Farmaceutisch gesponsorde akkefietjes

Marcia Angell is een gerespecteerde Amerikaanse internist. Van 1988 tot 2000 zat ze in de hoofdredactie van The New England Journal of Medicine, Amerika's oudste en meest prestigieuze medisch tijdschrift. Angell is altijd een verbeten strijdster geweest als het er om ging ons vak op een wetenschappelijk fundament te plaatsen en vooral ook om het daar te houden. In deze strijd pakte ze twee problemen gretig aan: de alternatieven en de farmaceutische industrie. Haar verwijt jegens de alternatieven laten we even liggen, het gaat mij vandaag om haar bezwaren tegen de industrie. Over het nu met groeiende afkeer omgeven psychiatrisch diagnostische handboek 'DSM IV' schreef ze in The New York Review: 'U denkt wellicht dat u in de DSM de neerslag vindt van goed onderbouwde wetenschappelijke informatie. Maar ongepubliceerde verslagen uit de archieven van 'The American Psychiatric Association' en gesprekken met de belangrijkste betrokkenen laten zien dat het eerder het product is van ingewikkelde academische politiek, persoonlijke ambitie, ideologie, en wellicht als belangrijkste, de invloed van de farmaceutische industrie. Wat ontbreekt aan de DSM is bewijs.'

Dat is alweer enkele jaren geleden en daarom speet het me dat ze vorige week in datzelfde tijdschrift dit schreef, waarbij ik aanteken dat ze net vierenzeventig is geworden: 'Hoewel ik een groot deel van mijn leven heb besteed aan spreken en schrijven tegen de corrumperende invloed van geld op geneeskunde, ervaar ik deze bezigheid steeds sterker als zinloos omdat het niks lijkt op te leveren. Bezorgdheid over de wereld waarin mijn dochters en kleinzoons zullen wonen is wat mij het slechtst bevalt aan oud worden.'

Vond ik jammer, dat ze dat zei, maar daar staat tegenover dat wij in ons midden Hans van der Linde hebben, huisarts in Capelle aan den IJssel, de man die zo onvervaard ten strijde trok tegen collega Coutinho om te wijzen op diens conflicterende belangen in het griepvaccinatiecircus.

Van der Linde is regelmatig farmaceutisch gesponsorde akkefietjes op het spoor, die hij uitspit tot op het bot en waarvan hij verslag doet aan wie het maar wil weten. Om een nieuw middel te introduceren gebruiken de farmaceuten goed uitgedachte marketingstrategieën. Waar we niet bij stilstaan is dat we met deze constatering al meteen tot ons middel in de bagger staan. Want als een middel werkt, dan is er toch geen strategie nodig? En als het niks doet dan verkoop je het toch niet? Nou, zo simpel ligt het niet.

Farmaceuten laten dubieuze middelen op congressen, symposia en nascholingsbijeenkomsten door middel van voordrachten uitventen door een MOL, een Medical Opinion Leader. Van der Linde volgde vorige week een tweedaagse nascholingscursus. Als docent trad een internist op, collega X, wiens naam ik niet noem, omdat hij zich hier niet ter plekke kan verdedigen. Van der Linde constateerde dat X DPP-4-remmers aanprees. Een nieuwe groep middelen tegen ouderdomsdiabetes die door deskundigen wordt afgeraden. Tijdens zijn presentatie verzweeg X ernstige bijwerkingen die elders in medische tijdschriften wel worden genoemd. In het Transparantieregister Zorg kun je tegenwoordig opzoeken wat zo'n collega X van de industrie incasseert. Hij ontving van Astra Zeneca, Eli Lilly en MSD in totaal 126.453 euro. Op zich wel een interessante les voor mij, want collega X krijgt minstens 1024 euro als spreker, terwijl ik nooit meer dan 500 durf te vragen en daar maar weer meteen onder duik zodra de gastheer een beetje sip begint te kijken.

Een bekend spreekwoord zegt dat je stil moet blijven zitten als je geschoren wordt, maar collega X dacht dat hij zich onder het mes vandaan kon worstelen met één vliegensvlugge beweging, die er echter toe leidde dat het mes er onmiddellijk zeer diep in ging. X liet aan van der Linde weten dat er een fout was gemaakt in de bedragen in het Transparantieregister: de komma stond verkeerd. Wat zegt ie? De komma stond verkeerd? Ja, dus een post van 22.439 euro moest eigenlijk zijn: 2243,90 euro.

Op dit punt aangekomen krijg je bijna medelijden met X, want hij weet niet hoezeer je moet uitkijken met Hans van der Linde, die naar aanleiding van de 'verbeterde' bedragen aan X vroeg: kunt u uitleggen waarom deze komma-vergissing alleen maar optrad in bedragen boven de 10.000 euro?

Inmiddels leidde deze komma-komedie tot een bericht op de website van Medisch Contact onder de titel: 'Transparantieregister zet komma verkeerd' waarin de wonderbaarlijke kommaverschuiving nog eens minutieus wordt uitgespeld met de naam van collega X er bij en zijn excuus dat hij er in de drukte van zijn dagelijkse praktijk niet aan toe was gekomen om de gegevens op de site te controleren.

Tenslotte kan ik u binnen dit wonder nog een wonder melden: totnogtoe is collega X de enige arts bij wie de komma's aan het schuiven zijn gegaan. Overigens zijn de manoeuvres waarmee de farmaceutische industrie ons te lijf gaat helaas veel minder klungelig dan het gespartel van collega X.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden