Fatima werd uitgehuwelijkt: ‘Mijn vader ging zonder mij terug naar Nederland’

Beeld Hedy Tjin

Honderden kinderen worden jaarlijks achtergelaten in het buitenland of uitgehuwelijkt. De campagne ‘Wacht niet tot het te laat is’ roept klasgenoten op het te melden als ze vermoeden dat iemand niet terugkeert van vakantie. 

Klasgenoten worden nu opgeroepen om alert te zijn. Fatima dacht op vakantie te gaan naar Somalië, maar ze werd daar door haar oma uitgehuwelijkt. Ze wist te ontsnappen en vluchtte terug naar Nederland.

Van het vooruitzicht van een echte zomervakantie werd Fatima blij. “Ik ging nooit op vakantie, en nu wel. Ik verheugde me er al op dat ik na de zomer mijn klasgenoten kon vertellen wat ik mee had gemaakt.” De vakantie in Somalië waarvan Fatima dacht dat die een paar weken zou duren, duurde in totaal vier jaar. Ze werd uitgehuwelijkt aan een man die ze niet kende en die jaren ouder was dan zij.

Fatima’s naam is gefingeerd uit veiligheidsoverwegingen. Ook de specifieke details die Fatima’s vluchtverhaal uniek maken, zijn weggelaten. Een deel van de familie woont nog in Nederland, maar Fatima heeft geen contact. De Somalisch-Nederlandse vertelt haar bijzondere vluchtverhaal met humor en zonder één enkele hapering. Ze zegt aan het einde van het gesprek dat ze wil opkomen voor meisjes “die ook rechten hebben. Ze kunnen veel. Dat wil ik met dit verhaal bewijzen.”

Niet geslagen

Fatima komt op haar vierde naar Nederland. Ze vlucht met haar familie voor de oorlog in Somalië. Het was een totaal andere wereld, zegt ze. “Hier werd ik op school niet geslagen als iets mislukte.” School werd haar grootste passie. Ze vond het heerlijk om zich iedere dag te omringen met andere kinderen en iedere snipper kennis snoof ze op.

Vlak voordat Fatima naar de laatste groep van de basisschool zou gaan, kondigde haar vader de vakantie in Somalië aan. Aanvankelijk vond ze het prettig om de familie die ze had achtergelaten terug te zien. Ze trok in bij haar oma. Maar na een paar weken verheugde ze zich op het weerzien met haar vrienden in Nederland. Op het moment dat Fatima dacht dat de terugreis aanstaande was, hoorde ze haar vader praten met haar oma. Uit dat gesprek leidde ze af dat ze in Somalië zou blijven. Ze protesteerde. “Maar in Somalië moet je altijd naar je ouders luisteren. Mijn vader ging alleen terug.”

Simkaart blijkt redding

Er brak een onzekere tijd aan. Fatima voelde zich in Somalië gesteund door een oom. “Hij gaf mij hoop. Hij zag dat ik verdrietig was.” Hij motiveerde haar in Somalië naar school te gaan. Het was nogal een contrast met haar schooltijd in Nederland, maar haar oom bleef benadrukken dat een opleiding, ook in Somalië, kansen bood voor later. “Toen hij naar het buitenland vertrok kreeg ik zijn simkaart.” Die kaart bleek haar redding.

Met het vertrek van haar oom kreeg haar leven een nieuwe dynamiek. Haar oma kondigde aan dat ze zou trouwen met een man die jaren ouder was. Ze kwam in opstand. “Maar trouwen moest vanwege het geloof, zei mijn oma.” Een groot feest weigerde Fatima, maar ze ging akkoord met het huwelijk in de hoop dat ze het land uiteindelijk kon ontvluchten. Ze trok in bij haar oma, niet bij haar man. Haar dagen vulde ze met schoonmaken en eten koken. Naar school gaan mocht niet meer nu ze getrouwd was.

Via de simkaart van haar oom hield ze contact met mensen in Nederland. Die beloofden haar te helpen. De eerste keer dat ze uit het huis van haar oma probeerde te ontsnappen, mislukte. Bij de tweede vluchtpoging wist ze op wonderbaarlijke wijze haar oma de sleutel van de kluis te ontfutselen die zij altijd bij zich droeg. In die kluis lag haar paspoort. De kennissen in Nederland hadden ondertussen een organisatie die strijdt voor kinder- en vrouwenrechten op de hoogte gebracht van Fatima’s wens naar Nederland te komen.

Terug naar Nederland

Op een ochtend pikte een taxi haar op. Ze sloop het huis uit toen niemand het zag. Een paar maanden verbleef Fatima in een opvanghuis. Meerdere keren probeerde ze tevergeefs op het vliegtuig naar Nederland te stappen, maar het mislukte omdat de Somalische autoriteiten een minderjarig kind niet zomaar laten vertrekken. Uiteindelijk lukte het wel, na inmenging van de Nederlandse ambassade. 

“Toen het vliegtuig opsteeg was ik zo ontzettend opgelucht. Ik was heel moe, maar ik kon niet slapen van blijdschap.” In Nederland werd Fatima opgevangen door mensen van het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating en de Jeugdbescherming . Ze heeft geen contact meer met haar vader. Het eerste wat ze vroeg toen ze aankwam in Nederland was: “Wanneer mag ik weer naar school?” Na de zomervakantie begint ze op het mbo.

De echte naam van Fatima is bekend bij de hoofdredactie.

Campagne tegen huwelijksdwang: Meld het voor het te laat is

Na de zomervakantie blijven geregeld stoelen op school leeg. De kinderen die op de stoel hadden moeten zitten, zijn achtergelaten in het buitenland of uitgehuwelijkt. Onder het mom van vakantie worden ze door hun ouders meegenomen naar het land van herkomst, vaak in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en in een enkel geval Oekraïne. Om hoeveel kinderen het gaat, is moeilijk te zeggen, maar een onderzoek in 2014 schatte zo’n 800 tot 900 slachtoffers.

Het Landelijk Knooppunt Huwelijksdwang en Achterlating (LKHA), in 2015 opgericht als een kennis- en expertisecentrum, start donderdag met de campagne ‘Wacht niet tot het te laat is’. Klasgenootjes van leerlingen van wie wordt vermoed wordt dat ze gevaar lopen, worden opgeroepen dat te melden. “Vaak hebben de slachtoffers al door dat er iets staat te gebeuren. Vrienden merken dat ook. Wij vragen de vrienden en vriendinnen in kwestie het slachtoffer te ondersteunen bij het zoeken van hulp”, zegt Diny Flierman van het LKHA. “Als ze eenmaal in het buitenland zijn, is het een stuk ingewikkelder om hen te helpen.”

De LKHA kreeg vorig jaar 57 meldingen van achterlating en huwelijksdwang en drie keer haalde het expertisecentrum de kinderen, in samenspraak met de Nederlandse ambassades in het betreffende land en de Raad voor de Kinderbescherming, terug naar Nederland. Dat kan pas nadat de rechter heeft geoordeeld dat de kinderen onder het gezag staan van een voogd.

Lees ook: 

Moslimactivist Lahendra Dewa Daru: De islam kent geen grijs, alles is zwart-wit

Lahendra Dewa Daru is een enthousiast aanhanger van moslimknokploegen die bars en disco’s aanvallen en in actie komen tegen zondig gedrag. ‘Als de politie niks doet, grijpen we in.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden