Taal

Faliekant betekende ooit de gebrekkige kant van een stuk hout

De faliekant was ooit de scheve of anderszins gebrekkige kant van een plank.Beeld colourbox

Het faliekante geloof’ - onder die kop schreef Stephan Sanders gisteren in Trouw over Martin Scorseses verfilming ‘Silence’ van de roman ‘Stilte’ van de Japanse schrijver Shusaku Endo.

‘Faliekant geloof’ is een ongebruikelijke combinatie. Sowieso wordt faliekant niet vaak gecombineerd met woorden als godsdienst, wetenschap of filosofie. Alleen faliekante politiek en faliekant beleid zijn een paar keer te vinden in een corpus met vooral Belgische bronnen. Het gaat dan om al te rigide politiek of om verkeerd beleid. In oudere teksten tref je soms nog ‘een faliekante opvatting’ (een verkeerde) aan en wordt ‘faliekant uitpakken’ weleens gebruikt ter uitdrukking dat iets volledig misloopt.

Die associatie van faliekant met fout gaat terug op de tijd dat faliekant een zelfstandig naamwoord was. De faliekant was ooit de scheve of anderszins gebrekkige kant van een plank. Falie is namelijk ontleend aan het Franse woord faille (fout), waarop ook het werkwoord falen teruggaat.

Uit die oude en nu bijna verdwenen betekenis is het aspect ‘verkeerd’ verdwenen, maar niet helemaal. Faliekant betekent nu volledig en wordt meestal als versterkend bijwoord gebruikt in combinaties als faliekant fout gaan, mislopen, mislukken (helemaal mislopen). Op basis daarvan spreek je ook wel van een faliekante mislukking: een totale mislukking.

Hoewel ongebruikelijk is de combinatie ‘faliekant geloof’ een mooie vondst. Het verenigt het aspect van volledigheid met de associaties die faliekant oproept doordat dit woord steevast geassocieerd wordt met mislukken en misgaan. tdb@taalbank.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden