Faedi en Hamed beginnen na de zomer een gewone studie

VLUCHTELINGSTUDENT | Reportage | Er komen weer meer schakeljaren voor hoogopgeleide vluchtelingen die willen studeren.

Tien jonge buitenlandse studenten, voor een goed deel vluchtelingen, staan op van hun geel beklede stoeltjes en gaan voorin de klas bij het whiteboard staan. Docent Nederlands Jack Li deelt in het verder kleurloze lokaal op de achtste verdieping van locatie Leeuwenburg van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) aan ieder van hen een papiertje uit. Daarop staat een naam, een deel van een duo, zo blijkt.

De leerlingen moeten vervolgens uitvinden wie bij hen past. Tom bij Jerry, Michelle bij Barack Obama, Maxima bij Willem. Na enig gelach en gekakel gaan de verse duo's met elkaar in gesprek. Volgens een vaste vragenlijst op het whiteboard: 'waar woonde jij in 2004?', vraagt Michelle aan Barack. Zo oefenen de tien spreken in het Nederlands, in de verleden tijd.

Dit zijn jongeren die de potentie hebben om aan het hoger onderwijs te gaan studeren, vertelt even later Mayke Rameckers, coördinator Taal- en Schakeltraject van de HvA, bij het meetingpoint op deze verdieping net buiten het klaslokaal. Hier ontmoeten de tachtig buitenlandse leerlingen van het zogenoemde schakeljaar van de HvA elkaar een jaar lang bijna dagelijks. Vijftig van hen zijn asielzoekers met een verblijfsvergunning.

In dat jaar wordt hun taal opgekrikt, zodanig dat ze staatsexamen Nederlands doen en op hbo-niveau kunnen meedraaien in het onderwijs. Daarnaast wordt aan andere hiaten in hun kennis gewerkt.

De afgelopen tien jaar lieten veel universiteiten en hogescholen deze schakeljaren voor hoger opgeleide vluchtelingen vallen. Er was te weinig geld voor, de buitenlandse studenten moesten zelf maar zorgen dat ze goed voorbereid werden, dat was de sfeer, beschrijft Rameckers. Maar de HvA is er, als een van de weinige in Nederland, wel mee door gegaan.

Het gevolg was dat onlangs een groep collega's uit andere steden kwam kijken om te zien hoe het schakeljaar in Amsterdam werkt. Velen voeren weer een schakeljaar in, nu er onder de groep vluchtelingen die naar Nederland komt ook veel hoger opgeleiden zitten. Ze verwachten veel nieuwe aanmeldingen de komende jaren, als de hoger opgeleiden een verblijfsvergunning krijgen.

Rameckers: "En het is een pittig jaar voor deze groep vluchtelingen, die veel mee heeft gemaakt of privé nog meemaakt. En die elders in de wereld op een heel andere manier les gekregen heeft. Ze weten aan het begin ook niet waar ze aan beginnen." Ongeveer een derde van de deelnemers haalt het binnen de voorgeschreven tijd, een derde doet er wat langer over en een derde valt onderweg af.

Hamed Naqi (19) uit Afghanistan hangt rond bij het meetingpoint. Hij slaagde onlangs slechts voor een deel van zijn examens Nederlands, erkent hij. "Maar dat geeft niet, want ik wil na de zomer met een studie economie beginnen in het Engels. Daarvoor moet ik ook nog examen doen, maar dat gaat zeker lukken, ik kan veel beter Engels dan Nederlands."

In Afghanistan gaat het heel anders op school, vertelt Hamed. "Hier is een veel professionelere sfeer. Daar moest je aanwezig zijn en dat was het. Daar was de leraar de leider en stond voor de klas. Hier wordt meer leiding gegeven in de zin dat ze met jou meedenken."

In Afghanistan kon hij niet blijven, zegt hij, het was er gevaarlijk en hij zag er geen toekomst. Zijn familie betaalde een mensensmokkelaar om hem naar Europa te brengen. In 2013 kwam hij in Nederland aan. "Ik wist niets van Nederland, ik had niet van het land gehoord." Nadat hij een verblijfsvergunning kreeg, konden via gezinshereniging zijn moeder en zijn beide jongere zussen overkomen. Ze wonen nu in Utrecht.

De 20-jarige Faedi Najjaw uit Irak schuift aan. Hij doorliep de route omgekeerd: eerst ging zijn vader naar Nederland, later konden zijn moeder, hij, en zijn oudere zus overkomen via gezinshereniging. Het gezin woont nu in Heiloo. "Ik zat op de middelbare school, vergelijkbaar met 5 havo toen ik moest vluchten. Ik heb daarom geen diploma. Via dit jaar wil ik straks gaan studeren."

Faedi en Hamed zitten allebei in de gevorderden groep en gaan na de zomer, als ze hun examens halen, een reguliere studie volgen. Faedi wil medisch laborant worden. "Over vijf jaar werk ik in een laboratorium en werk aan ontdekkingen bijvoorbeeld voor de genezing van kanker." Hamed ziet zichzelf op een reclamebureau werken. Vrouw? Kinderen? Beide jongemannen schudden resoluut het hoofd. Voorlopig moeten ze er niet aan denken. Faedi: "Nu eerst vier jaar studeren en dan geld verdienen met een goede baan, daarna zien we wel weer."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden