Favoriete Libiër van VS is wars van ideologie

In het nieuws omdat...

... Mahmoed Jibril grote kans maakt de nieuwe premier van Libië te worden. Zijn politieke alliantie stevent volgens eerste uitslagen af op een overwinning bij de verkiezingen in Libië.

Slim, kosmopolitisch en een strategisch denker. De Amerikaanse zaakgelastigde in Libië was in 2008 ronduit lovend over Mahmoed Jibril, destijds een van de belangrijkste economisch adviseurs van het regime van Kadafi. Dat Jibril getipt werd als nieuwe premier van Libië, beschouwden de Amerikanen als goed nieuws. Deze man was voorstander van hervormingen, en van een nauwer contact met Washington.

Vier jaar later is Moammar Kadafi verdreven en vermoord, en heeft Libië net zijn eerste democratische verkiezingen in decennia achter de rug. Er is één constante: Mahmoed Jibril speelt nog altijd een belangrijke rol in het land. Zijn gematigde politieke alliantie lijkt af te stevenen op een overwinning bij de verkiezingen, en misschien wordt Jibril zelf wel premier. In de VS zijn ze er ongetwijfeld blij mee.

Zo heeft Jibril (1952, Bani Walid) alle strubbelingen in zijn land overleefd, mede dankzij zijn pragmatisme en fijne neus voor hoe de politieke wind staat. Voor dat laatste is hij dan ook min of meer opgeleid: Jibril promoveerde op de afdeling politieke strategie van de Amerikaanse universiteit van Pittsburgh. Later leidde hij jaren een succesvol trainings- en adviesbureau vanuit Caïro.

Zijn succes bleef niet onopgemerkt in Libië. In 2007 haalde Saif al-Islam, de hervormingsgezinde zoon van Kadafi, Jibril naar Tripoli om economische hervormingen voor te bereiden die Libië in de vaart der volkeren moesten opstuwen. Jibril leidde een tijd de Nationale Planningsraad en een economische denktank. In die hoedanigheid had hij regelmatig contact met Amerikaanse diplomaten, die hij charmeerde met zijn openhartige houding.

Direct na het begin van de revolutie, in februari vorig jaar, sloot Jibril zich aan bij de Libische oppositie. Nog geen maand later stond hij als vertegenwoordiger van de Nationale Overgangsraad handen te schudden met de Franse president Sarkozy. Tot Kadafi's val, ruim een half jaar later, was hij 'interim-premier' namens de oppositie en het gezicht van Libië in het buitenland. Na Kadafi's dood deed Jibril weer iets slims: hij verliet de Overgangsraad. Daardoor raakte hij niet 'besmet' door het disfunctioneren van die raad, en kon hij zo goed scoren tijdens de verkiezingen.

Dat Jibril zo slim opereert, wil niet zeggen dat hij opportunistisch is, of slechts op zoek naar macht. Er zijn aanwijzingen dat hij werkelijk iets wil betekenen voor zijn land. Zo is uit de diplomatieke documenten van de Amerikanen op te maken dat Jibril met frisse tegenzin deel uitmaakte van het Kadafi-regime. Zo zou hij de functie van premier hebben afgewezen, omdat hij daarin zeker niets gedaan zou krijgen.

Ook nu, na de verkiezingen, is Jibril bescheiden en hamert hij vooral op het belang van nationale eenheid voor Libië. In plaats van de overwinning te claimen, benadrukt hij dat er een grote regeringscoalitie moet komen waar ook de islamisten - zijn voornaamste politieke tegenstanders - deel van uitmaken.

Zelf heeft hij het niet zo op het denkpatroon van islamisten, zo liet hij doorschemeren in een interview met de Amerikaanse website Daily Beast: "Ik geloof niet in ideologie, zo simpel is het. Ik geloof dat ideologie een gevangenis is. Dit tijdperk moet er een zijn van creativiteit, van initiatief, van risico nemen. Al die dingen zijn het tegenovergestelde van ideologie."

Jibril zegt dat hij van Libië een open samenleving wil maken, waarin iedereen gelijk is. Tegelijkertijd maakt hij er een punt van dat hij niet 'seculier' is of 'liberaal' (bijna scheldwoorden in de Arabische wereld) en dat de sharia een belangrijke rol moet blijven spelen. Iets anders zeggen zou trouwens dom zijn in een conservatief land als Libië. Maar dat hoef je de strateeg Jibril niet uit te leggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden