Fela Kuti 1938 - 1997

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Fela Kuti zou in juli voor het eerst sinds vijf jaar weer optreden in Londen, tijdens een show in de Brixton Academy. De familie Kuti zou Groot- Brittannië heroveren, schreef de Britse krant The Guardian vorige week. Het is er niet meer van gekomen. Toen zoon Femi Kuti na een eerste Londens optreden terugkeerde in Nigeria, was zijn vader al buiten bewustzijn.

Fela Anikulapo Kuti, de uitvinder van de Afrobeat, was Afrika's bekendste popster. Hij stierf zaterdag op 58-jarige leeftijd aan een hartstilstand in combinatie met de gevolgen van aids, waar hij al langere tijd aan leed. Kuti leidde een kleurrijk maar chaotisch bestaan, als strijder tegen het onrecht in zijn land Nigeria, als echtgenoot van 27 vrouwen, als grote liefhebber van het roken van marihuana. Muziek en politiek activisme waren bij Kuti onontwarbaar met elkaar verbonden. “Met mijn muziek kan ik het woord nemen. En met dat woord kan ik politiek bedrijven”, zo zei hij eens.

Gisteren rouwden Nigerianen in de hoofdstad Lagos om de dood van 'hun' Fela, die de laatste jaren van zijn leven hoofdzakelijk in zijn commune-achtige huis in Ikeja doorbracht. Mondjesmaat gaf hij nog wel eens een optreden in 'The Shrine', zijn club in een arbeidersswijk in Lagos.

Fela, zoals zijn talloze fans hem noemden, beleefde zijn muzikale hoogtepunt in de jaren zeventig en tachtig. Hij was een van de eersten die westerse popmuziek met Afrikaanse ritmes mengde tot een stijl die 'Afrobeat' werd genoemd. Hij was ook de eerste Afrikaanse popster die in de rest van de wereld bekend werd. In zijn teksten oefende hij onomwonden kritiek uit op de opeenvolgende militaire juntas van Nigeria en werd hiervoor meerdere malen gearresteerd.

Kuti begon zijn carrière als jazzmuzikant - hij speelde saxofoon en was een groot bewonderaar van Charlie Parker -, maar schakelde tijdens zijn muziekstudie in Engeland over op popmuziek en reggae. Als popmuzikant was hij vooral zanger. Ook speelde hij toetsen.

In 1968 begint Kuti zijn muziek 'Afrobeat' te noemen, maar pas enkele jaren later, na in Los Angeles in contact te zijn gekomen met de Black Panthers Movement en de ideeën van Malcolm X, verafrikaniseert hij zijn muziek daadwerkelijk.

Begin jaren zeventig, zeker na zijn eerste hit 'Zombie', bereikt hij het sterrendom. In 'Zombie' noemt hij soldaten machines die orders uitvoeren. Als dissident is Kuti voortdurend in conflict met de militaire machthebbers. In 1977 bestormt het leger zijn begin jaren zeventig door hem opgerichte woongemeenschap. Daarbij wordt zijn moeder gedood. In september 1984 wordt hij op grond van een vage aanklacht tot vijf jaar gevangenisstraf veroordeeld, maar na twee jaar komt hij vrij. Talloze arrestaties volgen. In maart 1996 wordt zijn huis onder vuur genomen. Hij werd voor het laatst opgepakt in april van dit jaar. Met ongeveer 100 leden van zijn gevolg werd hij enige tijd vastgehouden wegens marihuanabezit.

Fela Kuti maakte tientallen albums, waaronder 'Shuffering and Shmiling', 'Live in Amsterdam' en 'Teacher don't teach me nonsense'.

Op het hoogtepunt van zijn roem veranderde Kuti zijn naam van 'Ransome' naar 'Anikulapo', wat 'hij die de dood in zijn buidel houdt' betekent.

“Na jaren van roekeloos leven, gedaan te hebben wat simpele stervelingen met een gezond respect voor de dood niet in hun hoofd zouden halen, heeft de dood zichzelf uit de buidel van Fela ontkurkt, en is op hem ingeslopen”, schreef een Nigeriaanse krant gisteren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden