Fietsen met een helm leidt niet tot minder ongelukken

Beeld Flickr/Luigi Rosa

Krachtige elektrische fietsen kunnen snelheden tot 45 kilometer per uur bereiken. Daarbij is een motorhelm noodzakelijk. Of toch niet?

Snel zijn ze, de zogenoemde speed pedelecs. Zo snel zelfs, dat ze vanaf volgend jaar in de categorie 'bromfiets' vallen. Wie op deze krachtige elektrische fiets rondrijdt is wettelijk verplicht een motorhelm op te zetten. De regeling levert gesteggel op bij fabrikanten en brancheverenigingen. En nu is daar ook nog Brits onderzoek dat uitwijst dat helmen niet tot veiliger verkeer leiden.

Met een hoofdbeschermer op voelen mensen zich beschermd, stellen de wetenschappers van de universiteit van Bath, waardoor ze roekelozer over de weg crossen. Zo bliezen de helmdragers een ballon die hun zicht belemmerde veel groter op dan proefpersonen met een pet op. "Met helm op nemen verkeersgebruikers in het algemeen meer risico's", zegt onderzoeker Tim Gamble. "Helmen zijn dus niet per definitie goed."

Fietshelmparadox
De resultaten bevestigen wat andere wetenschappers de 'fietshelmparadox' noemen. Want dat helmen weinig tot niets bijdragen aan de verkeersveiligheid, is al vaker geconcludeerd. Dat ligt ook aan de andere verkeersgebruikers. Verkeerspsycholoog Ian Walker ondervond dat automobilisten met een grotere boog om fietsers zonder helm heenrijden, dan om mensen met een hoofdbeschermer.

"Helmen beperken natuurlijk wel het letsel, maar ze maken het verkeer niet direct veiliger", zegt Otto van Boggelen van Fietsberaad. "Ze voorkomen geen ongelukken."

Beeld Trouw

Hij verwijst maar de introductie van de verplichte brommerhelm in 1974. "Aan ene kant maakten bromfietsers daarna minder brokken, aan de andere kant daalde het brommergebruik ook aanzienlijk."

Dat laatste is precies de reden waarom onder meer Bovag, Rai Vereniging en Fietsersbond zich tegen de helmplicht van minister Melanie Schultz van infrastructuur verzetten. "De populariteit van de speed pedelec neemt toe, vorig jaar zijn er 3500 verkocht", aldus Van Boggelen. "We zijn bang dat de helm die stijging in de weg zal zitten. Wie wil er nu fietsen met een logge motorhelm op?"

Meetrappen
Bovendien vinden de brancheorganisaties dat de brommerhelm niet past bij de inspanning die hogesnelheidsfietsers moeten leveren. Anders dan bij een gewone brommer, moeten mensen op een speed pedelec flink meetrappen. Zo'n zweterige integraalhelm is dan veel te warm, vinden verschillende partijen.

Daarom broeden ze op een tussencategorie. "Er wordt nu een projectgroep gevormd, die wil dat er een speciale wettelijke regeling voor de speed pedelec komt", zegt Paul de Waal van de Bovag. "Met een eigen helm, die zo veilig is als de motorhelm, maar lichter en met luchtsleuven. Zoiets als de renners in de Tour dragen." En het ministerie? "Die zegt er welwillend tegenover te staan."

Van snor- tot bromfiets

De speed pedelec, een elektrische hogesnelheidsfiets, valt nu onder de categorie 'snorfiets'. Dat betekent dat deze rappe tweewielers met een blauwe kentekenplaat rondrijden, en een bromfietsrijbewijs en aansprakelijkheidsverzekering verplicht zijn. Net zoals mensen op een Tomos, Solex of Vespa, moeten fietsers op een speed pedelec over het fietspad crossen.

De maximumsnelheid van snorfietsen ligt op 25 kilometer per uur. Maar wie flink bijtrapt, kan op de speed pedelec met 45 kilometer per uur voorbijrazen. Daarom gelden de hogesnelheidsfietsen vanaf 1 januari 2017 als brommer, inclusief gele kentekenplaat en fietshelm. Ook wordt de speed pedelec verbannen naar de rijbaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden