WeekboekCrisispolitiek

Felle debater? Of misschien dichter? Rob Jetten zoekt nog naar zijn rol in coronatijd

Door de coronacrisis ligt er zoveel macht bij het kabinet, dat de fracties in de Tweede Kamer erbij bungelen. Wat is nog hun rol? Vooral D66-fractievoorzitter Rob Jetten heeft het moeilijk.

Opeens was daar de poëtische Rob Jetten. Terwijl hij stond te wachten om het woord te nemen in de Tweede Kamer, moest eerst de bode het spreekgestoelte nog reinigen met spuitflacon en tissue. Dat schoonmaakritueel geeft soms een bijna gewijde sfeer aan de wekelijkse Kamerdebatten over corona. Jetten herschikte zijn jasje.

Hij had een verhaal over stilte. “Bijna alles in deze crisis gaat terug naar stilte. De diepe stilte waarin mensen rouwen om hun dierbaren. De ondraaglijke stilte in de stad. De vervloekte stilte op het toneel, in de klas en in het café. De onvindbare stilte in een thuis vol leven”, sprak hij. “De stilte tussen Pasen en Pinksteren.” Interrupties kreeg hij niet. Vier minuten later zat hij weer in zijn eigen bankje, alleen. De rest van de middag koos de D66-fractievoorzitter voor een rol op de achtergrond.

Aan de zijlijn

De ene fractie heeft het moeilijker dan de andere in deze tijden van corona. Politici en partijen zoeken nog naar hun nieuwe rol en taak, sinds alle bestaande verhoudingen op hun kop zijn gezet. Er zijn partijen die bij dat zoeken verzeild zijn geraakt in ruzie binnen de partij, zoals Denk en 50Plus. Er zijn partijen die prominent de vloer geven aan hun ministers die het coronavirus bestrijden, zoals VVD en CDA. De ChristenUnie pakt de rol van hoeder van zwakken en kwetsbaren. De oppositie voert constructieve oppositie. Maar wat moet D66?

Meer dan andere fracties heeft D66 het te verduren. Het kabinet heeft het politieke voortouw, de Tweede Kamer staat voorlopig aan de zijlijn, zolang de kritieke fase van de corona-epidemie duurt. Fractievoorzitters van coalitiepartijen hebben een rol in de schaduw gekregen. Hun wekelijkse coalitieoverleg op maandag, toen ze nog zelf de lijnen uitzetten voor de grote beslissingen binnen de coalitie, heeft weinig meer om het lijf. Tv-beelden van naar buiten wandelende fractievoorzitters, die aan het begin van de week strijdlustig hun inzet bekendmaken, zijn er niet meer. Er is alleen nog crisisberaad – en dat doen niet de fractievoorzitters, maar de ministers van het kabinet.

Een ‘judas’ die zich gedroeg als ‘een woord dat rijmt op nul’

Rob Jetten schikt zich daar nog niet in. Zo klein als hij zijn rol deze week in het Kamerdebat hield, zo groot was de botsing vorige week met CDA-minister Wopke Hoekstra. Jetten verweet Hoekstra ‘boekhoudersbotheid’ bij het verdelen van Europese noodsteun aan Italië. D66 redeneert: ook in tijden van corona moet het toch mogelijk zijn om pittige kritiek te geven op het kabinet? D66’ers houden van debat: de partij is ermee groot geworden en draagt graag uit dat zij durft voorop te lopen.

Dat andere partijen die debatdrang minder begrijpen, kon Jetten vernemen via de Telegraaf. Anonieme CDA- en VVD-bronnen zetten D66 hardhandig op de plek. Ze noemden de D66-fractievoorzitter een ‘judas’, hij gedroeg zich als ‘een woord dat rijmt op nul’. De ChristenUnie had eerder ook al openlijk geklaagd over Jetten, en het profileren van zijn eigen fractie, doordat Jetten regelmatig kabinetsplannetjes als eerste uit liet lekken. Zo worden de nieuwe verhoudingen binnen de coalitie met duw- en trekwerk opnieuw bepaald.

Patatboeren en sierteelt

De beker is voor Jetten nog niet leeg. Zijn partij wil de partij van onderwijs en cultuur zijn, maar wat kan D66 daar betekenen nu alles tot stilstand komt door corona? Cultuurminister Ingrid van Engelshoven had deze week 300 miljoen voor de kunstsector. Nog dezelfde middag werd bekend dat de sierteelt en patatboeren ruim het dubbele ontvangen aan steun.

Komende week begint de volgende fase in de coronacrisis, als het kabinet beslist of en hoe lang Nederland op slot blijft zitten. Die week zal mede in het teken staan van de corona-apps, een gevoelig terrein voor D66 als hoeder van de privacy. De bode zal zijn spuitflacon weer tevoorschijn moeten halen. De coronacrisis is nog maar net begonnen.

In het Weekboek leest u een wekelijkse terugblik op de politieke ontwikkelingen rond het coronavirus.

Lees ook:
Hoe gaat de nieuwe anderhalvemeterpolitiek eruit zien?

Weekboek 2: Het Binnenhof kijkt terug op een week van voorzichtige opluchting: de IC’s zijn minder vol. De nieuwe discussie kan beginnen, over de anderhalvemetersamenleving. Krijgen we ook een anderhalvemeterpolitiek?

Het leiderschap van premier Rutte in crisistijd

Weekboek 1: Het zijn enorme verwachtingen die crisispremier Rutte moet waarmaken. Hij heeft een draagvlak dat hem bijna doet zweven, maar hij kan ook hard vallen. Boze burgers zijn er nu even niet. Hoe doet Rutte het?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden