Fassbinder, theater en leven, poëzie en politiek

Het 30ste sterfjaar van Rainer Werner Fassbinder werd afgelopen weekend uitgebreid gememoreerd in Berlijn. Er waren filmvoorstellingen en lezingen van journalisten en wetenschappers, onder wie J. Hoberman van de Village Voice in New York en prof. dr. Thomas Elsaesser van de Universiteit van Amsterdam.

Elsaesser, inmiddels met emeritaat, schreef enkele jaren geleden de vuistdikke studie 'Fassbinder's Germany'. Een goede titel. Er is geen regisseur die zich zo intensief met het na-oorlogse Duitsland verhield en die met zoveel bravoure het zwijgen en verdringen te lijf ging, als Fassbinder.

Denk alleen al aan zijn BRD-trilogie 'Die Ehe der Maria Braun', 'Lola' en 'Die Sehnsucht der Veronika Voss', die tezamen een fascinerende geschiedenis vormen van het Duitse 'Wirtschaftswunder' door de ogen van drie uiterlijk sterke vrouwen. Fassbinder stelde daarbij de vraag - en hier blijkt wel hoe actueel hij nog steeds is - wie er eigenlijk profijt had van die economische groei, en wat de gevolgen waren van de verrijking hier, en verarming daar.

Fassbinder was 37 jaar toen hij op 10 juni 1982 aan een overdosis overleed en een van de rijkste oeuvres in de filmhistorie naliet, bestaande uit meer dan veertig films, plus een hele sliert tv-series, toneelstukken en hoorspelen. Geboorte- en sterfdagen gedenken, is in onze samenleving een manier om de geschiedenis levend te houden. In Duitsland wordt het serieus opgevat, met het hele jaar door filmvertoningen en discussies rond typische Fassbinder-thema's als politiek, geschiedenis, maatschappij, geld en seksualiteit.

Fassbinders oeuvre wordt middels restauraties ook ontsloten voor nieuwe generaties. Zo is een (hernieuwde) kennismaking op komst met zijn Engelstalige Nabokov-verfilming 'Despair' (1978), waarin Dirk Bogarde als Russische chocolade-magnaat rondwaart in nazi-Duitsland. Eveneens in aantocht is 'Ich will doch nur, dass ihr mich liebt' (1976) gebaseerd op het waargebeurde misdaadverhaal van een man die erachter komt dat liefde niet te koop is.

Ondertussen circuleert op dvd het unieke 'Theater in Trance', waarvoor Fassbinder in juni 1981 opnamen maakte op het festival Theater der Welt in Keulen waar onder meer het Amsterdamse Werktheater optrad, en de Turkse derwish-dansers even prominent aanwezig waren als de leden van het Wuppertaler Tanztheater van Pina Bausch. Fassbinders enige documentaire is niet zomaar een registratie, maar een ware ontdekking: een prachtig, ontroerend, tot nadenken stemmend betoog over de verstrengeling van theater en leven, poëzie en politiek, gecomponeerd op teksten van theatervernieuwer Antonin Artaud.

'Theater in Trance' was te zien op de Berlinale van 1982, maar raakte daar enigszins in de verdrukking omdat Fassbinder met 'Die Sehnsucht der Veronika Voss' de Gouden Beer won - luttele maanden voor zijn dood.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden