Fazil Say maakt van Debussy een DebusSay

klassiek

Fazil Say

Debussy en eigen composities/improvisaties

***

Istanbul, mei 2013. Duizenden betogers bezetten het Gezi Park uit protest dat dit van de regering plaats moet maken voor een winkelcentrum. Uiteindelijk werden ze door de politie hardhandig uiteengeslagen, waarbij er vele onschuldige slachtoffers vielen. Dit dramatische gegeven inspireerde de Turkse pianist/componist Fazil Say tot het schrijven van zijn pianosonate 'Gezi Park 2'. Hij speelde deze vrijdag in het Amsterdamse Muziekgebouw. De zaal was geheel uitverkocht voor dit optreden, dat bepaald geen doorsnee recital bleek.

Fazil Say, gelauwerd klassiek concertpianist met verbluffende techniek, componist en jazzmusicus is een volstrekt unieke figuur. Zijn sterkste punt is dat hij de muziek van zijn geboorteland Turkije integreert in een mix van Westerse muziekstijlen, van Romantiek, Bartók, Prokofjev (zijn Sonate besluit hij met een citaat uit diens Pianosonate nr.7), Cage tot en met jazz en pop. Vaak is zijn musiceren overrompelend, maar ook vermoeiend luid, massief en weinig transparant. Daartegenover staan tedere momenten van innemende klankschoonheid, zeker in zijn toegankelijke Ballades. Daarin klonken Turkse melodieën verpakt in ballad-achtige muziek, die aan de klankwereld van songs van Michel Legrand deden denken.

In zijn Sonate en imponerende 'Black earth' speelde hij soms met de handen regelrecht op de pianosnaren. Die dempt hij met de linkerhand af, terwijl hij rechts op de toetsen speelt, wat het effect oplevert van het Turkse snaarinstrument 'saz'.

Op het podium is de charismatische eclecticus Fazil Say een fenomeen. Hij speelde zonder pauzes tussen de stukken te nemen in de hoogste versnelling en een maximum aan energie. Zodra hij een hand vrij heeft, gebruikt hij deze om zichzelf te dirigeren. Het is een al beweging van de als in trance spelende pianist, maar of deze show muzikale toevoeging oplevert, is de vraag. Het leidde ook af.

Hoewel het motto van het recital 'Improvisaties van Debussy en Say' was, kwam het - behalve in de medley van spectaculaire jazz-variaties (o.a. op Mozarts 'Turkse mars') - niet van het onvoorbereid en op het moment componeren, wat improviseren toch is. Eerder ging het erom dat hij zijn eigen composities als quasi-improvisatorische klankstukken behandelde. Zo ook die van Debussy. In diens Préludes boek 1 pakte dat niet goed uit. Daarin stoorde de vrijheid (of slordigheid?) waarmee Say met Debussy's nauwgezette aanwijzingen omging. Regelmatig speelde hij scherp en luid, waar de componist schrijft dat iets subtiel zacht moet klinken. Al die afwijkingen van de partituur leidden absoluut niet tot verbetering. Integendeel: dit was geen Debussy maar DebusSay!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden