Farmaceuten moeten echt open kaart spelen

De argumenten van farmaceuten voor hun hoge prijzen deugen niet, meent Martijn van Winkelhof. Medicijnfabrikantenrichten meer kwaad aan dan gedacht.

Het verdient alle lof dat Minister Schippers de geheimzinnigdoenerij over medicijnprijzen per 2016 tot Europese prioriteit heeft benoemd. Dit schimmenspel gaat al te lang zichtbaar ten koste van patiënten en premiebetalers.

Maar de industrie zit niet stil en zal ook komende maanden haar belangen met vele miljoenen trachten te belobbyen. De minister en haar Europese collega's moeten dan ook niet meebuigen met de defensieve en invalide argumenten die de industrie in stelling gaat brengen.

Ten eerste stellen geneesmiddelenproducenten ten onrechte dat zij volledig transparant zijn in hun jaarverslag. Dat is een onzinnig argument. In het jaarverslag biedt de industrie wat omzet- en kostenratio's ten behoeve van investeerders, maar natuurlijk geen enkel inzicht in de reële kostenstructuur van medicijnen.

Ten tweede meent de industrie dat dure geneesmiddelen tegen kanker helemaal niet duur zijn omdat er nu eenmaal geen objectief referentiekader is. Ze stellen sinds kort voor om de prijs van een duur geneesmiddel te relateren aan de toegevoegde medische waarde; de 'pay per performance'. Wordt dat dan geen complexe berekening? Hoe vertalen we drie maanden langer leven dankzij een nieuwe pil naar een aanvaardbare winstmarge? En hoe verhoudt zich dat met het feit dat het middel in het ene land een ton kost, maar in andere landen de helft of het dubbele?

Ten derde stelt 'Big Pharma' dat de hoge prijs komt door veel onderzoek. Dit is een majeure misvatting.

Miljardenboetes

Hoewel 100 miljoen euro in absolute termen indrukwekkend klinkt, investeren farmaceuten nog geen 15 procent van de omzet in onderzoek en ontwikkeling. Van die 15 procent wordt nog niet de helft besteed aan wetenschappelijk onderzoek, het merendeel gaat naar trials: het praktisch testen van middelen op dier en mens. Het meeste gaat op aan marketing, winst en de miljardenboetes voor illegale marketingpraktijken en schadeclaims van de slachtoffers van weggemoffelde bijwerkingen.

Tenslotte zal de industrie de ministers vertellen dat medicijnen ziekenhuisopnames en hogere zorgkosten voorkomen. Dat klinkt aannemelijk, maar niets is minder waar. Uit het schaarse onderzoek wat hierover bekend is, blijkt het tegenover gestelde: medicijngebruik leidt tot een aanzienlijke toename in zorgconsumptie. Bij circa 20 procent van de spoedopnames in Nederlandse ziekenhuizen spelen bijwerkingen van geneesmiddelen een belangrijke rol. Uit gedegen onderzoek blijkt dat in Nederland jaarlijks circa 36 duizend (!) patiënten in een ziekenhuis terechtkomen door bijwerkingen. In de VS zijn medicijnen de derde doodsoorzaak. Ook dit is dus een invalide argument.

Dat gezegd hebbende, wat is dan de oorzaak van de hoge prijs? De hoge prijs komt doordat de prijselasticiteit vrijwel nul is. Als u heel ziek wordt, bent u bereid de hoofdprijs te betalen voor een medicijn. De producent exploiteert deze economische wetmatigheid. En wat vinden wij wel een aanvaardbare prijs van nieuwe geneesmiddelen? De industrie zal de gehele boekhouding op tafel moeten leggen: wat is de kostprijs van het nieuwe medicijn X, welk bedrag moet daarbij worden opgeteld ter dekking van ontwikkelingskosten en welke winstmarge stelt de fabrikant voor? 20 procent is een prima marge, omdat medicijnen vooral met onze zorgpremies gefinancierd worden.

En als de prijs van het geneesmiddel dan alsnog een paar ton per patiënt per jaar blijkt te zijn (waarschijnlijk een stuk minder), dan is daar ongetwijfeld veel meer maatschappelijk draagvlak en politiek begrip voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden