Files of niet, de Belg stapt in de auto

wegverkeer | België slibt dicht. Het land met het dichtste wegennet ter wereld kampt met steeds meer en steeds langere files. De transportsector wil een algemene kilometerheffing.

MARIJKE DE VRIES

De Belgische transportsector klaagt. Sinds 1 april betalen zwaardere vrachtwagens kilometerheffing op veel Belgische wegen, maar daar krijgen ze niets voor terug. De files zijn nog geen meter korter geworden, stellen vervoersorganisaties vast.

Sterker, chauffeurs staan vaker en langer stil. Ze verliezen zo veel tijd in de 'monsterfiles' dat transporteurs noodgedwongen meer trucks de weg op sturen om hun goederen afgeleverd te krijgen.

"We wisten van tevoren dat de heffing nauwelijks effect zou hebben op de files", zegt verkeersonderzoeker Johan de Mol van de Universiteit Gent. "Transporteurs laten hun wagens echt niet staan, ze berekenen de extra kosten gewoon door aan de consument. Het enige resultaat is dat buitenlandse chauffeurs nu ook meebetalen aan de wegen."

De files rond Antwerpen en Brussel worden voor het overgrote deel veroorzaakt door personenauto's. Vlamingen wonen vaker dan Nederlanders buiten de stad en rijden gerust iedere dag tientallen kilometers naar hun werk. Liever dat dan verhuizen.

Belgen zijn gehecht aan een eigen auto, zegt De Mol. Bovendien is het bezit van leaseauto's erg aantrekkelijk. Zo'n half miljoen Belgen rijden een leasebak; ook wel 'salariswagen' genoemd, omdat werkgevers hun personeel liever een fiscaal gunstige auto van de zaak met tankpas geven als blijk van waardering, dan een veel duurdere bonus. De regeling is voor Belgen bijna even heilig als de hypotheekrenteaftrek voor Nederlanders. Jaarlijkse kosten voor de staat: tussen de twee en vier miljard euro. "Daarmee laten we de rest van de wereld ver achter ons", zegt De Mol.

Ondertussen zijn fileberichten over urenlange vertraging om tien uur 's ochtends of drie uur 's middags geen uitzondering op de Vlaamse radio. De afgelopen vijf jaar steeg de filezwaarte met 35 procent. Forenzen naar Brussel staan jaarlijks gemiddeld 70 uur stil, naar Antwerpen zelfs 71 uur, aldus het Amerikaanse bedrijf Inrix. Daarmee staan beide steden in de top-5 van Europese filesteden. Utrecht is de eerste Nederlandse stad op die lijst, op plaats 9.

Aangezien veel files veroorzaakt worden door pendelaars, moeten zij gaan meebetalen aan de kilometerheffing, vinden de Belgische transporteurs. Zij hopen dat meer forenzen dan zullen kiezen voor de trein.

Maar de Vlaming is niet zomaar uit zijn auto te krijgen. "Het openbaar vervoer is hier verschrikkelijk", verklaart softwareontwikkelaar en filerijder Jonah Hulselmans. De zestig kilometer van zijn woning in Arendonk naar zijn werk in de buurt van Antwerpen kosten hem vrijwel dagelijks 80 à 90 minuten met zijn BMW van de zaak, enkele reis.

Dat is nog altijd korter dan met de trein of bus, zelfs als die op tijd rijden. "Ik ben niet tegen de trein, mijn eerste werkdag heb ik het zelfs geprobeerd: ik moest drie keer overstappen en door vertraging kwam ik 45 minuten te laat."

De Belgische regering wil treingebruik niettemin stimuleren en is van plan om werknemers de optie te geven om hun leasewagenbonus te laten uitbetalen in een reiskostenbudget voor openbaar vervoer of fiets. "Zelfs als je bedrijfswagens zou afschaffen zullen veel mensen zelf een auto kopen", denkt De Mol. "Voor veel Vlamingen is het openbaar vervoer gewoon geen aanvaardbaar alternatief."

De eventuele invoering van een kilometerheffing ligt bij de Belgische pendelaar daarom gevoelig. Zo gevoelig dat de Vlaamse minister van verkeer weliswaar voorstander is van rekeningrijden, maar de hete aardappel doorschuift naar zijn opvolger na de verkiezingen van 2019.

"Zo gaat het al een paar regeringen", zegt transporteconoom Stef Proost van de KU Leuven ietwat sceptisch. Volgens hem is de kilometerheffing de beste kans om de steeds verder dichtslibbende Belgische wegen aan te pakken. "In steden als Stockholm, Göteborg en Milaan is het ook gelukt. Stel, je vraagt vier of vijf euro aan wie de weg op gaat rond Antwerpen en Brussel, dan zou dat hier ook moeten lukken om het aantal auto's op de weg met 10 tot 20 procent te verminderen. Mensen hoeven niet met de trein, ze kunnen ook vaker thuis werken."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden