang en pure paniek in het vooruitzicht van een berechting.'

Scheldpartijen

De aankondiging dat de Filippijnen uit het Hof stappen, komt na weken van scheldpartijen tussen Duterte en de Verenigde Naties. De president liet een VN-rapporteur voor inheemse volken laatst op een lijst van communistische terroristen zetten, waarna de VN-mensenrechtenchef Zeid Ra’ad al Hussein verklaarde dat Duterte 'zich psychiatrisch moet laten onderzoeken.'

Het Internationaal Strafhof (ICC), dat overigens geen onderdeel is van het VN-systeem, werd eerder door Duterte al afgedaan als ‘onzinnig’ en ‘nutteloos’. Om er daadwerkelijk uit te stappen, moeten de Filippijnen een brief sturen aan het ICC. Daarna duurt het nog een jaar voordat de terugtrekking effectief wordt en deze geldt niet met terugwerkende kracht. Het ICC blijft dus rechtsmacht houden voor misdaden tegen de menselijkheid die zijn gepleegd voor de terugtrekking.

'Politiek middel'

Maar er geldt wel een belangrijke beperking: het Hof kan alleen gevallen berechten als de lokale justitie in een land niet bereid of niet in staat is om deze zaken zelf af te handelen. Duterte voert dan ook aan dat de Filippijnse justitie prima functioneert en dat het Strafhof zich niet met hem hoort te bemoeien. “Het ICC wordt gebruikt als een politiek middel tegen de Filippijnen”, klaagt de president.

Of het ooit tot berechting van Duterte zal komen, is zeer onzeker. Want het vooronderzoek dat het ICC vorige maand aankondigde, is slechts een eerste verkenning, die niet tot een zaak hoeft te leiden. Het kan nog jaren duren voordat genoeg informatie is verzameld om daarover te beslissen.

Bovendien heeft het ICC, als het ooit tot vervolging van Duterte komt, geen eigen politiemacht die hem kan arresteren. Daarvoor zal het Hof dan afhankelijk zijn van de justitiële instanties in het land waarin Duterte zich op dat moment bevindt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden