Fien de la Mar, de eerste echte Nederlandse diva

Ik wil gelukkig zijn

Regie: Annette Apon. Met: Johanna ter Steege, en de stemmen van Olga Zuiderhoek, Kees Hulst, Titus Muizelaar en Cas Enklaar.

****

Hè, hè, eindelijk weer eens een originele Nederlandse filmproductie. 'Ik wil gelukkig zijn' is het liefdevol gemaakte portret van Fien de la Mar (1898-1965), de Amsterdamse actrice die naar voren komt als de eerste echte Nederlandse diva.

Met een bijna on-Hollandse bravoure verschijnt De La Mar midden jaren dertig - ze is dan al gevierd toneelactrice - in films. In 'Bleeke Bet' (1934), een komedie gesitueerd in de Jordaan, zingt ze met koket hoedje scheef op het hoofd het lied uit de filmtitel: 'Ik wil gelukkig zijn'.

Regisseuse Annette Apon maakt daarmee een soort samenvatting van haar complexe karakter: een stoere tante met opmerkelijk melancholische inslag. "Een schat van een vrouw maar onmogelijk in de omgang", vindt de één, de ander noemt haar "een machtig talent, maar ook merkwaardig ongedisciplineerd". Het zijn herinneringen van (inmiddels overleden) acteurs die met De La Mar werkten, opgetekend in de biografie die Jenny Pisuisse in 1982 over haar schreef, en die in de film te horen zijn.

Samen met foto's en filmbeelden brengen ze De La Mar tot leven. Fragmenten uit films als 'De Jantjes' en 'Op Stap' tonen een kleine, elegante verschijning met een relatief groot hoofd. De borst parmantig vooruit, en de armen dramatisch gespreid of gedecideerd op de heupen. Een wufte gestalte ook, met rood gestifte lippen en lange zwarte wimpers.

Je denkt meteen aan Marlene Dietrich in 'Der blaue Engel' (1930), en het lied dat ze daarin zong: 'Ich bin von Kopf bis Fuss auf Liebe eingestellt'. Dietrich brak daarmee internationaal door. De La Mar trouwde met Piet en 'ging lekker zuipen in Schiller'.

Iets meer internationale context was hier wel gepast geweest, zoals een vergelijking tussen de Nederlandse en Duitse filmindustrie die in artistiek opzicht veel verder was. Apon blijft bij De La Mars levensloop die spannend werd onder Duitse bezetting. De La Mar weigerde in 1940 lid te worden van de Kulturkammer, waardoor ze in de oorlogsjaren minder werk had. Na de oorlog bouwde haar man nog wel het De La Mar Theater waar ze veel optrad, maar dat niet al te best liep. Toen haar man, haar grote toeverlaat, in 1957 stierf, raakte de Amsterdamse vedette in een depressie, waar ze niet meer uit kwam. In 1965 pleegde ze zelfmoord.

Het is een tragisch slotakkoord van een leven in de schijnwerpers dat door het levendige portret van Annette Apon - zelf dochter van acteurs - uit de vergetelheid wordt gehaald. De scènes met Johanna ter Steege, die zich tussendoor laat kleden en kappen als De La Mar en ook een beroemde monoloog van haar voordraagt, zijn intrigerend, maar voegen niet veel toe. Close-ups van Fien de la Mar, de grote ogen dramatisch ten hemel geslagen, komen dichter bij haar magie.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden