Familie Steve Biko woedend

JOHANNESBURG - De familie van de in 1977 in gevangenschap omgekomen zwarte anti-apartheidsactivist Steve Biko is woedend. Aanleiding is de bekendmaking dat de Zuid-Afrikaanse justitie de vijf politiemensen die betrokken waren bij Biko's dood niet zal vervolgen, wegens een gebrek aan bewijs.

,,Het is schandalig'', zegt directeur Xolela Mangcu van de Steve Biko Foundation, die optreedt als woordvoerder van de familie. ,,Ze komen weg met moord, omdat justitie het laat afweten. Het is alsof Steve opnieuw wordt vermoord.''

Steve Biko was de belangrijkse voorman van de Zwarte Bewustwordingsbeweging, die zijn aanhang vooral had onder scholieren en studenten. Biko liep in 1977 verwondingen aan het hoofd op tijdens verhoren in een politiebureau in Port Elizabeth. Zijn ondervragers lieten hem vervolgens twee dagen geketend aan een metalen deur staan en brachten hem, naakt en bloedend, met de auto naar Pretoria, ruim 1000 kilometer verder. Daar overleed hij aan hersenletsel.

De vijf betrokken politiemensen dienden in 1997 een verzoek om amnestie in bij de zogeheten Waarheids- en Verzoeningscommissie. De commissie verleende mensen amnestie als ze aantoonden dat ze een politiek motief hadden voor hun daden en de commissie de volledige waarheid vertelden. De vijf agenten getuigden dat Biko een van hen had aangevallen. Ze zouden hem vervolgens per ongeluk met zijn hoofd tegen een muur hebben gegooid. De commissie besloot echter geen amnestie te verlenen en droeg de zaak, samen met andere dossiers, over aan justitie.

Nu heeft justitie dus besloten de agenten niet te vervolgen. Volgens juristen is het een logisch besluit, omdat er geen moordwapen is en opzet van de politiemensen niet valt te bewijzen, zodat een veroordeling wegens moord er niet in zit. Ook vervolging voor doodslag of dood door schuld zou onmogelijk zijn, omdat deze delicten inmiddels zijn verjaard. De advocaat van de familie Biko noemde het besluit daarom gisteren in de Zuid-Afrikaanse krant This Day teleurstellend maar niet verrassend. ,,De benadering van justitie zou juist kunnen zijn'', zei hij.

Toch maakt de zaak pijnlijk duidelijk dat Zuid-Afrika, negen jaar na de afschaffing van de apartheid, nog altijd worstelt met zijn verleden. Veel vroegere anti-apartheidsactivisten hebben het gevoel dat de Waarheids- en Verzoeningscommissie geen rechtvaardigheid heeft gebracht.

,,De Steve Biko-zaak is een microkosmos'', zei Biko's vroegere strijdmakker Peter Jones deze week. ,,De kwestie weerspiegelt een groter, nationaal trauma, dat nog op geen enkele wijze onder woorden is gebracht. Dit gaat de gezondheid van ons land aantasten'', aldus Jones.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden