Februari laat uitschieter in opwarming aarde zien

Het klimaat was al op recordjacht, maar februari sloeg alles. Door het broeikaseffect ligt de gemiddelde temperatuur op aarde ongeveer één graad Celsius hoger dan aan het begin van de Industriële Revolutie. Door natuurlijke variaties kwam daar in februari nog eens een halve graad bij, zodat deze maand anderhalve graad boven de basiswaarde uitstak. Dat is 0,2 graad meer dan de vorige recordhouder, januari.

Voor meteorologen komt deze uitschieter niet geheel onverwacht. De helft van die natuurlijke variatie staat op het conto van El Niño, het fenomeen waarbij het oppervlaktewater van de Stille Oceaan opwarmt en het weer wereldwijd wordt ontregeld. "El Niño had zijn hoogtepunt in november", zegt Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI, "maar het effect op de wereldtemperatuur ijlt altijd een paar maanden na en had in februari zijn piek."

Ook andere schommelingen bereikten vorige maand hun hoogtepunt. Vooral in het noorden van Rusland en Alaska was het een stuk warmer dan normaal, tot wel tien graden extra. Dat klinkt vreemd; van dergelijke variaties zou je verwachten dat ze elkaar wereldwijd opheffen - het is ergens warmer doordat het elders wat kouder is.

Maar bij de gemiddelde wereldtemperatuur gaat het om de temperatuur anderhalve meter boven de grond (en op zee om de temperatuur van het oppervlaktewater). In het arctisch gebied is het vlak boven de grond vaak een stuk kouder dan op honderd meter hoogte.

Van Oldenborgh: "Als het daar gaat waaien en die luchtlagen mengen, kan het bij de grond een stuk warmer worden." Bovendien is in die regio weinig warmte nodig voor een groot temperatuureffect, legt hij uit.

Die samenloop is wel toevallig. El Niño is een fenomeen dat om de vijf à tien jaar voorbijkomt en zich in een jaar tijd voltrekt. De schommelingen als in Rusland houden hooguit een maand stand. Ook zijn beide effecten zelden zo groot geweest. "En voor zo ver ik weet is het de eerste keer dat de schommelingen en El Niño samenvallen", zegt Van Oldenborgh.

De uitschieters zijn tijdelijk van aard, besluit de KNMI-man zijn uitleg. Aan het eind van het jaar zit de aarde weer op plus één graad. "Maar in dat deel van de opwarming zit nog steeds een stijgende trend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden