Farmaceut Valeant verliest na zijn tovenaar nu ook zijn mecenas

verliezen | Deze week verkocht investeerder Bill Ackman zijn aandelen in Valeant. De saga rond het ethisch twijfelachtig handelende Amerikaanse farmabedrijf duurt daarmee voort.

KOOS SCHWARTZ en REDACTIE ECONOMIE

Bestaat gerechtigheid dan toch? Jarenlang investeerde Bill Ackman, de grote man achter een investeringsfonds (Pershing Square), dat op de Amsterdamse beurs genoteerd staat, kapitalen in een Amerikaans farmabedrijf dat zijn geld verdient met het uitpersen van zieken en verzekeraars. Onlangs nam Ackman afscheid van zijn investering. Met een kapitaal verlies.

Het verhaal begint in 2014 als Bill Ackman een ontmoeting heeft met J. Michael Pearson, de topman van Valeant Pharmaceuticals. Ackman is steenrijk, heeft een grote bek en een opvallende beleggingsfilosofie. Hij investeert in een klein aantal bedrijven. Dat kan lucratief zijn, maar is ook risicovol. Meestal zit Bill Ackman goed, soms krijgt hij een zeperd.

Pearson is in 2014 hot in investeringskringen. In 2008 is hij topman van Valeant geworden, op dat moment een kleine farmaceut. Met geleend geld doet hij de ene na de andere overname, waarna hij hakt in het personeelsbestand van de gekochte partij.

Vooral in de onderzoeksafdelingen zet hij het mes. In research ziet Pearson niks: dat kost alleen maar geld.

Onder Pearson verachtvoudigt Valeants omzet tussen 2010 en 2014 naar 8 miljard dollar. In financiële kringen geldt hij als een tovenaar, een smart guy die slaperige farmabedrijfjes in winstmachines verandert. Investeerders happen toe en banken, waaronder Goldman Sachs, lenen hem grote bedragen. Dat is, achteraf bekeken, niet alleen vreemd, maar ook nogal ranzig.

undefined

Zeldzame aandoeningen

Want de banken en investeerders moeten het hebben gezien. Dat Pearson niets doet aan research, normaliter de levensader van een farmabedrijf. Dat Pearson meestal kleine farmabedrijven koopt die onder meer geneesmiddelen maken voor weinig voorkomende ziektes. Dat die medicijnen werken en dat er meestal geen of weinig alternatieven voor zijn. Dat Pearson de prijzen voor die aangekochte medicijnen fors verhoogt en dat vervolgens blijft doen. Kortom: dat Valeant lijders aan vrij zeldzame aandoeningen uitperst, en anders hun verzekeraars wel. Ranzig, maar illegaal is het niet - dat moet gezegd.

In 2015 heeft Pearson grote plannen. Hele grote. Hij wil Allergan kopen, maker van Botox, een succesvol bedrijf, veel groter dan Valeant, dat veel geld aan onderzoek besteedt. Allergan verzet zich hevig en na een biedingenstrijd komt Allergan voor 70,5 miljard dollar in handen van een ander bedrijf. Pearson grijpt mis.

Hoewel? In het geheim heeft Ackman zich flink ingekocht bij Allergan. Door de overnamestrijd is het aandeel Allergan fors duurder geworden en kan Ackman een winst van 2,6 miljard dollar op zijn aandelen boeken. Daarvan gaat 400 miljoen naar Valeant. De operatie riekt, nee: stinkt, naar misbruik van voorkennis, al zullen Ackman en Pearson dat ontkennen. Er loopt nog een juridische procedure over de kwestie.

Ackman steekt zijn 2,2 miljard in Valeant en zal Pearson geregeld prijzen. Weer lijkt Ackman goed te zitten, want het aandeel Valeant stijgt in korte tijd van 190 naar 260 dollar. Maar dan is zijn financiële feest voorbij.

undefined

Grillbeurt

In 2015 komt Valeant onder vuur te liggen. The Wall Street Journal onthult dat Pearson na de overname van het farmabedrijf Marathon de prijzen van twee medicijnen subiet heeft verdrie- en verzesvoudigd. Senator Bernie Sanders, later de Democratische uitdager van Hillary Clinton, komt in het geweer en de Senaat start een onderzoek naar de prijsverhogingen. Pearson zal in 2016 een negenurige grillbeurt krijgen in de Senaat.

Deutsche Bank meldt in een rapport dat 54 medicijnen van Valeant in 2015 gemiddeld 66 procent duurder zijn geworden. En dat ze in 2014 al met 50 procent waren gestegen. De Amerikaanse pers duikt op het bedrijf en komt ook met onthullingen.

Over Glumetza bijvoorbeeld, een middel voor diabetespatiënten, dat negen zeer zo duur werd. Over een medicijn tegen loodvergiftiging, dat 28 keer zo duur werd. Het Amerikaanse tijdschrift Vanity Fair schrijft over Syprine, een middel tegen een zeldzame leverziekte, dat in 2008 door Pearson is gekocht en dat sindsdien 31 keer zo duur is geworden.

Er komen meer verhalen los. Over twijfelachtige banden met een groothandel die dure Valeant-producten door de strotten van afnemers probeert te persen. Over gewriemel met cijfers. Een investeringsfonds, Citron Research, vergelijkt Valeant in oktober 2015 zelfs met Enron, het energiebedrijf dat op fraude bleek gebouwd en in 2001 met donderend geraas ineenstortte. Die boodschap komt aan: prompt verliest het aandeel Valeant 30 procent van zijn waarde en zakt het naar 101 dollar.

undefined

Enorme schuldenlast

In het voorjaar van 2016 grijpt Bill Ackman in. Pearson moet weg en Ackman krijgt een plek in de directie van Valeant. Er worden prijsverlagingen voor medicijnen aangekondigd, al is niet duidelijk in welke mate die ook worden doorgevoerd. Om zijn enorme schuldenlast, meer dan 30 miljard dollar, te verkleinen probeert Valeant bedrijfsonderdelen te verkopen. Maar echt lukken wil datniet.

Terwijl de imago van Valeant verder afbladdert en de koers steeds verder wegzakt, blijft Ackman geloven in het bedrijf. Tot deze week. Dan maakt hij, toch nog onverwacht, bekend dat hij uit het bestuur van Valeant is gestapt en zijn aandelen heeft verkocht.

De enorme verliezen die hij heeft geleden leveren hem, fiscaal gezien, voordeel op. Dat voordeel is, meldt hij, groter dan het voordeel dat ontstaat als Valeant uit zijn as herrijst. Vandaar zijn keuze. Amerikaanse media ramen het verlies op zijn investering op minstens 3 miljard dollar. Het aandeel Valeant noteerde gistermiddag 11,20 dollar.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden