Review

Faxen van Darmstadt komen niet alleen bij de PTT binnen

'Duidelijke taal' van Annelies Kooijman is, om het in de geest van de titel te zeggen, een goeddeels overbodig werkje, althans voor wie een woordenboek bezit. Dat beantwoordt bovendien heel wat méér vragen van het genre waarop Kooijman zich toelegt: moet het coup zijn of coupe, purist of puritein, en kan een eega een man wezen? Niet in elk woordenboek, maar ongetwijfeld in Van Dale vind je ook vrijwel alles wat Mien Doddema-Winsemius en Boele de Raad etaleren in hun 'Idioticon van de persoonlijkheid'. Het behelst een overvloed aan vocabulaire om iemands persoonlijkheid te beschrijven. Toch is dit naslagwerk een aanwinst, omdat de samenstellers, uitgaande van een psychologisch model, zinverwant materiaal systematisch en overzichtelijk bij elkaar hebben gezet.

Helaas ontbreken doorgaans aanwijzingen omtrent de gevoelswaarde of het stijlniveau. Niet allen daardoor gebeurt het nogal eens dat de auteurs etiketten die allesbehalve verwisselbaar zijn, in één adem opsommen. Voorbeelden:vroom/hemelsgezind/kwezelachtig; hypocriet/heeft altijd een uitvlucht; speels/plagerig/stoeiziek;onwaarachtig/delibereert schijnwijsheden. Geen grabbelton voor argeloos volk dus, deze vraagbaak.

Een vermakelijke en nu en dan leerzame aanvulling op ieder woordenboek biedt 'kantoortaal'. De Volkskrant-journalisten Wim de Jong & Henrico Prins registreren en bespreken hierin jargon, afkortingen, Nederengels, standaardgrollen, eufemismen, gevleugelde woorden en andere vormen van soms creatief maar meestal gehandicapt taalgebruik, gangbaar bij bedrijven en instellingen. Het verspreidingsgebied van sommige items is ruimer dan De Jong en Prins suggereren. Afspraken doorfietsen, een fax van Darmstadt (windje - 'PTT-term'), klutsloos en soppehhh! bijvoorbeeld komen ook voor buiten de kring waarin het boek situeert. Maar dat mag - om een van de vele verhaspelde zegswijzen te citeren waarmee de schrijvers hun overzicht besluiten - de pret niet kreuken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden