Feesten voor de vrijheid

We verklappen het eind van 'Raving Iran': het Iraanse dj-duo Blade& Beard, dat in de film worstelt om onder het juk van Iraanse censuur tóch deephousefeestjes te geven, draait inmiddels op de grote technofestivals in Europa. Hun droom is uitgekomen.


Dat had de Duitse filmmaker Susanne Meures (1977) nooit kunnen bedenken toen ze met haar camera de twee jonge Iraniërs Anoosh Raki en Arash Shadram begon te volgen. Raving Iran is haar eerste grote documentaire. Een paar jaar geleden raakte ze geïntrigeerd door een artikel over de dancecultuur in Iran: onttrokken aan het oog van de zedenpolitie trekken Iraanse jongeren met enorme geluidsinstallaties de woestijn in om dagenlange minifeestjes te houden. Soms komt de politie, soms koop je die om, soms word je gearresteerd. Want techno, en eigenlijk alle westerse muziek, is verboden in Iran - ook sinds Hassan Rohani in 2013 aan de macht kwam, en het regime de teugels ietwat zou laten vieren.


Nou, dat valt tegen, zien we in Meures' boeiende documentaire. Bijvoorbeeld wanneer Anoosh en Arash moeite doen een cd-hoesje gedrukt te krijgen. Na vijf winkeltjes vinden ze een copyshop bereid midden in de nacht die hoesjes te drukken. Volgende probleem: geen enkele muziekwinkel in Teheran durft hun cd in de schappen te leggen. Maar wel ónder de toonbank. "Want het regime houdt ervan als er tegen ze gelogen wordt", zegt de winkelier. Ondanks dat overheidsjuk is een hoop mogelijk.


Dat is wat Meures wilde laten zien in haar documentaire, vertelt ze telefonisch vanuit haar woonplaats Berlijn. Ze begon haar research voor de documentaire op Facebook. Dat medium is natuurlijk geblokkeerd in Iran, maar de jeugd weet dat massaal te omzeilen. Ze kwam met tientallen ravers in contact, en ontmoette er een hoop tijdens haar eerste reis naar Teheran. Anoosh en Arash, die deephouse maken onder de naam Blade&Beard, waren de enigen die durfden mee te werken.


Pas op voor de politie


De film van Meures begint wanneer de twee een feest in de woestijn willen organiseren. Wie kunnen er mee, wie moet er worden omgekocht, wie regelt de bus, wie de geluidsinstallatie. Ze geven hun vrienden tips, bijvoorbeeld aan de vrouwen, om te allen tijde de hidjab onder handbereik te houden, mocht de politie opduiken. Uiteindelijk lijkt het feest verdacht veel op dat wat zich in Amsterdamse of Berlijnse technobunkers afspeelt. Meures lacht instemmend: "De anatomie van het feest is overal hetzelfde - het begint hetzelfde, het eindigt hetzelfde."


"De jonge generatie in Teheran is erg westers georiënteerd. Dat ze zo veel moeite doen om te kunnen feesten terwijl het niet mag, is hun manier om vrijheid te vinden. Door het strakke regime zijn dit soort dingen genormaliseerd. Ze weten niet beter. De risico's horen er bij."


Het lukte Meures om zes keer een toeristenvisum te krijgen voor Iran. De hele film is illegaal gedraaid, met iPhone en een toeristencamera. Vaak stiekem, vanuit de heup, continu Anoosh en Arash volgend. Ze zijn meerdere malen staande gehouden door de politie terwijl ze op straat filmden. Vandaar dat Meures altijd twee setjes memorycards bij zich droeg. "Eentje met toeristenfoto's erop, van mij, lachend in de woestijn of voor een moskee. Die stopte ik in de camera wanneer er politie aan kwam. De echte film verstopte ik snel in m'n bh."


Ergens in de film gaat Anoosh langs bij het Iraanse cultuurministerie om een concertvergunning te krijgen. Dat filmen vergde enige voorbereiding: Meures liet speciaal een shirt maken op de markt in Teheran om haar iPhone in te verstoppen. Anoosh lijkt de dienstdoende beambte nogal naïeve vragen te stellen. Die poster met Engelse tekst? De naam Blade&Beard? Afbeeldingen van vrouwen? Had Anoosh het vette 'nee' niet kunnen zien aankomen?


"Mij wordt vaker gevraagd of dit niet gescript is. Dat is niet zo. Iraniërs weten sinds Rohani echt niet meer precies wat wel en niet mag. Er gelden verschillende regels, voor verschillende muziek, en die regels zijn ook niet in steen gebeiteld. Maar voor zover wij konden zien is er weinig veranderd."


Over de helft krijgt de film een wending die Meures van tevoren niet had kunnen bedenken. Anoosh en Arash sturen hun muziek naar diverse internationale technofestivals, en krijgen tot hun eigen verbazing een uitnodiging om te komen draaien op Street Parade in Zürich. Het lukt de twee om een visum te krijgen, en ze lopen rond op het gigantische zomerfestival in de Zwitserse stad, stralend, als kinderen in een snoepwinkel. En dan rijst de vraag of ze hun familie, hun geboortegrond, willen opgeven, voor hun liefde voor de muziek. Voor die droom.


Raving Iran Iraanse jongeren zijn erg westers georiënteerd, maar mogen van het regime niet openlijk hun hang naar de dancecultuur laten blijken. Dan maar in het geheim. Op naar de woestijn, voor illegale technofeestjes.


rave.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden