Figaro is weg kwijt in Enschede

Nationale Reisopera
Nederlands Symfonieorkest en solisten olv Jan Willem de Vriend met 'Le nozze di Figaro' in regie van Gijs de Lange op 24/3 in Wilminktheater Enschede. Vanavond in Zwolle, tournee t/m 21/4. Uitzending via Radio 4 op 14/4, 19.00 uur. www.reisopera.nl

Het applaus voor dirigent Jan Willem de Vriend na afloop van de première van 'Le nozze di Figaro' in Enschede was lauw en gelaten. Geen bravootje kon eraf. En dat terwijl hij met zijn Nederlands Symfonieorkest toch een erg spitse, gedreven en scherpe interpretatie van Mozarts meesterlijke partituur uit de grootste orkestbak in Nederland toverde. Een bak overigens die, als de Haagse bezuinigingen hun beslag krijgen, waarschijnlijk net zo loos is als hij groot is.

Kan het zijn dat men in Enschede tabak heeft van De Vriend? Híj was het immers die met zijn orkestdirecteur Harm Mannak een concurrerende aanvraag bij het rijk deed voor de 3,5 miljoen euro die voor operavoorziening in deze contreien beschikbaar blijft. Als Den Haag het geld aan De Vriend en de zijnen geeft, betekent dat het definitieve einde van de Reisopera. Met deze onverwachte dolkstoot nog natrillend in de rug moest de Reisopera knarsetandend toekijken hoe deze 'vijanden' als een Trojepaard binnen de muren moesten worden gehaald - de afspraken voor deze samenwerking waren immers al ver voor dit 'verraad' gemaakt.

Het mag een wonder heten dat er ondanks deze Twentse twisten überhaupt nog een acceptabele voorstelling op de planken is gekomen. Acceptabel in muzikale zin dan, want qua enscenering is deze 'Figaro' in Enschede behoorlijk de weg kwijt. Regisseur Gijs de Lange, van wie toch een geestige en doordachte kijk op Mozart verwacht mocht worden, komt niet verder dan een soort 'Laten we Mozarts 'Nozze' eens fijn met zijn allen gaan spelen'-concept.

Een tekst uit 'Homo ludens' van Johan Huizinga in het programmaboek wijst in die richting. Maar de enscenering had evengoed een verwijzing kunnen zijn naar de productiehuis-status die voor de Reisopera in het verschiet ligt: goedkope, niet-affe decors die er nog stonden van een vorige opera, zangers die zelf met zetstukken zeulen. Het spel van verstoppen, afgesloten ontsnappingsroutes en verkleedpartijen wordt door De Lange niet gespeeld en hij haalt daarmee de vaart en de angel uit het werk. Dat alle personages aan een tafel achter op het toneel zitten te keuvelen, is domweg ontzettend vervelend en flauw. Wie geen goede, betekenisvolle omgeving (lees: decor) kan verzinnen waarin deze schrijnende komedie van verzoening op verzoening zich kan afspelen, heeft de boot goed gemist.

Hoewel er muzikaal veel te genieten viel, was er in de sleutelrollen van Figaro en Susanna toch nog erg matig gecast. Claire Ormshaw (kleine, nondescripte stem) en John Molloy (stevige problemen in de hoogte) waren hier allerminst de spil van de avond. Gelukkig voldeed John Chest (Conte), opkomend in flamboyante boxer onder een openvallende ochtendjas, niet alleen visueel als geile beer, maar kon hij ook nog eens lekker zingen.

Ondertussen hebben sopraan Johanni van Oostrum en mezzosopraan Karin Strobos - vaste diva's van Opera Zuid - de transfer naar de Reisopera met glans gemaakt. Van Oostrum zette een ontroerende Contessa op de planken, nobel in houding en stem, en met vooral in haar tweede aria een beklemmende en pure schoonheid. Strobos is zo ongeveer geboren voor de rol van Cherubino, qua stem én qua lijf. Op gezag van De Lange bewoog ze zich wel wat irritanterig over de bühne, maar het personage was in haar stembanden volop aanwezig.

Ondanks enige frictie tussen orkest en zangers, vond De Vriend in de bak in elk geval de geestigheid die op de bühne zo node gemist werd. Zijn Nederlands Symfonieorkest stak in grote vorm en dook met De Vriend onder de oppervlakte van de noten. Flink commentaar leveren op wat de personages zingen en doen, dat is wat Mozart wil, en dat is wat orkest en dirigent volop en met succes deden. Daarvoor zouden ze in normale omstandigheden toegejuicht moeten worden. Maar ja, die dolk!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden