Femmes for Freedom helpt 'gevangen vrouwen'

null Beeld

Altijd weer die vraag naar aantallen - maar Shirin Musa heeft zich voorbereid. De Pakistaans-Nederlandse pakt haar schriftje erbij en telt. Zestien vrouwen heeft zij op haar lijstje staan. Die komen allemaal uit haar directe omgeving; als zij er al zoveel kent, wil ze maar zeggen, dan zal het aantal in heel Nederland veel groter zijn. De vrouwen zijn gescheiden voor de Nederlandse wet, maar, omdat hun man het wil, nog steeds getrouwd volgens de islamitische regel.

In hun gemeenschap wordt niet geaccepteerd dat ze gescheiden zijn. Een nieuwe relatie kunnen ze niet aangaan, eventuele kinderen worden niet erkend. Hun ex blijft aanspraak op hen maken, al mag hijzelf zijn eigen gang gaan, ook met een nieuwe vrouw, of twee.

'Gevangen vrouwen' noemt de 34-jarige Shirin Musa ze, zelf een ervaringsdeskundige. Ze is de drijvende kracht achter Femmes for Freedom, een organisatie die opkomt voor vrouwen die in 'huwelijkse gevangenschap' leven, omdat ze gedwongen worden religieus getrouwd te blijven terwijl ze voor de burgerlijke stand gescheiden zijn. Femmes for Feedom is genomineerd voor de Women Inc. Cordaid stimuleringsprijs. Musa en haar club staan op internet aan kop, maar een vakjury kiest vanavond uit acht vrijwilligersorganisaties voor vrouwen.

Shirin Musa was in 2010 de eerste islamitische vrouw die via de rechter haar man op straffe van een dwangsom van 12.500 euro dwong een einde te maken aan hun religieuze huwelijk. Zij is tot nu toe de enige die zo'n proces heeft gevoerd: "Er hebben zich wel vrouwen gemeld, maar zij voelden zich gedwongen zich terug te trekken, vaak omdat zo'n kort geding niet mocht van hun familie."

Zelf werd Musa volop gesteund door haar ouders. Maar er is meer waardoor ze kon doorzetten. Ze studeerde rechten, 'kennis is ook een factor'. Haar advocaat durfde het experiment aan. Ze had geen kinderen, dat maakt de scheiding minder gecompliceerd. En ze had geld: "Ik heb mezelf blut geprocedeerd. Ik heb een modaal inkomen, ik had rechtsbijstand, maar ik moest wel een eigen bijdrage betalen. "

Geld is vaak een probleem, zegt Musa, en dat de griffierechten fors worden verhoogd is voor haar groep vrouwen een extra hindernis. Ze zou daarom wel weten wat ze zou doen met het bedrag dat verbonden is aan de prijs: "Tien vrouwen helpen met een proces. Als dat kon, zou me dat echt rust geven."

Maar ze zou veel meer willen. Goede voorlichting over het huwelijk, bijvoorbeeld. Dat daar ook schaduwkanten aan zitten en dat vrouwen het best vooraf kunnen afspreken met hun man dat hij instemt met een religieuze scheiding mochten ze uit elkaar gaan. Musa zou buddy's willen opleiden, die vrouwen bijstaan bij een proces. "Het is heel eenzaam en zwaar. Je strijdt tegen twee systemen, dat van Nederland en in mijn geval dat van Pakistan." Ze zou vrouwen willen helpen bij het zoeken naar werk, want met een zelfstandig bestaan is al veel gewonnen. En ze zou ontmoetingsplekken willen creëren, waar vrouwen hun ervaringen kunnen delen en zich aan elkaar kunnen optrekken. Grote voorbeeld is Israel: daar is een heel netwerk voor vrouwen die ook voor de joodse wetten willen scheiden.

En met die verwijzing neemt Musa meteen een misverstand weg, als zou ze het alleen gemunt hebben op de islam. Femmes for Freedom is er evenmin op uit elke vrouw bij haar man weg te praten. Musa: "Wij zijn geen religieuze organisatie, geen anti-religieuze groepering en ook geen echtscheidingsbeweging. We zijn niet tegen scheiden, en ook niet voor. We vechten voor de waardigheid van mensen, van vrouwen. En voor het recht op zelfbeschikking."

Ze is moslim, maar ze hoort ook veel verhalen over problemen bij joodse en hindoevrouwen. En ze heeft oudere, katholieke vriendinnen die leden onder het katholieke familierecht, dat echtscheiding verbood - wat op de katholieke Filippijnen nog steeds geldt.

"Ik geloof dat het startpunt van de grote godsdiensten wel sociaal is", zegt ze. "Maar de gezagsdragers, mannen, interpreteren de regels door de eeuwen heen in hun belang. Wij worden ongelijk behandeld. In wezen gaat het om mensenrechten. Wij hebben het recht te scheiden, en om ons vrij te voelen."

Acht nominaties, tienduizend euro prijzengeld

Vrouwenplatform Women Inc. reikt samen met ontwikkelingsorganisatie Cordaid vanavond de Women Inc. Cordaid Stimuleringsprijzen uit.

Er is vijfduizend euro voor de winnaar, drieduizend voor de nummer 2 en tweeduizend euro voor de organisatie die op de derde plek eindigt. Voor de prijs zijn acht vrouwenorganisaties genomineerd.

Mensen konden de afgelopen weken stemmen via internet. Die digitale jury telt voor een derde mee, een vakjury bepaalt het uiteindelijke oordeel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden