Verkiezingskoorts

FBI houdt Democraten in spanning

Loretta Lynch, hier tijdens een van haar persconferenties. Beeld Afp
Loretta Lynch, hier tijdens een van haar persconferenties.Beeld Afp

Het duurt niet lang meer totdat het onderzoek naar de privémail van Hillary Clinton is afgerond. De FBI kan het nooit goed doen, zeker niet nu hoogste aanklager Loretta Lynch afgelopen week een gezellig onderonsje had met Bill Clinton.

Het is maar een heel kort memorandum dat de minister van justitie van de VS op 12 maart 2012 naar alle medewerkers stuurde. 'Verkiezingsjaargevoeligheden' was het onderwerp.

Met de presidentsverkiezingen van dat jaar in zicht benadrukte het memo dat bij het vervolgen van misdrijven elke schijn van partijdigheid vermeden moet worden. En niet alleen bij het beslissen over wel of niet vervolgen van een politicus. Ook bij de keuze van het tijdstip waarop daarover wordt besloten, mag nooit het bevoordelen of benadelen van een partij of kandidaat ook maar de kleinste rol spelen.

Die richtlijn geldt uiteraard nog steeds, maar het helpt de FBI niet echt als het om 'de zaak-Clinton' gaat. De federale recherche onderzoekt al maanden of de keuze van Hillary Clinton om als minister van buitenlandse zaken een eigen mailserver bij haar thuis te gebruiken strafbaar was. Ze kan zich schuldig hebben gemaakt aan het 'willens en wetens verkeerd omgaan met geheime informatie'.

Het duurt niet lang meer tot dat onderzoek is afgerond - een drie uur durende ondervraging van Clinton afgelopen zaterdag was daar een aanwijzing voor. Maar het duurt ook niet lang meer voor op 25 juli de Democratische conventie begint, die Clinton officieel zal aanwijzen als de Democratische kandidaat voor het presidentschap.

Het is nooit goed
Eigenlijk kan justitie het nooit goed doen. Wachten tot na de conventie brengt de Democraten hoe dan ook schade toe. Het betekent dat er over die normaal gesproken feestelijke bijeenkomst van vier dagen een grauwsluier komt te hangen: Clinton wordt onze kandidaat, maar wat als ze vervolgd wordt? Een kandidaat die na hopelijk gekozen te zijn nog even snel terecht moet staan voor ze in januari de eed aflegt, dat kan natuurlijk niet. Het is vreselijk als de media het vooral daarover hebben, en niet over de goede kandidaat, de mooie plannen en de eenheid van de partij.

Aan de andere kant wekt beslissen vóór de conventie misschien de indruk - vooral als de uitslag gunstig is voor Clinton - dat de FBI de Democraten matst. De Republikeinen zullen dat ongetwijfeld zeggen. Sterker nog, ze zeggen het nu al. Dat heeft Clinton te danken aan de huidige minister van justitie, Loretta Lynch.

In zo'n belangrijke zaak gaat het besluit om wel of niet te vervolgen langs de minister. Die heeft in het Amerikaanse staatsbestel een dubbele rol: hij of zij is niet alleen lid van het kabinet van president Barack Obama, maar ook procureur-generaal, hoogste aanklager en dus een magistraat, die in veel gevallen de wet moet dienen en niet de president.

En afgelopen maandag deed Loretta Lynch iets wat volgens de Republikeinen, en zelfs sommige Democraten, afbreuk deed aan de nadrukkelijke onpartijdigheid die bij haar ambt hoort: ze maakte een praatje met Bill Clinton.

Het was op het vliegveld van Phoenix, en het was eigenlijk heel gewoon: het vliegtuig waarmee Bill Clinton het land doorvliegt terwijl hij campagne voert voor zijn vrouw, en dat waarmee Lynch een bezoek kwam brengen aan de politie van Phoenix, stonden daar tegelijkertijd. Het was Clinton duidelijk dat er een belangrijk persoon in de buurt was. Omdat hij is wie hij is, kende hij Lynch natuurlijk. En zoals hij zo altijd doet wanneer er een kennis in de buurt is, wilde hij even gedag zeggen.

Bloedheet, dus binnen
In Phoenix is het dezer dagen 40,5 graden in de schaduw overdag, dus gebeurde dat natuurlijk binnen, in het vliegtuig van Lynch. Twintig minuten spraken ze over koetjes, kalfjes en kleinkinderen, houden ze allebei vol, maar niemand kan dat controleren. "Bill's ontmoeting was waarschijnlijk opgezet en gevraagd door Hillary", twitterde de Republikeinse kandidaat, Donald Trump. "Gelooft iemand dat het eigenlijk toeval was?"

Eigenlijk is dat makkelijk te geloven. Eigenlijk zou het een rel van niks moeten zijn. Want als Bill Clinton en de minister van justitie elkaar hadden willen ontmoeten om over de mogelijke vervolging van Hillary te praten, zouden ze dat heus wel wat discreter hebben gedaan. En voor een politiek onfris overlegje van twintig minuten kun je natuurlijk beter even bellen.

Maar dat is nu eenmaal zoals het gaat in de Amerikaanse politiek: een verdachtmaking kan je net zoveel opleveren als een scherp argument in een discussie over beleid. En bij Hillary Clinton helemaal: die staat bij het Amerikaanse publiek al bekend als iemand die misschien wel competent is, en capabel, maar het wel heel erg achter de ellebogen heeft. In een recente peiling vond maar 37 procent van de Amerikanen haar 'eerlijk en betrouwbaar'. Trump won die wedstrijd met een - ook niet geweldige - 45 procent.

Het rumoer over de ontmoeting was groot genoeg om Lynch in het openbaar te laten beloven dat, wanneer de beslissing van de federale aanklagers over Clinton's email server op haar bureau belandt, ze die zonder meer zal goedkeuren.

Daarmee voorkomt ze een discussie over haar eventuele partijdigheid. Maar de herrie die zal losbarsten over de beslissing van haar departement over Clinton zal er niet minder om zijn. Wanneer die ook komt, en hoe die ook uitpakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden