Fentanyl die Prince fataal werd, is breder probleem

Prince tijdens een concert in Rotterdam (archiefbeeld).Beeld ANP Kippa

Dat Prince is gestorven aan een overdosis fentanyl was al langer bekend, maar onderzoekers hebben nu de boosdoener gevonden. In het huis van de popartiest zijn pillen aangetroffen met het verslavende middel, dat ongeveer honderd keer zo sterk is als morfine. Het opiaat is in opmars in de Verenigde Staten en Europa.

Volgens een bron die nauw betrokken is bij het onderzoek naar de dood van Prince, zijn er in diens huis meer dan twintig pillen gevonden in een potje met het etiket 'Watson 385'. Dat duidt normaal gesproken op een mengsel van paracetamol en hydrocodon (een soort codeïne). Maar zeker één van de pillen werd positief getest op het veel zwaardere fentanyl, zei de anonieme bron tegen persbureau AP.

Het is vooralsnog een raadsel hoe Prince aan de medicijnen gekomen is. De Amerikaanse popartiest, die op 21 april levenloos in zijn huis in de buurt van Minneapolis werd aangetroffen, had geen recept voor het middel. Uit zijn autopsie bleek in juni echter al dat hij was overleden aan een overdosis van het zware opiaat.

Stijgend aantal overdoses
Prince is niet de enige: in de Verenigde Staten is fentanyl de oorzaak van een stijgend aantal fatale overdoses, onder meer doordat het wordt vermengd met heroïne of als zodanig wordt verkocht. Soms duikt de stof op in pillen met andere etiketten, waardoor gebruikers zich niet bewust zijn van de risico's. In 2013 en 2014 werden er ruim 700 fatale fenatyl-gerelateerde overdoses gemeld bij het Amerikaanse drugsagentschap DEA.

Ook bij medisch gebruik brengt het middel risico's met zich mee. "Patiënten die fentanyl gebruiken moeten geen fles wijn drinken of een tabletje extra nemen", zegt anesthesioloog Markus Klimek van het Erasmus MC in Rotterdam. "Bij foute toepassing is het een gevaarlijk middel en kan de ademhaling stoppen."

Toegenomen gebruik
Klimek is niet bekend met het gebruik van fentanyl als drugs in Nederland. Wel neemt volgens hem het medisch gebruik van zware, verslavende pijnstillers als fentanyl ook in Europa toe. Uit cijfers van Zorginstituut Nederland blijkt dat het aantal voorgeschreven doses opioïde pijnstillers tussen 2005 en 2014 is gestegen van 40 miljoen naar 58 miljoen per jaar.

In België is het gebruik in die periode zelfs verdubbeld: van 31 miljoen naar 65 miljoen. "Tegenwoordig kijken we makkelijker aan tegen heftige pijnstillers", zegt Adri Steenhoek van het Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg. "Mensen die ernstige, chronische pijn hebben doe je tekort door aan te blijven rommelen met paracetamol."

Ook Klimek ziet dat er de afgelopen jaren een 'verandering in ethiek' heeft plaatsgevonden. "Vroeger was het gangbaar om kinderen te baren met pijn. Nu wil iedereen een ruggenprik. De visie op pijn is veranderd, maar dat betekent niet dat we watjes zijn geworden. Moeten we het stoer vinden dat iemand onnodig pijn lijdt? Ik denk het niet."

Veranderde ethiek
Klimek juicht het toe dat er nu meer aandacht is voor het behandelen van chronische pijnklachten dan vroeger. "Dat soort klachten wordt nu beter begrepen en er is minder angst voor de bijwerkingen van zware opiaten. Het kan gebeuren dat een patiënt afhankelijk raakt bij langdurige pijnbestrijding. Maar in de juiste toepassing is het niet verslavend."

Ook Prince werd geplaagd door chronische pijn aan zijn heupen, maar over de vraag of hij verslaafd was aan pijnstillers, zijn de meningen verdeeld. De percussioniste Sheila E, met wie de zanger ruim veertig jaar bevriend was, zegt dat ze hem nooit iets heeft zien slikken. "Maar hij had veel pijn, dat klopt. Artiesten zijn topsporters."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden