Fijn vertoeven in de veevoederfabriek

De Veghelse mengvoerderfabriek CHV, waar Sarah-Mie Luyckx' opa jarenlang zwoegde, is nu een eigentijds oord voor kunst, cultuur en culinaire geneugten.

Veghel, het Oost-Brabantse dorpje waar mijn moeder het levenslicht zag, had al langer mijn belangstelling. Niet omdat het vanuit het perspectief van Het Mooiste Nederland nou zo'n bijzonder oord is. De Sint-Lambertuskerk - een rooms-katholieke joekel, eind negentiende eeuw door bouwmeester Pierre Cuypers (ook Amsterdam CS) neergezet - was eigenlijk het enige hoogtepunt. Tot het honderd jaar oude terrein van mengvoederfabriek de CHV vanaf 2010 werd omgetoverd tot een centrum voor kunst, cultuur en eten.

Daarmee is Veghel nog steeds niet Brabants schoonste, maar het predikaat 'bedrijvigste' is wél op zijn plaats. Onder meer supermarktketen Jumbo begon er aan haar zegetocht, groothandel Sligro en de grootste Marsfabriek ter wereld openden er hun deuren en cateraars van formaat Maison van den Boer en Hutten smeerden er hun eerste toastjes. Vandaar mijn fascinatie.

'Vanuit Veghel worden miljoenen Europeanen voorzien van voedsel', pocht de 37.000 zielen tellende gemeente ergens op een website. Opmerkelijk toch? Maar voor wie schoonheid zoekt natuurlijk nog geen reden om af te zakken naar de Meijerij, de zanderige streek ten zuidoosten van Den Bosch. Maar Veghel heeft zich dus vrij recent extra op de kaart gezet met de transformatie van een industriële erfenis tot een plek voor hedendaags aangenaam verpozen. Een trend die begon met de herontwikkeling van de Amsterdamse Westergasfabriek, aan het begin van dit millennium.

Niet overal heeft die even goed uitgepakt, vermeldt het vorig jaar verschenen 'Terug naar de fabriek, 25 industriële iconen met nieuwe energie', waarin ook de CHV-enclave is opgenomen. Peter Nijhof, die tot 2015 bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed leiding gaf aan herbestemmingsprojecten, bekent in het boek dat op heel wat locaties wel erg driftig is gerenoveerd. 'Je kunt vaak niet meer zien hoe er geproduceerd werd. De apparaten zijn eruit verdwenen, en het patina van de tijd weggepoetst. De gebouwen werden daardoor een lege huls', zegt hij.

Die valkuil is het Veghelse complex - dat door de CHV (tegenwoordig Agrifirm) werd verruild voor een locatie aan de rijksweg N279 - bespaard. Wie door de omvangrijke panden op het 6 hectaren tellende terrein waart, valt onmiddellijk op dat op veel plekken machines, buizen, leidingen en transportbanden aan de slopershamer zijn ontsnapt. Het rauwe industriële interieur dat overeind bleef imponeert. Hier werd gewerkt. Bloed, zweet en spierballen. Het Veghelse aannemersbedrijf Van de Ven, dat de zone in 2008 voor 6 miljoen aankocht, was daar ook dusdanig van onder de indruk dat het besloot de boel zoveel mogelijk ongemoeid te laten. Een inzicht dat een handje werd geholpen door het tijdsgewricht: de crisis was net in alle hevigheid losgebarsten. Grote woningbouwprojecten waren vragen om faillissement.

Dat ik CHV Noordkade - zoals het complex officieel heet - evenals het vorig jaar door mij bezochte en bewonderde Strijp-S in Eindhoven (voormalig Philips-terrein) wil afvinken, heeft een bijkomende reden. Mijn opa was er werkzaam als hoofd van de boekhouding. Hoe hem dat beviel, heb ik nooit kunnen vragen. Hij stierf in 1956 al op 55-jarige aan een hartaanval, nota bene in de CHV. Niet iets om sentimenteel over te doen, maar toch ben ik nieuwsgierig naar de precieze plek waar hij het leven liet. Volgens mijn moeder was het de entree van het kantoorgedeelte van de fabriek, waar hij zich die bewuste winterdag bevond. Met behulp van Jack Monde, pr-man van CHV Noordkade, denk ik de locatie te hebben gevonden. In het portaal is een ouderwetse glazen cabine, waar de boeren die hun graan kwamen leveren werden uitbetaald. De rest van het vertrek oogt ook tamelijk authentiek, met fraai ouderwets tegelwerk en donkere houten betimmering. Al met al geen onaangenaam vertrek.

Met de openstelling van het CHV-terrein heeft Veghel een culturele injectie gekregen. Bestaande creatieve clubs als de plaatselijke muziekschool belandden er onder één dak. Daarbij kwam er onder meer een hip poppodium en eveneens langverwachte bioscoop. Die is gevestigd op de aardappelzolder van de voormalige loods voor zaai- en pootgoed, haaks op het hoofdgebouw. Ook museum Siemei (Stichting Industrieel Erfgoed Meijerij) kreeg daar een royaal onderkomen voor zijn curieuze collectie machines en apparaten met hoog Malle-Pietje-gehalte. Nogal een contrast met eigentijdse 'service-bioscoop' Industry, waar de zitjes zijn voorzien van tafeltjes. Eén druk op de knop, en de ouvreuse brengt versnaperingen. Mij een gruwel: geklok en gekauw van de buren als je in stilte van een film wilt genieten.

Voor wie wenst te consumeren, verwijs ik daarom vooral naar de verschillende horecagelegenheden. Letterlijk meest in het oog springend is P'rooflokaal, waar Joppe Sprinkhuizen, de voormalig sous-chef bij tweesterrentent de Treeswijkhoeve in Waalwijk, de culinaire scepter zwaait. Het restaurant is gevestigd in het 30 meter hoge witte silogebouw van architect J.G. Wiebenga, exponent van het Nieuwe Bouwen, waarmee in 1915 de ontwikkeling van het CHV-terrein begon. Het enige officiële monument van het complex heeft een dakterras met subliem uitzicht over onder andere het Aa-dal.

Ook op de begane grond is het goed toeven. Aan de achterkant van het gebied hebben restaurant Wittern en cultuurcafé de Afzakkerij er aangename terrassen aan de Noordkade met uitzicht op de zijarm van de in 1826 aangelegde Zuid-Willemsvaart. Dankzij de combinatie met het 'Duitse' spoorlijntje Boxtel-Wesel en de tramverbinding Den Bosch-Helmond werd Veghel een gewilde vestigingsplaats voor bedrijven, waaronder de fabriek van de Coöperatieve Handels Vereniging (CHV), die voortkwam uit de Noord-Brabantse Christelijke Boerenbond. Een voor zijn tijd revolutionaire organisatie, opgericht om de arme boeren te beschermen tegen uitbuiting.

Die hadden vast en zeker met hun ogen geknipperd bij het zien van alle hedendaagse welvaart. De Proeffabriek, nieuwste loot aan de CHV-stam die in december werd geopend, telt een bonte verzameling zaakjes met dranken en delicatessen. Ik kies voor de simpelste optie: de firma Pieperz, die in de landelijke AD-friettest 2016 met een 10- als tweede uit de bus kwam. Vlakbij de ijzeren poort waar mijn opa 36 jaar lang doorheen fietste, eet ik van Brabants beste patatten.

Fabriek Magnifique

Van 22 tot 24 juli is op het CHV-terrein Fabriek Magnifique, een festival met kunst, cultuur en eten, voorheen bekend onder de onaangename naam Slokdarmfestival. Info: www.fabriekmagnifique.nl.

Meer info en de culturele agenda: www.chvnoordkade.

Vervoer

Het ov stopt (nog) niet voor de deur van de Verlengde Noordkade 10-12, het officiële adres van de CHV. Neem in Den Bosch bus 306 (richting Uden) en stap uit bij de halte Oprit N265. Vanaf daar is nog dik 10 minuten lopen. Wie met de auto komt: er zijn twee grote gratis parkeerplaatsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden