Felle kritiek op werkwijze politie bij slachtoffers van uitbuiting

Beeld thinkstock

Slachtoffers van mensenhandel willen­­ vooral rust als ze net bij de politie­­ of een hulpverleningsinstantie zijn binnengekomen. Ze hebben op dat moment niet de behoefte om hun verhaal te doen.

Sterker nog, ze kunnen hun verhaal nog helemaal niet op de juiste manier vertellen. Het hoofd zit vaak vol met de heftige veranderingen in hun leven. Soms staan ze mentaal nog onder invloed van hun uitbuiter of mensenhandelaar en hebben ze hun problemen helemaal nog niet op orde.

Daarom moeten ze eerst 'bedenktijd' krijgen, zonder alle poespas van verhoren, getuigenverklaringen, processen-verbaal en rechtbankzittingen, concludeert Conny Rijken. Ze is universitair hoofddocent Europees en internationaal recht en gespecialiseerd in mensenhandel.

Rijken onderzocht het perspectief van slachtoffers op de aanpak van mensenhandel­­ in Nederland. Zij deed dit samen met de onderzoekers Jan van Dijk en Fanny Klerx-Van Mierlo van het instituut voor victimologie Intervict van de Universiteit van Tilburg. Vandaag presenteren zij het onderzoek 'Mensenhandel: het slachtofferperspectief'.

Dat perspectief blijkt niet altijd positief te zijn. Zo zijn de ervaringen van slachtoffers met de politie niet altijd goed. De druk om een verklaring af te leggen, is snel groot. "Daar lopen de belangen van de politie - het opsporingsbelang - en dat van het slachtoffer - rust en traumaverwerking - uiteen", vertelt Rijken. "Politie en justitie willen zo snel mogelijk­­ een zaak beoordelen, opbouwen en vervolgen. Daar wordt nog te weinig rekening gehouden met de mentale en geestelijke situatie van het slachtoffer, want misschien is hij of zij er nog helemaal niet aan toe om zich te onderwerpen aan een strafrechtelijk traject."

Dat is in Nederland zo, in omringende landen is dat anders geregeld. In de buurlanden is de bepaling of iemand een slachtoffer is niet alleen de verantwoordelijkheid van de politie. "Daarvoor bestaan daar teams met experts, artsen, advocaten en andere hulpverleners. Daar is vanaf het begin meer oog voor het slachtoffer en haar of zijn situatie", zegt onderzoekster Rijken. "Wanneer er eerst aandacht is voor het algehele welzijn van een slachtoffer, verwachten we dat dit op termijn zal bijdragen aan de bereidheid te getuigen en aan de volledigheid van de verklaringen."

Ook de opvang in Nederland voor deze slachtoffers kan volgens de onderzoekers beter. Een aanbeveling uit het rapport: "De organisatie van het hulpaanbod moet centraal worden geregeld. Er dient een omvattende financieringsregeling te komen voor alle categorieën slachtoffers mensenhandel. Dat wil zeggen de Nederlandse slachtoffers, EU-ingezetenen en de slachtoffers uit de rest van de wereld en de slachtoffers van seksuele en arbeidsuitbuiting. Dit zal ervoor kunnen zorgen dat slachtoffers beter worden geïnformeerd over de beschikbare voorzieningen en dat hulpverleners zich minder hoeven bezig te houden met het vinden van ad hoc oplossingen voor de financiering van de hulp."

Verder zegt Rijken: "In het hulpaanbod dient meer aandacht te komen­­ voor crisisopvang. De wens van slachtoffers om niet over hun uitbuiting te spreken, dient te worden gerespecteerd. Bovendien hebben slachtoffers van arbeidsuitbuiting meer behoefte aan hulp bij achterstallige loonbetalingen en huisvesting."

De hulpverlening bij seksuele uitbuiting moet volgens de onderzoekers plaatshebben in een beveiligde, op slachtoffers voor mensenhandel gerichte voorziening met gespecialiseerde en ervaren deskundigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden