Felle discussie in VS over het 'domme volk' Armen helpen is water naar de zee dragen

WASHINGTON - 'Vullis!' was de korte, boze reactie van de zwarte Amerikaanse voorman Jesse Jackson. Hij reageerde tijdens een televisiediscussie over de vraag hoe de positie van de African-Americans kon worden verbeterd.

Het voorwerp van Jacksons boosheid: een net verschenen boek van twee op zijn zachtst gesteld omstreden wetenschappers, van wie er een inmiddels is overleden, waarin wordt beweerd - statistisch bewezen, aldus de schrijvers - dat er een verband is tussen ras en intelligentie.

Amerikanen van Oostaziatisch afkomst, met name Japanse-Amerikanen, zijn intelligenter dan blanken. En blanken zijn weer intelligenter dan Amerikanen van Afrikaanse afkomst. Een kwestie van genetica.

Waarom zou je de moeite doen mensen via onderwijs op een hoger niveau te brengen als dat resultaat er per definitie niet in zit, is een van de nuchtere vaststellingen van wijlen Harvard-psycholoog Richard Herrnstein en de man die momenteel de klappen incasseert van veel van zijn collega-wetenschappers, Charles Murray.

De discussie over 'The Bell Curve: Intelligence and Class Structure in American Life' is in de eerste week dat het boek in de winkels ligt beperkt gebleven tot de collega's, maar het feit dat de media, met name de geschreven media, er de afgelopen week uitgebreid aandacht aan hebben besteed, zal er ongetwijfeld voor zorgen dat het grote publiek zich er ook op zal storten.

De algemene nieuwsmagazines US News en Newsweek maakten in de uitgave voor de Amerikaanse markt de ras-IQ-kwestie tot titelverhaal, het politieke magazine The New Republic wijdde er zelfs een heel nummer aan. En een van de redacteuren van de New York Times schetste in de zondageditie een uitgebreid en zeer intrigerend portret van Murray. En dan hebben we het er nog maar niet over dat de columnisten in de rij staan om hun zegje over 'The Bell Curve' te doen.

Het boek gaat in wezen over het ontstaan van een kaste-systeem in de Verenigde Staten met aan de ene kant van de curve een 'cognitieve elite' - mensen met een hoog IQ - die in feite de samenleving leidt en bepaalt, die zichzelf zuiver houdt en verbetert door bijvoorbeeld binnen 'de groep' te trouwen en de kinderen naar particuliere onderwijsinstellingen te sturen. De 'cognitieve elite' leeft in een beschermd milieu.

Aan de andere kant van de curve bevindt zich het 'domme' volk, een onderklasse die gevangen zit in de armoede en zich in een gelijksoortig, maar dan neerwaarts gericht proces als bij de elite, dieper en dieper in de ellende werkt. En waar de elite de vruchten van haar hoge IQ's plukt in de vorm van welvaart en een stabiel huwelijk, daar zijn de vruchten voor de dommen onder meer misdaad en werkloosheid.

Uiteindelijk zal er een samenleving ontstaan, waarin de elite de onderklasse structureel bevoogdt en haar in wezen opsluit in een moderne high-tech versie van het indianenreservaat. De Amerikaanse samenleving zal worden ingericht zoals dat in veel Latijnsamerikaanse landen gebeurt: de rijken wonen, afgeschermd, in hun kleine paleizen aan de top van de heuvels, de armen verkeren in sloppen in de dalen.

Murray en Herrnstein laten het niet bij de constatering. Ze verbinden er consequenties aan: welzijnszorg, onderwijs en speciale programma's ter verbetering van de positie van de onderklasse moeten worden gestopt, want het is toch maar water naar de zee dragen. Sterker nog: die sociale programma's zorgen er alleen maar voor dat de samenleving verder verziekt. Kappen ermee! Murray en Herrnsteins remedie lijkt op een eigentijds sociaal darwinisme: de sterken zullen overleven, de zwakken leggen het loodje.

Het weekblad The New Republic (TNR), dat er graag mee koketteert tegendraadse opvattingen een podium te geven, publiceerde vorige week over elf pagina's de omstreden hoofdstukken uit 'The Bell Curve'. In een hoofdredactionele verantwoording wordt gemeld dat het idee alleen al om te publiceren voor een intellectuele en emotionele aardbeving zorgde.

The New Republic wijst erop dat wetenschappers, die omstreden onderwerpen aanpakken aan de schandpaal worden genageld, maar 'als de argumenten het waard zijn, dienen ze de aandacht te krijgen'. Waarom TNR nu net deze kwestie kiest om zoveel aandacht te geven? “Het antwoord is dat etnische verschillen en daaraan gerelateerde vraagstukken - positieve discriminatie, burgerrechten, balkanisatie van de samenleving - brandende kwesties zijn.”

Sommige kritieken liegen er niet om. Onder het kopje 'Neo-nazi's!' lichten juridisch redacteur Jeffrey Rosen en commentator Charles Lane het doopceel van een aantal door Murray en Herrnstein aangehaalde en fervent in bescherming genomen wetenschappers en constateren dat het een stelletje excentrieke rastheoretici en eugenetici is.

Een van hen wordt er speciaal uitgelicht, een Canadese psycholoog (J. Phillipe Rushton) die heeft vastgesteld dat Aziatische Amerikanen meer hersens hebben dan hun lichaam zou doen vermoeden, hard werken en zich snel aanpassen, maar daar de prijs voor moeten betalen van een kleinere dan normaal geachte penis, minder zin in seks en minder vruchtbaar zaad. Voor zwarte Amerikanen geldt precies het omgekeerde en de blanke zit er tussenin. Rushton zegt in een recent interview met het blad Rolling Stone: “Het is het een of het ander: of je hebt hersens, of je hebt een grote.”

Een aantal wetenschappers is coulanter met Murray en Herrnstein, al is onder geen van de twintig schrijvers een echte fan van het tweetal te vinden. Murray zal er niet wakker van liggen dat zijn boek en theorieën worden verguisd. Hij is de gramschap gewend. In 1984 publiceerde hij een boek onder de titel 'Losing Ground', waarin hij al stelde dat bestrijding van armoede de problemen van de armen alleen maar vergroot. Het was een van de fundamenten voor de stelling van president Ronald Reagan dat mensen zichzelf uit de ellende moeten trekken. En progressief Amerika had een ideale vijand.

In een interview vertelt Murray dat hij in zijn jeugd eens een brandend kruis in de grond plantte. Wist hij veel dat dat het symbool was van de Ku Klux Klan. “Ik denk dat hij de vonken wilde zien vliegen”, reageert zijn secretaresse. Dat zullen veel Amerikanen zich ook afvragen: is Charles Murray iemand die graag met vuur speelt of is hij gewoon gevaarlijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden