Farmaceuten zien Amsterdam dankzij brexit als nieuwe thuisstad

Luchtfoto van Amsterdam. Beeld ANP

Amsterdam verwelkomt veel nieuwe farmaceuten nu de Europese medicijnenwaakhond naar de hoofdstad verhuist. Dat doet de economie goed.

Minstens twintig bedrijven die zich bezighouden met medicijnonderzoek overwegen te verhuizen naar Amsterdam. Gesprekken daarover met de gemeente zijn in een vergevorderd stadium, zegt wethouder Udo Kock (D66, Economische Zaken). Dat is toe te schrijven aan de magneetwerking van het Europees Geneesmiddelen­bureau (Ema), dat volgende maand vanwege de brexit van Londen naar Amsterdam verhuist. Verschillende andere grote farmaceuten maakten al eerder bekend een vestiging in Amsterdam te openen.

Biomedische bedrijven zitten graag dicht in de buurt van de geneesmiddelenwaakhond. Zij hebben goedkeuring van het Ema nodig voordat ze de Europese markt op mogen met een nieuw medicijn. Bovendien werft de gemeente zelf ook. Kock heeft 1,5 miljoen euro uitgetrokken om farmaceuten naar de hoofdstad te krijgen. Zo brengt hij mogelijk geïnteresseerden in kaart, om die vervolgens hulp en informatie aan te bieden als ze echt naar Nederland willen.

Kock krijgt hulp van het Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA), een steunprogramma van het ministerie van buitenlandse zaken om bedrijven te laten aarden in Nederland. Ook oud-minister Wouter Bos helpt de wethouder bedrijven warm te maken voor de hoofdstad. Bos was als lobbyist medeverantwoordelijk voor de Amsterdamse winst toen negentien Europese steden die ‘brexitbuit’ vorig jaar wilden binnenhalen.

Verwante bedrijven

Nu plukt de gemeente de vruchten van die inspanning. Sommige farmaceuten verplaatsen hun Nederlandse vestiging naar Amsterdam. Voorbeelden daarvan zijn Sanofi Genzyme en Novartis. Bij Sanofi gaat het om vijfhonderd werknemers die eerst in Naarden en Gouda zaten. Novartis neemt er vierhonderd mee uit Arnhem.

Andere bedrijven komen van buiten. Norgine uit het Verenigd Koninkrijk, bijvoorbeeld. Alnylam en Kite Pharma zijn van oorsprong Amerikaans. De gemeente spreekt met twintig van dit soort bedrijven, maar kan vanwege onderlinge concurrentie geen verdere namen geven. Soms gaat het niet om farmaceuten zelf, maar om verwante bedrijven die zich bezighouden met zaken als patentrecht.

Critici zeggen dat Amsterdam al uitpuilt van de hoogopgeleiden. Volgens sociaal geograaf Ewald Engelen wordt de stad zo minder leefbaar en is de woningmarkt er ook zonder Ema al overspannen. Daarom zou de komst van dit soort bedrijven niet goed zijn voor de stad. 

Catering

Wethouder Kock kent de kritiek, maar wijst die van de hand. “Meer economische activiteit is goed voor iedereen in Amsterdam. En dat krijg je onder meer door hoogopgeleiden en werkgelegenheid aan te trekken. Die farmabedrijven hebben ook beveiligers, catering en schoonmaak nodig.” Hij noemt het een raar idee om bewust alleen lageropgeleiden naar de stad te trekken. “Bovendien is nog altijd meer dan de helft van het totale woonaanbod sociale huur. Daarvoor behoudt de stad de diversiteit die haar zo geliefd maakt.” Volgens Kock was die diversiteit een van de redenen dat Ema-medewerkers graag naar Amsterdam wilden, zoals ze vorig jaar in een enquête aangaven.

Ook hoeft de gemeente weinig ­extra krapte op de woningmarkt te vrezen, stelt hoogleraar planologie Pieter Hooijmeijer van de Universiteit Utrecht. Het gaat om negenhonderd medewerkers, terwijl zich vorig jaar in totaal 35.000 nieuwe bewoners meldden in de stad. Veel Engelsen zullen hun woning bovendien buiten de stad zoeken, denkt hij. 

Traditioneel geen farmaceutenland

Verandert er nog iets aan de lobby van farmaceuten nu het Europees Medicijnagentschap naar Amsterdam komt? Lobbyen is aan regels gebonden, maar die zijn voor een ­Europese instantie als het Ema op het hele continent gelijk. Daar verandert een verhuizing binnen EU-grenzen dus niets aan. Wel gaan farmabedrijven iets gemakkelijker ingangen ­vinden bij de medicijnenwaakhond als die straks in Amsterdam zit, zegt hoogleraar Arco Timmermans (public affairs, Universiteit Leiden). Nederland is traditioneel gezien geen farmaceutenland. Daardoor is het wat lobbyisten betreft nog wat minder druk in de wandelgangen. “Bedrijven die zich hier nu vestigen, zullen dus meer ruimte voelen om invloed uit te oefenen en zo hun product sneller op de markt te krijgen.”

Lees ook:

Amsterdam maakt zich klaar voor het zwaarbevochten medicijnagentschap

Het was niet makkelijk, maar Nederland flikte het: het Europees Medicijnenagentschap naar Amsterdam halen. Wat levert dat op nu de medewerkers in januari deze kant op komen?

Felbegeerd medicijnagentschap: juweel of monster?

Amsterdam neemt het medicijnagentschap EMA over van Londen, maar volgens critici importeert Nederland daarmee ook de ‘lange arm’ van de farmaceutische bedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden