Falende commissarissen op matje

Commissarissen opgepast! Terwijl de politiek morrelt aan de beschermde positie van de zelfbenoemde toezichthouders van bedrijven, roepen ook curatoren van failliete ondernemingen betrokken commissarissen ter verantwoording.

Toni van Hees, curator van het in 1990 omgevallen beursfonds Textlite, dagvaardde vorige maand de commissarissen van het bedrijf. Hij claimt meer dan 30 miljoen bij de vijf mannen.

Hoewel het tot nu toe bijna nooit is voorgekomen, is het een van de grote nachtmerries van Nederlandse commissarissen: aansprakelijk worden gesteld voor wanbeleid. Alleen daarom is de zaak rond voormalig zaktelexbedrijf Textlite interessant zijn.

,,Je bent 62, wordt commissaris en het bedrijf waar je toezicht op houdt, gaat failliet. Dat kan een nasleep hebben van jaren. Op je oude dag is in een klap je reputatie aan gruzelementen. Het is traumatische ervaring. Rechtszaken, enquêtes, je naam duikt steeds op in de pers'', zegt professor Jaap van Manen, partner bij PriceWaterhouseCoopers.

Van Manen rondde vorig jaar een onderzoek van enkele jaren af naar de inhoud van de functie van commissarissen van grote ondernemingen. Een van zijn opmerkelijke bevindingen was dat de toezichthouders zich vooral bezighielden met het voorkomen van ongelukken en schandalen. Recente affaires rond bedrijven als Baan en World Online zijn hun grote schikbeeld.

Textlite viel door financieel wanbeleid in 1990 om. Een schuld van meer dan 30 miljoen gulden bleef openstaan. Gedupeerde aandeelhouders onder leiding van de VEB stapten daarop naar de ondernemingskamer. In 1995 kwam die tot de conclusie dat het beursfonds ten onder was gegaan door wanbeleid. Enkele commissarissen gingen in cassatie, maar vonden 1997 geen gehoor bij de Hoge Raad. Jarenlang heeft curator Van Hees geprobeerd tot een schikking te komen met betrokkenen, een tevergeefs streven. ,,Ze hebben allen een aansprakelijkheidsverzekering, en de verzekeraars procederen blijkbaar liever door. Je moet een lange adem hebben in dit soort procedures.''

Vaak komt het dan ook niet zo ver. In faillissementszaken bepaalt de curator of het de moeite waard is voor de boedel, om door te procederen. Kan het iets substantieels opleveren voor de schuldeisers? Hij moet er dan wel van overtuigd worden dat 'er iets te halen valt' bij de betrokken commissarissen. Niet altijd komt de curator tot die conclusie, weet Van Hees. De rechter-commissaris, die toezicht houdt op het handelen van de curator, zal in zo'n geval de benodigde toestemming niet verlenen om verder te procederen.

De vrees van commissarissen voor relletjes en schandalen, heeft Van Manen van PriceWaterhouseCoopers extra werk bezorgd de afgelopen jaren. Hij geeft leiding aan Corporate Governance-praktijk van het accountantskantoor. ,,Vroeger was een commissariaat gewoon een leuk bijbaantje. Tegenwoordig is men voorzichtiger geworden. Een aanbod wordt niet zo maar geaccepteerd. Wij krijgen veel verzoeken van potentiële commissarissen om te onderzoeken hoe de zaken er bij bedrijven, waarvoor zij gevraagd zijn, te onderzoeken. Het komt voor dat wij adviseren om een commissariaat niet te accepteren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden