Festivals kunnen veel groener

2016 moet het jaar worden van het duurzame festival. Het Amsterdamse evenement DGTL verricht deze maand de aftrap. Is dit de toekomst?

Vertrapte plastic bekers en voedselverpakkingen, een grasveld dat met slecht weer veranderd is in een modderpoel en een verlaten camping vol kapotte tenten: aan het einde van een festival is de natuur er zelden op vooruitgegaan. Tel daarbij grote vervuilers op als materiaalvervoer en stroomvoorziening en al snel blijkt dat een festival geen duurzaam feestje is.

Dat blijkt ook uit de cijfers: een gemiddelde editie van het driedaagse Lowlands festival verbruikt zo'n 300.000 kilowattuur aan stroom, genoeg om 100 huishoudens een jaar van energie te voorzien. Verder wordt er in die drie dagen zo'n 10.000 kubieke liter water gebruikt, vergelijkbaar met een miljoen keer de wc doortrekken.

Sinds een aantal jaren stijgen de zorgen over milieuvervuiling door festivals. In oktober vorig jaar tekenden tien grote festivals samen met het kabinet een convenant om de hoeveelheid afval terug te dringen.

Dat is nodig: bezoekers van deze festivals produceren jaarlijks gemiddeld 2,33 kilo afval per persoon. Tegelijk met de zorgen stijgt het aantal festivals. Volgens de Festival Monitor van de Vereniging van Evenementenmakers vonden er in 2014 801 festivals in Nederland plaats met meer dan 3000 bezoekers elk. In totaal trokken de feestjes 23 miljoen mensen: een stijging van 5,6 procent ten opzichte van 2013. De verwachting is dat deze trend doorzet.

Steeds meer festivals treffen groene maatregelen. Die lopen sterk uiteen: van treinvervoer promoten tot harde plastic bekers en van douchewater waarmee toiletten doorgespoeld worden tot het enkel aanbieden van biologisch eten.

Jorrit Huijsman van het tweedaagse Amsterdamse festival DGTL denkt dat bezoekers daar ook op zitten te wachten. "Veel mensen zijn in gedachte met duurzaamheid bezig, maar weten niet waar te beginnen. Wij willen graag een handje helpen." Zo is er op zijn festivalterrein geen vlees of vis te verkrijgen. Daarmee wordt zo'n 53.000 kilo CO2, 14 miljoen liter water en 21.000 kilo veevoer bespaard. Ook op stroom is gelet: een van de zes podia draait op een batterij met zonne-energie, een ander is aangesloten op het centrale stroomnet ter vervanging van vervuilende dieselaggregaten die veelal gebruikt worden op festivals. Huijsman vindt niet dat duurzaamheid wordt opgedrongen. "Natuurlijk zijn er mensen die vinden dat wij geen keuzes voor hen mogen maken, maar wie voor DGTL een kaartje koopt stemt daarmee in."

Diesel- en aggregaatloos

Op het Vlielandse festival Into The Great Wide Open (ITGWO) zijn ze al langer bezig met duurzaamheid. "Dat moet ook wel op een eiland dat grotendeels uit natuurgebied bestaat", zegt Ferry Roseboom van de organisatie. Van het aanleggen van een centraal waterpunt tot de ambitie om diesel- en aggregaatloos te zijn in 2020: duurzaamheid zit door het festival geweven. "We kijken naar projecten die naderhand ook nog relevant zijn, maar vaak is het ook een kwestie van logisch nadenken. Waarom zou je plastic flesjes water vervoeren naar een eiland waar het uit de kraan komt?"

Volgens Roseboom heeft ITGWO geluk met zijn publiek. "Ze zijn bovenmatig geïnteresseerd in de natuur en houden daar rekening mee." Hij noemt het als één van de redenen dat er zelden geklaagd wordt over overlast. "Toen er twee jaar geleden vanwege de droogte niet gerookt mocht worden, spraken bezoekers elkaar aan als het wel gebeurde. Idem voor afval in de natuur achterlaten."

Volgens Gertjan de Werk, directeur van het Centre for Sustainability van de Universiteit Leiden, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam, zijn de bezoekers de sleutel tot een duurzamer festival. "Wie zijn bezoeker kent, weet ook welke maatregelen goed aanslaan." Hij benadrukt dat ieder festival groener kan worden. Zelf is hij, net als Roseboom, betrokken bij het samenwerkingsverband Innofest, waarin Noord-Nederlandse evenementen kennis delen over verduurzaming en innovatie.

Onder andere motorevenement TT Assen doet mee. "Dat lijkt onmogelijk. Veel bezoekers komen op de motor; er is nog een efficiencyslag te slaan. Maar zou je hier enkel vegetarisch eten verkopen, dan wordt dat waarschijnlijk minder gewaardeerd", lacht De Werk.

Kartonnen tent

De Werk ziet festivals als een proeftuin om duurzame innovaties te testen. Zo bedachten studenten van de TU Delft een kartonnen tent die afgelopen jaar op tien festivals getest werd door bezoekers. Deze is makkelijker te recyclen als hij achterblijft op de camping. "Mensen staan open voor iets nieuws, daar waar ze in het dagelijks leven vaak geen zin hebben om over duurzaamheid na te denken." Als metafoor noemt hij de festivalbandjes die lang na het festival gedragen worden. "Mensen willen zich ermee associëren. Als ze duurzame initiatieven ook op die manier meedragen, reiken maatregelen veel verder dan de hekken van een festival."

Ook festivalgemeenten werken mee aan verduurzaming. In 2013 startte Amsterdam met tien evenementen een proef om het keurmerk Duurzame Evenementen te behalen. "Daarbij wordt vooral gelet op energie, watergebruik, afval en catering", zegt Mara van der Kleij, adviseur duurzaamheid van de gemeente.

Samenwerken

Wetenschapper Gertjan de Werk is geen fan van deze werkwijze. "Duurzaamheid op festivals wordt teveel gezien als een doel in plaats van een middel. Het gaat er niet om dat festivals zo duurzaam mogelijk worden, maar dat we met vergaarde kennis uiteindelijk een duurzamere wereld als geheel creëren."

Willen we over vijftig jaar nog steeds genieten van festivals én natuur, dan zullen organisaties volgens De Werk moeten samenwerken. Maar dé oplossing voor een groener festival bestaat niet. Hij wijst op Lowlands, dat statiegeldbekers afschafte nadat het terrein overspoeld werd met Oost-Europeanen die drie maandsalarissen bij elkaar raapten. "Terwijl dit op ITGWO wel goed werkt." Door samenwerken leer je niet alleen van elkaars ervaring, maar maak je ook een vuist naar de markt. "Leveranciers kunnen gezamenlijk benaderd worden voor een grote order bioplastic bekers, maar de minst duurzame leverancier kun je ook uitbannen. Op die manier moeten festivals gaan verduurzamen: de impact omlaag, zonder dat de feestvreugde daarin meegaat."

Het driedaagse festival Into the Great Wide Open op Vlieland is al jaren bezig met duurzaamheid. Het vervoer van materieel en bier naar het eiland gebeurt bijvoorbeeld per zeilschip.

Bijzondere maatregelen

Into The Great Wide Open Vlieland

Vervoert alcoholische drank en een deel van de kunstobjecten per zeilboot vanuit Amsterdam naar Vlieland. Vervolgens worden deze met elektrische auto's naar hun bestemming gebracht.

Welcome to the Village Leeuwarden

Urine en ontlasting van festivalbezoekers worden apart opgevangen, waarna de urine gerecycled wordt tot fosfaat en de ontlasting als compost dient. Ook is er verlichting uit zonnecollectoren van en naar de camping.

Lowlands Biddinghuizen

Op het festivalterrein zijn enkel vacuümtoiletten, die ook in vliegtuigen en bussen worden gebruikt. Hiermee wordt ieder jaar 85 procent van het spoelwater bespaard ten opzichte van 2011.

Best Kept Secret Hilvarenbeek

Werkt niet met muntjes als betaalmiddel, maar met een polsbandje met een anonieme chip. Een besparing van kunststof: werden er in het eerste jaar nog 150.000 muntjes gedrukt, nu zijn dat 45.000 chips.

Mysteryland Haarlemmermeer

Bezoekers kunnen de CO2 uitstoot van hun vervoer compenseren door een boom te kopen bij aankoop van een parkeerticket. Inmiddels staat er een festivalbos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden