Fiere en flamboyante Selina redt het op het platteland

In 2017 organiseert Schwob (deel van het Letterenfonds) wederom leesclubs rond tien uit de archieven opgeduikelde, recent vertaalde must reads. Deze keer in samenwerking met 100 boekhandels in het hele land. Het gaat om romans van bekendere schrijvers als Viriginia Woolf (De Jaren) en Bernard Malamud (De Fikser) en van minder bekende schrijvers als Edna Ferber, Angela Rohr en Elio Vittorini. Trouw bespreekt op de komende pagina's de romans van deze drie vergeten schrijvers.. Zie www.schwob.nl voor opgave voor de leesclubs. Zondag 15 januari zijn de eerste bijeenkomsten.

De naam Edna Ferber (1885-1968) zal weinigen iets zeggen. Toch was zij een van de productiefste en meest gelezen Amerikaanse auteurs van haar tijd. Ferber schreef romans en verhalenbundels, memoires en toneelstukken voor Broadway. Als lid van de roemruchte Algonquin Round Table verkeerde ze in de kringen van Dorothy Parker, George S. Kaufman en Harold Ross, medeoprichter van The New Yorker.


Niet ten onrechte is haar werk wel 'protofeministisch' genoemd. Dikwijls schreef ze over eigenzinnige vrouwen die ondanks onrecht en tegenspoed hun weg vinden in een harde mannenwereld. Zo ook in 'So Big' uit 1924, nu (opnieuw) in het Nederlands vertaald als 'Het purperen land', destijds een bestseller die Ferber de Pulitzerprijs opleverde.


'Het purperen land' handelt over Selina Peake, een goed opgeleid stadsmeisje, dat na de plotselinge dood van haar vader besluit haar geliefde Chicago te verlaten voor een baantje als onderwijzeres op de dorpsschool in High Prairie, tien mijl verderop. Ze komt terecht in een gemeenschap van Nederlandse immigranten, allemaal groentekwekers, en 'zo Hollands als de Lage Landen waar zijzelf of hun voorouders vandaan kwamen'.


Het is eind negentiende eeuw. Het plattelandsleven is zwaar, de winters zijn stervenskoud. De boerenfamilie bij wie Selina inwoont begrijpt niets van haar liefde voor boeken en toneel. En nog minder van de 'jade en bordeaux, groene agaat en purpersteen' die ze in de kolenvelden ziet. De kweker met wie ze deze gedachte deelt, stikt haast van het lachen: 'Kolen! Kolen mooi...'


Als ze 'uit medelijden' trouwt met Pervus DeJong, een knappe maar dommige groentekweker, lijkt haar lot bezegeld. Enkele jaren na de geboorte van hun zoon Dirk overlijdt hij aan een longontsteking. Zo goed en zo kwaad als het gaat probeert ze de boerderij draaiende te houden - tot ontzetting van de Hollandse gemeenschap ('u is beter af achter het fornuis, waar u hoort'). Selina trekt zich er niets van aan. Alles om haar zoon het leven te bieden dat voor haar niet was weggelegd.


'So Big' werd liefst drie keer verfilmd. Niet verwonderlijk. Selina's verhaal is waar Hollywoodmateriaal: meeslepend en tragisch, grappig en ontroerend tegelijk. Ondanks alle teleurstellingen en gemiste kansen raakt Peake nooit verbitterd. Iedere verandering in haar leven, hoe ingrijpend ook, ziet ze vooral als een nieuw verworven vrijheid, een groot avontuur. Precies zoals haar vader haar als klein meisje voorhield.


De portretten van de Hollanders in High Prairie zijn onvergetelijk (al doet hun 'gebroken Engels' in vertaling soms wat gekunsteld aan). Ze zijn vriendelijk maar afstandelijk, staan wantrouwig tegenover elke verandering. Komen in het leven enkel vooruit 'dankzij grote zuinigheid en noeste arbeid'.


In de tweede helft van de roman verschuift het perspectief naar de inmiddels volwassen Dirk. Tot groot verdriet van zijn moeder laat hij een loopbaan in de architectuur schieten voor een carrière in het bankwezen. Voor hem draait alles om rijke vrienden en peperdure feestjes. Van de 'ware schoonheid' die Selina zo koestert, heeft hij geen benul.


Als personage haalt de zoon het niet bij zijn flamboyante moeder, en even heb je als lezer het gevoel op een zijspoor te belanden. Ferber lijkt Dirk vooral in te zetten om de heldin nóg beter voor de dag te doen komen, wat jammer is - Selina's verhaal is sprekend genoeg.


Gelukkig doet dit weinig af aan de kracht van de roman als geheel. 'Het purperen land' is bovenal een indringend portret van een moedige vrouw in een snel veranderende wereld. Een portret waar je zelfs ruim negentig jaar later nog van onder de indruk raakt.


Edna Ferber: Het purperen land (So Big). Vert. Lisette Graswinckel. Nieuw Amsterdam; 319 blz. euro 19,99

undefined

The Algonquin Round Table

Tien jaar lang kwamen ze bijna dagelijks bijeen: de leden van de Algonquin Round Table. Schrijvers, acteurs, critici en journalisten ontmoetten elkaar rond lunchtijd in het Algonquin Hotel in New York. Daar discussieerden ze over kunst, literatuur en politiek, wisselden ideeën uit en bespraken elkaars werk. Ze waren berucht om hun vlijmscherpe grappen, niet in de laatste plaats over elkaar.


Het begon allemaal in 1919 met een bijeenkomst ter ere van journalist en criticus Alexander Woollcott, die net terug was uit het door een wereldoorlog geteisterde Europa. Wat bedoeld was als hommage liep uit op een ware 'roast' - tot groot vermaak van de aanwezigen.


Een traditie was geboren. Het gezelschap kreeg algauw een vaste tafel in het hotel en doopte zichzelf 'The Vicious Circle'. Onder de eerste leden waren schrijfster Dorothy Parker, humorist Robert Benchley, en toneelschrijver Robert Sherwood. Vele anderen volgden, al kwam er nooit een officieel lidmaatschap.


Onder hen was ook schrijfster Edna Ferber, die niet ondubbelzinnig stond tegenover het gezelschap: ze refereerde eraan als 'The Poison Squad' en noemde de leden 'meedogenloos' in hun kritiek. Toch bracht de Algonquin Round Table haar ook veel goeds. Samen met mede-Tabler George S. Kaufman schreef Ferber de toneelstukken 'Dinner at Eight' en 'Stage Door', beide met groot succes.


Vooral doordat de leden in hun columns en artikelen vrijmoedig schreven over wat daar gebeurde, groeide de club uit tot een literair fenomeen, een publiek spektakel. Fans kwamen zelfs speciaal naar het Algonquin Hotel om te kunnen lunchen binnen gehoorsafstand van de beruchte ronde tafel. De populariteit eiste haar tol, de tijdgeest veranderde, en eind jaren twintig viel de groep definitief uiteen. Maar de Algonquin Round Table bleef altijd een begrip.


Beeld uit de film 'Mrs. Parker and the Vicious Circle' over The Algonquin Round Table waar Edna Ferber lid van was.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden