Fenna Ulichki / Die Nederlandse tolerantie is eerder onverschilligheid

,,Het seksuele geweld in Zeist en de dood van Anja Joos in Amsterdamse Pijp moet je zien als misdrijven van individuen. Die moeten daarvoor worden gestraft. Aan zulk gedrag liggen allerlei redenen ten grondslag, maar cultuur hoort daar niet bij. Elke Marokkaan vindt dat deze jongens gestraft moeten worden. Burgemeester Cohen had ook niet moeten zeggen dat het Marokkanen waren, dat is niet relevant.''

Aan het woord is Fenna Ulichki (34), die sinds 1998 voorzitter is van de Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland (MVVN). Ze neemt geen blad voor de mond. Ook niet over koning MohammedIV van Marokko die vorige week de wettelijke gelijkstelling van mannen en vrouwen aankondigde.

,,Vierduizend Marokkaanse vrouwen zijn in Nederland gescheiden, maar voor de Marokkaanse wet niet. En omdat ze een dubbele nationaliteit hebben, betekent dat dat ze in Marokko opgepakt kunnen worden of dat hun kinderen kunnen worden afgenomen. Deze vrouwen reizen daarom niet meer naar hun moederland. In de praktijk hebben ze dus de status van vluchteling.''

,,Ik hoor veel positieve reacties op de toespraak van de koning, maar ben zelf erg voorzichtig. Als alle hervormingsplannen doorgaan, dan betekent dat veel voor Marokkaanse vrouwen in Nederland. Ze zijn dan vluchteling-af. Op lange termijn betekent het ook zelfbeschikkingsrecht voor vrouwen. Je kunt je als vrouw dan anders positioneren ten opzichte van je partner en je familie, want de wet steunt je daarin.''

,,Vergelijk het met het kiesrecht voor vrouwen in Nederland, dat heeft ook een proces in gang gezet. Natuurlijk moet er een mentaliteitsverandering komen. Maar het begint met een wetswijziging. Gelukkig beschouwen veel Marokkaanse mannen vrouwen al als hun gelijke, vanwege hun eigen geweten. Maar een wetswijziging verandert de machtsverhouding. Dat is een belangrijk element in het denken en handelen van mensen. Het gaat om een trendbreuk, waar iedereen in mee moet.''

,,Dit geldt ook voor de houding van Marokkaanse jongens naar vrouwen. Ik ben geen pedagoog, maar etniciteit en seks zijn, denk ik, met elkaar verbonden in de opvoeding. Ik denk dat sommige jongens toch de legitimatie voor bepaald gedrag richting vrouwen van thuis meekrijgen. Het heeft met conservatief denken te maken, dat bepaald wordt door klasse, politiek bewustzijn en cultuur.''

,,De staat kan hierin sturen door ongelijke behandeling strafbaar te stellen, maar ook door voorwaarden te scheppen waardoor mensen zich een sterkere maatschappelijke positie kunnen verwerven. Want welvaart zorgt voor emancipatie.''

,,Ik maak me boos over de manier waarop met allochtonen wordt omgegaan. Er wordt teveel gepraat en te weinig gedaan om mensen het gevoel te geven dat ze volwaardig burger van dit land zijn. Teveel de nadruk op de plichten, te weinig op de rechten. Migranten bevinden zich beleidsmatig in de paragrafensfeer, naast het fileprobleem, de problemen in de zorg enzovoorts. Zo van: daar moeten we ook nog even iets aan doen.''

,,Ik ga uit van het idee van burgerschap: rechten en plichten voor iedereen. Als volwaardig burger van dit land, maar wel met recht op het behoud van je eigen achtergrond. Het referentiekader van die cultuur zou ook moeten doorklinken in de politiek, maar daar is steeds minder ruimte voor. Het denken kenmerkt zich door een dominant Europees, wit perspectief.''

,,Wat ik mis is dat ik groepen echt vertegenwoordigd zie in instituties. Dat in de woorden van politici ook de visie van Marokkanen terug te horen is. Er is in Nederland erg weinig ruimte voor referentiekaders van anderen. Neem nou de kwestie-Irak. Het wordt steeds duidelijker dat er helemaal geen massavernietigingswapens in Irak waren. Nederland steunde die oorlog, maar nu zegt niemand er meer wat over. Heel veel Marokkanen vinden dat Nederland een fout heeft gemaakt. Maar in Nederland sluiten de rijen zich. En als er straks in Amerika weer een aanslag wordt gepleegd, wie zit er dan op de voorste rij in de Nieuwe Kerk bij een herdenking? Juist ja, Balkenende. Het is meten met twee maten. Die hypocrisie is vreselijk, daar prikken mensen doorheen.''

,,Ik kan tranen in mijn ogen krijgen als ik 'Schindler's List' zie of door het Anne-Frankhuis loop. Maar begrijp mij dan ook als ik verwantschap voel met de Palestijnse zaak. Laat blijken dat je beseft dat dat gevoelig ligt bij Arabische landen, omdat we ons verwant voelen met deze groep. Ook al is dat misschien symbolisch. Niet eens omdat we Marokkanen zijn, maar omdat het gaat om onrecht.''

,,Marokkanen voelen zich sinds 11 september in de verdomhoek geplaatst. Je bent al snel een terrorist of een fundamentalist. Er wordt ook steeds meer gepraat over wat je allemaal moet, en over repressie voor probleemjongeren. Tegelijkertijd word je als Marokkaanse Nederlander die voor geen enkel probleem zorgt, zoals verreweg de meesten, niet met open armen ontvangen, niet als volledig burger gezien.''

,,Hoe harder Nederlanders roepen dat je je aan moet passen, hoe meer Marokkanen het gevoel krijgen in een keurslijf gestopt te worden. Dat roept alleen maar grote weerstanden en polarisatie op. Zouden Marokkanen met 'rust' gelaten worden, dan integreren ze volkomen. Je hebt onder Marokkanen homo's en antihomo's, je hebt analfabeten en schrijvers, je hebt criminelen en brave burgers. Net als bij witte Nederlanders. Er wordt gedaan alsof autochtone Nederlanders geen homohaat, anti-semitisme, anti-racisme en ongelijkheid tussen man en vrouw kennen. Nederlanders houden vaak vast aan een impliciet superioriteitsbeginsel. De achterlijke Marokkanen verdienen heropvoeding of ze zijn zielig en je moet extra lief voor ze zijn. Dat is allebei beledigend.''

,,Witte mannen vinden me vaak lastig, radicaal en vervelend. Maar ik draai graag de rollen om. Dan vraag ik ze naar hun persoonlijke houding naar vrouwen. Daar houden ze niet van, ze willen graag over mij praten en over integratie, maar niet over zichzelf. Dat komt volgens mij door de theatercultuur waarin we leven. Het gaat niet over onszelf. We kijken naar een publieke discussie over integratie of over geweld op straat. Er wordt een boze buurman opgevoerd, die zegt dat de grens is bereikt. Dan, hoepla, komt er een allochtoon die zegt dat het allemaal wel meevalt. Het is een grote show. We hoeven er niets mee, alleen maar te kijken. Als je aan mensen vraagt wat ze zelf vinden en doen, dan hebben ze geen antwoord. Het gaat buiten hen om.''

,,Ik vind deze cultuur getuigen van een enorme hypocrisie. Die Nederlandse tolerantie is meer onverschilligheid, het interesseert mensen werkelijk geen fuck. De hele discussie is vaak een mediahype, een theaterspektakel waar het ene na het andere personage wordt opgevoerd. Waar het werkelijk om gaat, solidariteit van mensen met elkaar, dat zie je niet.''

,,Mensen kennen hun eigen cultuur en geschiedenis ook niet. Bijna niemand wist wat artikel 1 van de grondwet was, totdat Pim Fortuyn het ter discussie stelde. Wij moeten ons aanpassen, maar waaraan? Wat is de werkelijke cultuur van Nederland? Hoe bewust zijn mensen zich hiervan? Je kunt er in de discussie wel allerlei ellende bijhalen over extremistische moslims, maar weten mensen dat de Nederlandse geschiedenis ook niet mals was? Niemand lijkt zich nog bewust van de verkrachtingen en moorden van Nederland in Suriname in de koloniale tijd. Niet lang geleden steriliseerde Nederland mensen die voor problemen zouden kunnen zorgen.''

,,Maar laten we het niet over de shit hebben, dat heeft geen zin. Laten we het hebben over wat ons bindt. Het gaat om perspectief. Het gaat om burgerschap, iedereen als volwaardig burger beschouwen. Niet dat geroep dat iedereen zich maar aan moet passen.''

,,Ik heb een dochter van dertien. Ik leer haar dat iedereen gelijk is, hoe beelden op tv werken. Ik vertel haar van 11 september, dat het verkeerd is om zoveel mensen dood te maken. Ik steun haar in wat ze wil, maar vertel haar ook waar ze vandaan komt. Dat opa en oma naar Nederland kwamen omdat ze in Marokko geen perspectief hadden. Dat als je geen geld hebt, de kans groot is dat je gaat stelen of andere foute dingen doen. Dat je dus goed voor jezelf moet zorgen, zodat je dan ook voor anderen kunt zorgen.''

,,Iedereen heeft vragen, het is ook een lastige tijd. Wat volgens mij nodig is in Nederland is dat opinieleiders zich bewust zijn van wat ze zeggen. Ken je bron en wees je bewust van de uitwerking, laat je niet teveel gaan. Ook moeten we het denken in zwart-witbeelden transformeren, zorgen dat ze niet opspelen bij elke lastige situatie.''

,,We moeten niet bang zijn voor conflicten, zolang ze geen blijvende schade veroorzaken. We moeten ophouden te praten om het praten. Dialoog om de dialoog. Zoals die demonstratie laatst op het Mercatorplein, de discussie of die wel door mocht gaan. Dat was een goed conflict. In een democratie mogen alle burgers hun mening laten horen.''

,,Een voorbeeld. Stel een Marokkaan wordt toegang tot de discotheek Escape geweigerd. Hij belt direct zijn vriendjes, die de boel kort en klein komen slaan. Hij wil per se deelnemen aan het leven in Nederland. Goedschiks of kwaadschiks. Hij draagt actief bij aan integratie. Want dit soort openbare confrontaties leidt tot discussie en een helderder perspectief op de te overbruggen verschillen in de samenleving.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden